Ο στρατηγός Σερτώριος πείθει τους ιθαγενείς της Ιβηρίας ότι ένα άσπρο ελάφι του μιλά εκ μέρους της Αρτέμιδας, και όταν το ζώο χάνεται και ξαναβρίσκεται στήνει μια εντυπωσιακή «επιστροφή» του. Γραμματική: ο πλάγιος λόγος.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑΜΑΘΗΜΑ XLVIII15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ένας Λουζιτανός χαρίζει στον Σερτώριο ένα άσπρο ελάφι εξαιρετικής ομορφιάς.
Ο Σερτώριος πείθει όλους ότι το ελάφι, εμπνευσμένο από τη Διάνα, συνομιλεί μαζί του και του υποδεικνύει τι είναι χρήσιμο να γίνει.
Όταν πρέπει να διατάξει κάτι σκληρό, λέει ότι τον συμβούλεψε το ελάφι.
Μια μέρα το ελάφι χάνεται και το θεωρούν νεκρό· όταν κάποιος αναφέρει ότι βρέθηκε, ο Σερτώριος τον διατάζει να σωπάσει και να το αφήσει την επομένη ξαφνικά εκεί όπου θα βρίσκεται με τους φίλους του.
Την επομένη λέει στους φίλους του ότι είδε στον ύπνο του το χαμένο ελάφι να επιστρέφει· όταν το ζώο ορμά στο δωμάτιο, όλοι μένουν κατάπληκτοι.
Πλάγιος λόγος: λόγια που εξαρτώνται από ρήμα λεκτικό, δοξαστικό ή ερωτηματικό και αλλάζουν εγκλίσεις, χρόνους, αντωνυμίες, επιρρήματα.
Κρίσεις σε απαρέμφατο (ενεστώτα σύγχρονο, παρακειμένου προτερόχρονο, μέλλοντα υστερόχρονο)· επιθυμίες σε ut / ne + υποτακτική· ερωτήσεις σε πλάγιες.
Οι εξαρτημένες προτάσεις παίρνουν υποτακτική με την ακολουθία των χρόνων (quae perisset, in quo futurus esset).
Πρόσωπα
Σερτώριος
μονόφθαλμος Ρωμαίος στρατηγός που οργάνωσε επικράτεια στην Ιβηρία
Λουζιτανός
του χάρισε το ελάφι
Διάνα
η θεά που δήθεν εμπνέει το ελάφι
Σύλλας
κατά την εισαγωγή, αντίπαλος όσων κατέφυγαν στον Σερτώριο
Πείθει όλους ότι το ελάφι, εμπνευσμένο από τη θεά Διάνα, του μιλά και του δείχνει τι είναι χρήσιμο να γίνει. Όταν πρέπει να δώσει μια σκληρή διαταγή στους στρατιώτες, λέει ότι τον συμβούλεψε το ελάφι.
Ποιος είναι ο γενικός κανόνας για τις εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο;
Στον πλάγιο λόγο υπάρχει μόνο απαρέμφατο ή υποτακτική. Οι κρίσεις γίνονται απαρεμφατικές, οι επιθυμίες βουλητικές προτάσεις με ut ή ne, οι ευθείες ερωτήσεις πλάγιες, και οι εξαρτημένες προτάσεις με οριστική παίρνουν υποτακτική.
Τι αλλάζει στις αντωνυμίες και στα επιρρήματα;
Το ego, meus γίνεται se, suus (ή ipse)· το tu, tuus γίνεται ille· το hic, iste γίνεται ille ή is. Τα nunc, hodie, cras γίνονται tunc, illo die, postero die, και το hic (εδώ) γίνεται ibi.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.