απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Μάθημα XLII

Ο Κικέρωνας και η συνωμοσία του Κατιλίνα

Από τον πρώτο Κατιλινιακό λόγο: ο Κικέρων κατηγορεί όσους συγκλητικούς δεν βλέπουν ή προσποιούνται ότι δεν βλέπουν τη συνωμοσία, και προβλέπει ότι αν ο Κατιλίνας φτάσει στο στρατόπεδο του Μανλίου όλοι θα την παραδεχτούν. Γραμματική: οι αναφορικές προτάσεις.

Γ΄ Λυκείου · Λατινικά · Μάθημα XLII · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο Κικέρων λέει ότι στη Σύγκλητο υπάρχουν μερικοί που δεν βλέπουν ή προσποιούνται ότι δεν βλέπουν τον κίνδυνο που πλησιάζει.
  2. Αυτοί έθρεψαν με ήπιες γνώμες την ελπίδα του Κατιλίνα και, αρνούμενοι να πιστέψουν, στερέωσαν τη συνωμοσία.
  3. Επηρεασμένοι από αυτούς, πολλοί κακόβουλοι ή άπειροι θα κατηγορούσαν ως σκληρή και τυραννική μια τιμωρία του Κατιλίνα.
  4. Αν όμως ο Κατιλίνας φτάσει στο στρατόπεδο του Μανλίου, κανείς δεν θα είναι τόσο ανόητος ώστε να μη δει τη συνωμοσία ούτε τόσο κακός ώστε να μην την ομολογήσει.
  5. Επιθετικές αναφορικές: προσδιοριστικές (οριστική ή υποτακτική, και από έλξη) και προσθετικές με quod.
  6. Επιρρηματικές αναφορικές: qui = ut is (τελική, συμπερασματική), qui = cum (αιτιολογική), qui = si quis (υποθετική), qui = etsi (εναντιωματική).
  7. Ουσιαστικές αναφορικές ως υποκείμενο ή αντικείμενο (quidquid oritur, causam habet).
  8. Στην αρχή περιόδου το αναφορικό ισοδυναμεί με δεικτικό (qui = et is, quorum = eorum) και εισάγει κύρια πρόταση.

Πρόσωπα

Κικέρων
ύπατος το 63 π.Χ., εκφωνεί τους Κατιλινιακούς λόγους
Κατιλίνας
αρχηγός της συνωμοσίας
Γάιος Μάνλιος
συνωμότης, οργανωτής στρατού στις Faesulae
Σαλλούστιος
κατά την εισαγωγή, έγραψε μονογραφία για τη συνωμοσία
Σύγκλητος (ordo)
οι ακροατές του λόγου

Όροι

ordo, -inis
η τάξη· εδώ η Σύγκλητος
immineo, -ere
πλησιάζω απειλητικά
dissimulo, 1
προσποιούμαι ότι δεν
alo, alui, alitum, -ere
τρέφω
coniuratio, -onis
η συνωμοσία
auctoritas, -atis
το κύρος, η επιρροή
animadverto in + αιτ.
τιμωρώ κάποιον
crudeliter / regie
με σκληρότητα / τυραννικά
pervenio, -veni, -ventum, -ire
φθάνω
fateor, fassus sum, fateri
ομολογώ (αποθετικό)
Αναφορική προσδιοριστική
προσδιορίζει λέξη: ea quae video
Αναφορική προσθετική
quod = πράγμα που, για όλη την πρόταση
Αναφορική συμπερασματική
qui = ut is, με υποτακτική
Υποτακτική από έλξη
υποτακτική λόγω γειτονικής υποτακτικής

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Ποιους κατηγορεί ο Κικέρων στη Σύγκλητο;

Μερικούς συγκλητικούς που είτε δεν βλέπουν τον κίνδυνο είτε κάνουν πως δεν τον βλέπουν, που έθρεψαν τις ελπίδες του Κατιλίνα με ήπιες γνώμες και ενίσχυσαν τη συνωμοσία με το να μην την πιστεύουν. Εξαιτίας τους πολλοί θα έλεγαν τυραννική μια τιμωρία του Κατιλίνα.

Τι είναι οι επιθετικές αναφορικές προτάσεις;

Προσδιορίζουν ουσιαστικό ή αντωνυμία όπως ο επιθετικός προσδιορισμός. Οι προσδιοριστικές εξειδικεύουν τη λέξη (ea quae video) και έχουν οριστική ή υποτακτική, συχνά από έλξη. Οι προσθετικές με quod («πράγμα που») αναφέρονται σε ολόκληρη πρόταση και έχουν συνήθως οριστική.

Ποια είναι τα είδη των επιρρηματικών αναφορικών;

Τελικές, συμπερασματικές, αιτιολογικές, υποθετικές και παραχωρητικές-εναντιωματικές, που ακολουθούν την έγκλιση των αντίστοιχων επιρρηματικών. Π.χ. neminem tam stultum fore qui non videat είναι αναφορική συμπερασματική με υποτακτική.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.