απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Μάθημα XXXII

Ένας πανηγυρικός της λογοτεχνίας

Από τον λόγο του Κικέρωνα υπέρ του ποιητή Αρχία: τα βιβλία και οι σοφοί διασώζουν τα παραδείγματα των μεγάλων ανδρών, που ο ίδιος ο ρήτορας είχε πρότυπα στην πολιτική του δράση. Γραμματική: το γερούνδιο.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ XXXII15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

  1. Τα βιβλία, οι λόγοι των σοφών και η αρχαιότητα είναι γεμάτα παραδείγματα, που θα χάνονταν χωρίς το φως της λογοτεχνίας.
  2. Έλληνες και Λατίνοι συγγραφείς κληροδότησαν εικόνες ανδρών για θαυμασμό και για μίμηση.
  3. Ο Κικέρων, πρόθυμος να κυβερνήσει καλά το κράτος, είχε πάντα μπροστά του αυτές τις εικόνες.
  4. Τιμώντας και σκεπτόμενος τους έξοχους ανθρώπους διαμόρφωσε την ψυχή και τον νου του.
  5. Επιδιώκοντας μόνο τον έπαινο και την τιμή και μη λογαριάζοντας βάσανα και κινδύνους, ρίχτηκε σε πολλούς αγώνες για τη σωτηρία των συμπολιτών του.
  6. Γερούνδιο: ρηματικό ουσιαστικό με ενεργητική σημασία, καταλήξεις -ndi, -ndo, -ndum, -ndo πάνω στο θέμα του ενεστώτα.
  7. Γενική (cupidus gerendi), δοτική σκοπού (locus pugnando idoneus), αιτιατική με ad ή in (ad imitandum), αφαιρετική τρόπου (colendo et cogitando).
  8. Και τα αποθετικά ρήματα έχουν γερούνδιο, γιατί έχουν ενεργητική σημασία (ad intuendum, ad imitandum).

Πρόσωπα

Κικέρων
ο ρήτορας που υπερασπίζεται τον Αρχία (62 π.Χ.)
Αρχίας (Aulus Licinius Archias)
Έλληνας ποιητής από την Αντιόχεια με ρωμαϊκή υπηκοότητα
Γράτιος
αμφισβήτησε την υπηκοότητα του Αρχία

Όροι

plenus, -a, -um + γεν.
γεμάτος από
vetustas, -atis
η αρχαιότητα
tenebrae, -arum
το σκοτάδι, η αφάνεια
lumen, -inis
το φως
imago, -inis
η εικόνα
intueor, -tuitus sum, -tueri
ατενίζω, κοιτάζω (αποθετικό)
relinquo, -liqui, -lictum, -ere
αφήνω, κληροδοτώ
propono, -posui, -positum, -ere
βάζω μπροστά μου ως παράδειγμα
conformo, 1
διαμορφώνω, διαπλάθω
expeto, -petivi, -petitum, -ere
επιδιώκω
cruciatus, -us
το βάσανο
dimicatio, -onis
ο αγώνας
Γερούνδιο
ρηματικό ουσιαστικό: -ndi, -ndo, -ndum, -ndo
ad + αιτ. γερουνδίου
δηλώνει σκοπό: ad imitandum

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί κατά τον Κικέρωνα χρειάζεται η λογοτεχνία;

Γιατί τα βιβλία, οι λόγοι των σοφών και η αρχαιότητα είναι γεμάτα παραδείγματα, που θα έμεναν στο σκοτάδι αν δεν τα φώτιζαν τα γράμματα. Οι Έλληνες και Λατίνοι συγγραφείς άφησαν εικόνες γενναίων ανδρών όχι μόνο για να τις θαυμάζουμε αλλά και για να τις μιμούμαστε.

Τι είναι το γερούνδιο;

Ρηματικό ουσιαστικό ουδέτερου γένους με ενεργητική σημασία, που αντιστοιχεί στις πλάγιες πτώσεις του έναρθρου απαρεμφάτου των αρχαίων ελληνικών. Σχηματίζεται από το θέμα του ενεστώτα με -ndi, -ndo, -ndum, -ndo (amandi, delendi, legendi, audiendi) και έχει μόνο γενική, δοτική, αιτιατική και αφαιρετική.

Ποιες είναι οι χρήσεις του γερουνδίου ανά πτώση;

Γενική: συμπλήρωμα ουσιαστικών και επιθέτων και με causa, gratia. Δοτική: σκοπός, κυρίως με επίθετα όπως aptus, idoneus, utilis. Αιτιατική: πάντα με ad ή in, για σκοπό. Αφαιρετική: χωρίς πρόθεση για τρόπο, με de, ex, in, ab για αναφορά ή αφετηρία.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.