Μάθημα XXXI

Η γενναιότητα δε βγαίνει πάντα σε καλό

Στον Λατινικό πόλεμο ο ύπατος Τίτος Μάνλιος θανατώνει τον γιο του, που νίκησε σε μονομαχία τον αρχηγό των εχθρών αντίθετα με τη διαταγή του. Γραμματική: οι χρήσεις της αφαιρετικής.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ XXXI15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Στον Λατινικό πόλεμο ο ύπατος Τίτος Μάνλιος, από αριστοκρατική γενιά, έχει την αρχηγία του ρωμαϊκού στρατού.
Φεύγοντας κάποτε από το στρατόπεδο, διατάζει να μη μπει κανείς σε μάχη.
Ο γιος του περνά έφιππος μπροστά από το εχθρικό στρατόπεδο και ο αρχηγός των Λατίνων τον προκαλεί σε μονομαχία, για να φανεί ποιος υπερέχει σε ανδρεία.
Παρασυρμένος από την επιθυμία για μάχη, ο νέος ορμά χωρίς διαταγή, διαπερνά τον αντίπαλο με το δόρυ και τον σκυλεύει, και οι εχθροί φεύγουν.
Όταν ο ύπατος επιστρέφει, καταδικάζει σε θάνατο τον νέο, αν και χάρη σε αυτόν τράπηκαν σε φυγή οι εχθροί.
Κυρίως αφαιρετική: τόπος προέλευσης, καταγωγή (nobili genere natus), ύλη, χωρισμός (pugna abstinere), ποιητικό αίτιο, σύγκριση (fortior hoste), διαιρεμένο όλο.
Οργανική: συνοδεία, τρόπος, ιδιότητα, όργανο (hasta), μέσο (viribus confisus), μέτρο (quanto), αναφορά (virtute), αιτία (cupiditate permotus), ποινή (morte multavit), αξία.
Τοπική: αφαιρετική του τόπου και του χρόνου (bello Latino).

Πρόσωπα

Τίτος Μάνλιος: ύπατος που τιμώρησε με θάνατο τον γιο του
ο γιος του Μάνλιου: νίκησε σε μονομαχία παρά τη διαταγή
ο αρχηγός των Λατίνων: προκάλεσε τον νέο σε μονομαχία
Σαλλούστιος: κατά την εισαγωγή, σημειώνει πόσο αυστηρή ήταν η ρωμαϊκή πειθαρχία

Όροι

praesum, -fui, -esse + δοτ.: έχω την αρχηγία
edico, -dixi, -dictum, -ere: διατάζω
abstineo, -tinui, -tentum, -ere: απέχω, κρατιέμαι μακριά
lacesso, -ivi, -itum, -ere: προκαλώ (σε μάχη)
congredior, -gressus sum, -gredi: συγκρούομαι, μονομαχώ
antecello, -ere + δοτ.: ξεπερνώ κάποιον
iniussu + γεν.: αντίθετα με τη διαταγή κάποιου
transfigo, -fixi, -fixum, -ere: διαπερνώ
spolio, 1: σκυλεύω, απογυμνώνω
multo, 1 + αφαιρ.: τιμωρώ (με ποινή)
Αφαιρετική της καταγωγής: nobili genere natus
Αφαιρετική συγκριτική: β΄ όρος σύγκρισης: fortior hoste
Αφαιρετική οργανική: όργανο ή μέσο: hasta transfixit
Αφαιρετική της ποινής: morte multavit: τον τιμώρησε με θάνατο

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο Μάνλιος τιμώρησε τον γιο του;

Είχε διατάξει όλοι να απέχουν από τη μάχη. Ο γιος του, προκαλεμένος από τον αρχηγό των εχθρών, μονομάχησε χωρίς την άδεια του υπάτου, τον σκότωσε και έτρεψε τους εχθρούς σε φυγή· ο πατέρας όμως τον καταδίκασε σε θάνατο για την ανυπακοή.

Ποιες πτώσεις ενώνει η λατινική αφαιρετική;

Τρεις παλιότερες πτώσεις: την κυρίως αφαιρετική (αφετηρία, καταγωγή, χωρισμός, σύγκριση), την οργανική (συνοδεία, τρόπος, όργανο, μέτρο, αναφορά, αιτία) και την τοπική (τόπος και χρόνος). Στα ελληνικά αυτές οι χρήσεις μοιράζονται σε γενική και δοτική.

Πώς δηλώνεται το μέσο όταν είναι πρόσωπο;

Με per + αιτιατική ή με τις αφαιρετικές opera, beneficio, auxilio + γενική του προσώπου, π.χ. opera adulescentis, «χάρη στον νεαρό».

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα