Μάθημα XXV

Πώς ένα σύκο στάθηκε αφορμή να καταστραφεί η Καρχηδόνα

Ο Κάτων ο τιμητής δείχνει στη Σύγκλητο ένα φρέσκο σύκο από την Καρχηδόνα για να αποδείξει πόσο κοντά είναι ο εχθρός, και αμέσως αρχίζει ο Γ΄ Καρχηδονιακός πόλεμος. Γραμματική: η προστακτική και η απαγόρευση.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ XXV15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Ο Κάτων φέρνει στη Σύγκλητο ένα πρώιμο σύκο από την Καρχηδόνα και ρωτά πότε νομίζουν ότι κόπηκε από το δέντρο.
Όλοι απαντούν ότι είναι φρέσκο· εκείνος αποκαλύπτει ότι κόπηκε στην Καρχηδόνα πριν από τρεις μέρες.
Προτρέπει τους συγκλητικούς να προσέξουν τον κίνδυνο, να προστατέψουν την πατρίδα και να μη στηρίζονται στη δύναμη της πόλης.
Τους καλεί να αποβάλουν την υπερβολική αυτοπεποίθηση και να θυμούνται ότι το κράτος βρέθηκε κάποτε σε έσχατο κίνδυνο.
Αμέσως αρχίζει ο Γ΄ Καρχηδονιακός πόλεμος, που τελειώνει με την καταστροφή της Καρχηδόνας.
Προστακτική ενεργ. ενεστώτα: β΄ εν. = θέμα ενεστώτα (ama), β΄ πληθ. θέμα + -te (amate)· fac, dic, duc, fer, es.
Προστακτική μέλλοντα με -to, -tote, -nto· παθητική προστακτική ενεστώτα -re / -mini, κυρίως στα αποθετικά (tutamini).
Απαγόρευση: noli/nolite + απαρέμφατο ή ne + υποτακτική παρακειμένου. Χρόνος: ante / post + αιτιατική για το «πριν / μετά από πόσο καιρό».

Πρόσωπα

Κάτων ο τιμητής (M. Porcius Cato): πολιτικός (234-149 π.Χ.) που ζητούσε την καταστροφή της Καρχηδόνας
Πλίνιος ο πρεσβύτερος: διέσωσε το περιστατικό· πέθανε στην έκρηξη του Βεζουβίου
Καρχηδόνα (Carthago): ο αντίπαλος της Ρώμης στους Καρχηδονιακούς πολέμους
Συγκλητικοί (patres): οι ακροατές του Κάτωνα στο Βουλευτήριο

Όροι

affero, attuli, allatum, afferre: φέρνω κάπου
curia, -ae: το Βουλευτήριο της Συγκλήτου
ficus, -i ή -us: το σύκο
praecox, -ocis: πρώιμος
decerpo, -cerpsi, -cerptum, -ere: κόβω (καρπό)
recens, -ntis: πρόσφατος, φρέσκος
tutor, 1: προστατεύω (αποθετικό)
confido, -fisus sum, -ere: εμπιστεύομαι (ημιαποθετικό, + αφαιρ.)
memini, meminisse: θυμάμαι (ελλειπτικό)
discrimen, -inis: ο κίνδυνος
Προστακτική ενεστώτα: ama, amate· fac, dic, duc, fer, es
Προστακτική μέλλοντα: -to, -tote, -nto: scitote, mementote
Απαγόρευση: noli(te) + απαρ. ή ne + υποτ. παρακειμένου
ante / post + αιτ.: πριν / μετά από τόσο χρόνο

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι αποδεικνύει ο Κάτων με το σύκο;

Ρωτά τους συγκλητικούς πότε νομίζουν ότι κόπηκε· όλοι λένε ότι είναι φρέσκο. Τους λέει ότι κόπηκε στην Καρχηδόνα πριν από τρεις μέρες, άρα ο εχθρός βρίσκεται πολύ κοντά στα τείχη της Ρώμης.

Πώς εκφράζεται η απαγόρευση στα λατινικά;

Όχι με απλή προστακτική, αλλά με δύο τρόπους: noli / nolite + απαρέμφατο ενεστώτα (nolite confidere) ή ne + υποτακτική παρακειμένου, όπου το ne μπορεί να αντικατασταθεί από nemo, numquam κ.ά. (neminem credideritis).

Γιατί ο Κάτων λέει scitote και mementote;

Είναι προστακτική μέλλοντα, που αναπληρώνει την προστακτική ενεστώτα όταν αυτή λείπει, όπως στο scio και στο ελλειπτικό memini.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα