Μάθημα XXIV

Το πάθημα ενός ψεύτη

Ανέκδοτο για τον Νασικά και τον ποιητή Έννιο: ο Έννιος βάζει την υπηρέτρια να πει ότι λείπει, και ο Νασικάς του το ανταποδίδει φωνάζοντας ο ίδιος ότι δεν είναι σπίτι. Γραμματική: υποτακτική παρακειμένου και υπερσυντελίκου, ακολουθία των χρόνων, ιστορικός cum.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ XXIV15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Ο Νασικάς πηγαίνει στο σπίτι του Έννιου· η υπηρέτρια του λέει ότι ο ποιητής λείπει, αλλά εκείνος καταλαβαίνει ότι μιλά με εντολή του αφεντικού της και ότι ο Έννιος είναι μέσα.
Λίγες μέρες μετά ο Έννιος πηγαίνει στον Νασικά, κι εκείνος φωνάζει μόνος του ότι δεν είναι σπίτι.
Ο Έννιος αγανακτεί που του λέει τόσο φανερά ψέματα και ρωτά αν δεν αναγνωρίζει τη φωνή του.
Ο Νασικάς τον αποκαλεί αναιδή: εκείνος πίστεψε την υπηρέτρια, ενώ ο Έννιος δεν πιστεύει τον ίδιο τον Νασικά.
Υποτακτική ενεργητικού παρακειμένου: θέμα παρακειμένου + -eri- + καταλήξεις (amaverim)· παθητική περιφραστική (amatus sim).
Υποτακτική ενεργητικού υπερσυντελίκου: θέμα παρακειμένου + -isse- + καταλήξεις (amavissem)· παθητική περιφραστική (amatus essem).
Ακολουθία των χρόνων: μετά από αρκτικό χρόνο υποτακτική ενεστώτα (σύγχρονο), παρακειμένου (προτερόχρονο), -urus sim (υστερόχρονο)· μετά από ιστορικό, παρατατικού, υπερσυντελίκου, -urus essem.
Μετά από ρήματα ψυχικού πάθους (gaudeo, queror, indignor) ακολουθεί ουσιαστική πρόταση με quod και οριστική, που δηλώνει την αιτία.

Πρόσωπα

Νασικάς (P. Cornelius Scipio Nasica): Ρωμαίος νομομαθής, ήρωας του ανέκδοτου
Έννιος (Quintus Ennius): ποιητής (239-169 π.Χ.) που είπε ψέματα μέσω της υπηρέτριας
υπηρέτρια (ancilla): λέει στην πόρτα ότι ο Έννιος λείπει

Όροι

ostium, -ii / ianua, -ae: η πόρτα
quaero, quaesivi, quaesitum, -ere: ζητώ, αναζητώ
ancilla, -ae: η υπηρέτρια
iussu + γεν.: με διαταγή κάποιου
intus: μέσα
indignor, 1: αγανακτώ (αποθετικό)
mentior, 4: λέω ψέματα (αποθετικό)
impudens, -entis: αναιδής
credo, credidi, creditum, -ere: πιστεύω (+ δοτ.)
-ne: εγκλιτικό ερωτηματικό μόριο
Υποτακτική παρακειμένου: θέμα παρακ. + -eri- + καταλήξεις: amaverim
Υποτακτική υπερσυντελίκου: απαρέμφατο παρακ. + καταλήξεις: amavissem
Ιστορικός cum: cum + υποτ. παρατ./υπερσ. σε αφήγηση
Quod με ρήματα ψυχικού πάθους: ουσιαστική πρόταση που δηλώνει την αιτία

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς εκδικείται ο Νασικάς τον Έννιο;

Όταν ο Έννιος τον αναζητά στην πόρτα του, ο Νασικάς φωνάζει ο ίδιος ότι δεν είναι σπίτι. Στη διαμαρτυρία του Έννιου απαντά ότι εκείνος πίστεψε την υπηρέτρια του Έννιου, ενώ ο Έννιος δεν πιστεύει ούτε τον ίδιο τον Νασικά.

Πώς σχηματίζεται η υποτακτική του υπερσυντελίκου;

Πρακτικά, με τις καταλήξεις πάνω στο απαρέμφατο του ενεργητικού παρακειμένου: amavisse-m, legisse-m, fuisse-m. Η παθητική είναι περιφραστική: amatus, -a, -um essem.

Σε τι διαφέρει ο ιστορικός cum από τον χρονικό cum;

Ο χρονικός cum με οριστική δηλώνει απλώς πότε έγινε κάτι. Ο ιστορικός cum με υποτακτική παρατατικού ή υπερσυντελίκου, πολύ συχνός στις αφηγήσεις, δείχνει και βαθύτερη σχέση αιτίου και αποτελέσματος με την κύρια πρόταση.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα