Ο Πλίνιος ο νεότερος αφηγείται δύο περιστατικά από τη ζωή της Αρρίας, γυναίκας του Καικίνα Παίτου: κρύβει από τον άρρωστο άντρα της τον θάνατο του γιου τους και τον ακολουθεί με ψαροκάικο όταν τον οδηγούν στη Ρώμη. Γραμματική: η υποτακτική του παρατατικού και η ακολουθία των χρόνων.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑΜΑΘΗΜΑ XXIII15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ο Καικίνας Παίτος και ο γιος του είναι άρρωστοι· ο γιος πεθαίνει και η Αρρία φροντίζει να μην το μάθει ο άντρας της.
Προσποιείται μπροστά του ότι το παιδί ζει και απαντά ήρεμα στις ερωτήσεις του.
Όταν τα δάκρυα τη νικούν, βγαίνει, παραδίνεται στη θλίψη και επιστρέφει με στεγνά μάτια.
Ο Σκριβωνιανός στασιάζει στην Ιλλυρία κατά του Κλαυδίου· ο Παίτος, που ήταν με το μέρος του, οδηγείται σιδεροδέσμιος στη Ρώμη μετά τον θάνατο του Σκριβωνιανού.
Η Αρρία ζητά από τους στρατιώτες να μπει μαζί του στο πλοίο· όταν αρνούνται, νοικιάζει ένα ψαράδικο πλοιάριο και ακολουθεί.
Ορισμένες δευτερεύουσες εκφέρονται πάντα με υποτακτική (πλάγιες ερωτήσεις, βουλητικές, ενδοιαστικές, τελικές, συμπερασματικές), άλλες με οριστική ή υποτακτική.
Ακολουθία των χρόνων: μετά από ιστορικό χρόνο, υποτακτική παρατατικού για σύγχρονο και υπερσυντελίκου για προτερόχρονο.
Πρόσωπα
Αρρία (Arria)
η γυναίκα του Παίτου, πρότυπο θάρρους και ευαισθησίας
Καικίνας Παίτος
πήρε μέρος στην αποτυχημένη εξέγερση του 42 μ.Χ.
Πλίνιος ο νεότερος
ο συγγραφέας που καταγράφει τα περιστατικά
Σκριβωνιανός
κυβερνήτης της Ιλλυρίας που στασίασε κατά του Κλαυδίου
Κλαύδιος
ο αυτοκράτορας κατά του οποίου έγινε η εξέγερση
Ιλλυρία (Illyricum)
η επαρχία όπου ξέσπασε η στάση
Όροι
aegroto, 1
είμαι άρρωστος
funus, -eris
η κηδεία
cubiculum, -i
η κρεβατοκάμαρα
simulo, 1
προσποιούμαι
cohibeo, -hibui, -hibitum, -ere
συγκρατώ
prorumpo, -rupi, -ruptum, -ere
ξεσπώ
egredior, egressus sum, egredi
βγαίνω (αποθετικό)
siccus, -a, -um
στεγνός
impetro, 1
κατορθώνω να πετύχω κάτι
conduco, -duxi, -ductum, -ere
νοικιάζω
navicula, -ae
το πλοιάριο
Υποτακτική παρατατικού
απαρέμφατο ενεστώτα + καταλήξεις: amare-m
Ακολουθία των χρόνων
ο χρόνος της κύριας ορίζει τον χρόνο της υποτακτικής
Αρκτικοί / ιστορικοί χρόνοι
ενεστ., μέλλ., παρακ. / παρατ., παρακ. ως αόρ., υπερσ.
Οργανώνει την κηδεία έτσι ώστε να μην το μάθει ο άντρας της· όταν μπαίνει στο δωμάτιό του προσποιείται ότι το παιδί ζει και του λέει ότι κοιμήθηκε καλά και έφαγε. Όταν δεν κρατά τα δάκρυα, βγαίνει έξω και γυρίζει με στεγνά μάτια.
Πώς σχηματίζεται η υποτακτική του παρατατικού;
Πρακτικά, με τις καταλήξεις πάνω στο απαρέμφατο του ενεργητικού ενεστώτα: amare-m, delere-m, legere-m, audire-m. Η παθητική παίρνει παθητικές καταλήξεις: amare-r, amare-ris, amare-tur.
Τι λέει ο κανόνας της ακολουθίας των χρόνων;
Ο χρόνος μιας δευτερεύουσας σε υποτακτική εξαρτάται από τον χρόνο της κύριας. Μετά από ιστορικό χρόνο μπαίνει υποτακτική παρατατικού για το σύγχρονο και υπερσυντελίκου για το προτερόχρονο, π.χ. rogabat quid agerem / quid egissem.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.