Ο Παρευξείνιος Ελληνισμός το 19ο και 20ο αιώνα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1839 έως 1923

Γιατί

• Το Χάτι Σερίφ και το Χάτι Χουμαγιούν φέρνουν θεωρητική ισονομία και θρησκευτική ελευθερία.
• Η εχθρική πολιτική των νεοτουρκικών κυβερνήσεων έρχεται σε αντίθεση με τις εξαγγελίες του Ουίλσον για την αυτοδιάθεση των λαών.
• Η ρωσική επανάσταση ξεσηκώνει τους Έλληνες του Πόντου για τον δικό τους εθνικό αγώνα.

Τι έγινε

1. Η Τραπεζούντα ελέγχει ως το 1869 το 40% του εμπορίου της Περσίας, ώσπου η διώρυγα του Σουέζ φέρνει την παρακμή του λιμανιού της.
2. Κατά τον Πανάρετο, το 1913 ζουν στον Πόντο 697.000 Έλληνες, και κατά τον Λαμψίδη λειτουργούν 1.401 σχολεία.
3. Ο Χρύσανθος παραλαμβάνει την Τραπεζούντα το 1916 και η δίχρονη προεδρία του είναι διάλειμμα αρμονικής συμβίωσης χριστιανών και μουσουλμάνων.
4. Στο Ταϊγάνιο οι Έλληνες της Ρωσίας αποφασίζουν Κεντρικό Συμβούλιο για ανεξάρτητο Ποντιακό Κράτος.
5. Ο Κ. Κωνσταντινίδης ενημερώνει από τη Μασσαλία τους συμμάχους και τυπώνει χάρτη της προτεινόμενης δημοκρατίας.
6. Στο Παρίσι ο Βενιζέλος δέχεται να δοθεί ο Πόντος στην Αρμενική Δημοκρατία, ύστερα όμως στηρίζει την προσπάθεια του Χρύσανθου.
7. Ο Κεμάλ οργανώνει τη δεύτερη φάση των διωγμών όταν αποβιβάζεται στη Σαμψούντα.

Τι άλλαξε

• Περισσότεροι από 353.000 Πόντιοι, πάνω από το 50%, θανατώνονται ως το 1923.
• Η κεμαλική κυβέρνηση καταδικάζει σε θάνατο όλους τους πρωτεργάτες και η Ποντιακή Δημοκρατία μένει όνειρο.
• Η ανταλλαγή των πληθυσμών της Συνθήκης της Λωζάννης τερματίζει βίαια την ιστορία των Ποντίων στον ιστορικό Πόντο.

Πρόσωπα

Χρύσανθος

Μητροπολίτης Τραπεζούντας που παρέλαβε την πόλη το 1916 και υπερασπίστηκε τον Πόντο στο Παρίσι.

Γερμανός Καραβαγγέλης

Μητροπολίτης Αμάσειας που πρότεινε συνεργασία με Κούρδους και Αρμένιους εναντίον του Κεμάλ.

Κ. Κωνσταντινίδης

Πρωτεργάτης του αγώνα στη Μασσαλία που τύπωσε χάρτη της ποντιακής δημοκρατίας.

Σεβαστός Κυμινήτης

Δάσκαλος του Γένους που ίδρυσε το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας.

Ουίλσον

Πρόεδρος των Η.Π.Α. που απάντησε ότι ο Πόντος πρέπει να γίνει ανεξάρτητος.

Π. Ενεπεκίδης

Κατά την άποψή του η εξόντωση των Ποντίων διέφερε σε δύο βασικά σημεία από τη γενοκτονία των Εβραίων.

Όροι

Χάτι Σερίφ

Το οθωμανικό προνόμιο του 1839, πρώτο από τα δύο που χαλάρωσαν το δυσμενές κλίμα.

Φροντιστήριο της Τραπεζούντας

Σχολή που λειτούργησε ως το 1922 και καλλιέργησε την εθνική συνείδηση των Ελληνοποντίων.

αμελέ ταμπουρού

Τα τάγματα εργασίας όπου θανατώθηκαν πολλοί Πόντιοι.

Ποντιακή Δημοκρατία

Το αυτόνομο κράτος για το οποίο αγωνίστηκαν οι Πόντιοι από το 1917 έως το 1922.