Ο Παρευξείνιος Ελληνισμός κατά τους νεότερους χρόνους

Μετά το 1461 οι Έλληνες του Πόντου βρίσκουν καταφύγιο στη Ρωσία και στις ακτές του Ευξείνου, ενώ όσοι μένουν αντιστέκονται, ακόμη και ως κρυπτοχριστιανοί.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 520 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1461 έως το 1948

Γιατί

Η κατάληψη της Τραπεζούντας διώχνει χιλιάδες Έλληνες προς τον Καύκασο και τη Μεσημβρινή Ρωσία.
Η Ρωσία παραχωρεί στις ελληνικές κοινότητες δικαστήρια, διοίκηση, σχολεία, εκκλησίες και φορολογικά προνόμια.
Οι ρωσοτουρκικοί πόλεμοι και η συμπάθεια των Ποντίων προς τους Ρώσους προκαλούν νέες αναγκαστικές μετακινήσεις.
Οι πιέσεις των κατακτητών αναγκάζουν πολλούς Ποντίους να αλλαξοπιστήσουν.

Τι έγινε

Οι ελληνικές κοινότητες της Ρωσίας, με πρωτοπόρο την Οδησσό, στέλνουν κρυφά όπλα και χρήματα για την εξέγερση.
Με τα προνόμια της Αικατερίνης Β΄ οι Έλληνες της Κριμαίας ιδρύουν τη Μαριούπολη και 24 ελληνικά χωριά.
Πάνω από 90.000 Πόντιοι φεύγουν με τον πόλεμο του 1828 έως 1829 και πάνω από 100.000 μετά τον πόλεμο του 1876.
Στη Βόρεια Θράκη η συνθήκη του Βερολίνου τερματίζει το ειρηνικό πολυεθνικό κλίμα και ακολουθεί βίαιος εκβουλγαρισμός.
Στον Πόντο οι σουλτάνοι θέτουν τα ορυχεία υπό την εποπτεία τους και οι Έλληνες μεταλλωρύχοι γίνονται αναντικατάστατοι.
Οι Νεομάρτυρες αρνούνται να αλλαξοπιστήσουν και οι κλέφτες του Πόντου δρουν ένοπλα από τις δυσπρόσιτες βουνοκορφές.
Το 1857 οι επιτροπές καταγράφουν 30.000 κρυφούς χριστιανούς.

Τι άλλαξε

Στις αρχές της Οκτωβριανής Επανάστασης ζουν στη Ρωσία περίπου 700.000 Έλληνες, που μετά το 1937 υφίστανται σταλινικές διώξεις.
Όσοι αναγνωρίζονται ως χριστιανοί υφίστανται τη στρατολόγηση και οι περισσότεροι καταφεύγουν στη Ρωσία.
Στην ανταλλαγή πολλοί κρυπτοχριστιανοί βρίσκονται στην άλλη πλευρά, καταγεγραμμένοι με μουσουλμανικά ονόματα.

Πρόσωπα

Αικατερίνη Β΄: Με τα προνόμιά της οι Έλληνες της Κριμαίας μετοίκησαν στα παράλια της Αζοφικής.
Ιωάννης Καποδίστριας: Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας και αργότερα πρώτος Κυβερνήτης της ανεξάρτητης Ελλάδας.
Μιχαήλ Ορλόφ: Δεκεμβριστής στρατηγός στο σπίτι του οποίου στο Κισινιόφ σύχναζαν μέλη της Φιλικής Εταιρίας.
Γρηγόριος Μαρασλής: Ευεργέτης και μέλος της Φιλικής Εταιρείας, σύμβολο της προσφοράς των ευεργετών.
Αλέξανδρος Υψηλάντης: Πόντιος της Διασποράς, αρχηγός της Φιλικής Εταιρίας και πρωτεργάτης της Επανάστασης του 1821.

Όροι

Κρυπτοχριστιανοί: Χριστιανοί που δέχτηκαν εξωτερικά τον ισλαμισμό κρατώντας κρυφά τη χριστιανική πίστη.
Νεομάρτυρες: Όσοι εκτελέστηκαν επειδή αρνήθηκαν να αλλαξοπιστήσουν.
Χάτι Χουμαγιούν: Σουλτανικό διάταγμα που υποσχόταν θρησκευτική και πολιτική ελευθερία σε όλους τους υπηκόους.
Οργανικός νόμος: Νόμος του 1879 για την ισονομία και την ισοπολιτεία των εθνικών μειονοτήτων στη Βόρεια Θράκη.
Κουτσοβλαχικό Ζήτημα: Η αιτία έντασης στις ελληνορουμανικές σχέσεις το 1905.

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια · Χρονογραμμή με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί κατέφευγαν οι Έλληνες στη Ρωσία;

Η ομόθρησκη Ρωσία ήταν το καταφύγιο κάθε φορά που ο υπόδουλος ελληνισμός αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα επιβίωσης, και παραχωρούσε προνόμια στις ελληνικές κοινότητες.

Ποιοι ήταν οι Κρυπτοχριστιανοί;

Χριστιανοί που δέχτηκαν τον ισλαμισμό μόνο εξωτερικά και κράτησαν κρυφά τη χριστιανική πίστη και, όπου γινόταν, την ελληνική γλώσσα.

Γιατί δεν ωφελήθηκαν από τον νόμο του 1910;

Εγκλωβίστηκαν σε γραφειοκρατικές διαδικασίες και οι διωγμοί τους ανάγκασαν να αναβάλουν την αποκάλυψη. Στην ανταλλαγή ήταν καταγεγραμμένοι με μουσουλμανικά ονόματα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.