Η πορεία προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση: πραγματικότητες και προοπτικές
Μετά το 1945 η Δυτική Ευρώπη αναζητά ενότητα για να μην ξαναζήσει πολέμους: από την ΕΚΑΧ του 1952 και την ΕΟΚ του 1957 φτάνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση του Μάαστριχτ (1992) και στο ευρώ, με κλειδί την υπερεθνικότητα.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Η καταστροφή από τους εθνικιστικούς ανταγωνισμούς και τους δύο παγκόσμιους πολέμους
Η ανάγκη ανασυγκρότησης και εδραίωσης της δημοκρατίας
Η θέση της Ευρώπης ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις
Η επιτυχία του Σχεδίου Μάρσαλ
Τι έγινε
Μετά τον πόλεμο η Ευρώπη ήταν διαιρεμένη ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΣΣΔ. Η ανοικοδόμηση, η ανάγκη να στεριώσει η δημοκρατία και η επιτυχία του Σχεδίου Μάρσαλ έσπρωχναν σε συνεργασία πάνω από τα εθνικά σύνορα.
Το 1949 ιδρύθηκε το Συμβούλιο της Ευρώπης για την κοινή πολιτιστική κληρονομιά και τα ανθρώπινα δικαιώματα, όμως ως διακυβερνητικός οργανισμός με ομοφωνία δεν μπορούσε να ενοποιήσει.
Η άμεση ευρωπαϊκή ομοσπονδία ήταν ανέφικτη, γιατί έλειπε κοινή οικονομία. Επικράτησε ο λειτουργισμός: πρώτα ενοποίηση βασικών οικονομικών τομέων και αργότερα πολιτική ένωση.
Το 1950 ο Ρομπέρ Σουμάν πρότεινε το σχέδιο του Ζαν Μονέ: μια ανώτατη Αρχή για άνθρακα και χάλυβα. Με έξι χώρες ιδρύθηκε το 1952 η ΕΚΑΧ, ο πρώτος υπερεθνικός οργανισμός.
Μετά την αποτυχία της Αμυντικής Κοινότητας (1954), η επιτροπή Σπάακ οδήγησε στη Συνθήκη της Ρώμης (25 Μαρτίου 1957): ΕΟΚ με ελεύθερη κίνηση αγαθών, κεφαλαίων και προσώπων, και Ευρατόμ.
Η ΕΟΚ ευδοκίμησε σε μια εποχή συνεχούς ανάπτυξης και διευρύνθηκε: βόρεια διεύρυνση το 1973, Ελλάδα το 1981, Ισπανία και Πορτογαλία το 1986. Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (1985) έφερε στενότερη ενότητα.
Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο η Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992) δημιούργησε την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ΟΝΕ. Ακολούθησαν οι Συνθήκες Άμστερνταμ και Νίκαιας, το ευρώ (2001) και οι διευρύνσεις του 2004 και του 2007.
Η ενοποίηση θεωρείται τομή στις διεθνείς σχέσεις: στηρίζει τη δημοκρατία και τα δικαιώματα, μειώνει τις περιφερειακές ανισότητες και δίνει στην Ευρώπη βάρος, αλλά η πλήρης ένωση μένει ζητούμενο.
Πρόσωπα
Ρομπέρ Σουμάν
Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Σχέδιο Σουμάν 1950
Ζαν Μονέ
εμπνευστής του σχεδίου για άνθρακα και χάλυβα
Πολ-Ανρί Σπάακ
Βέλγος πολιτικός, επιτροπή για την κοινή αγορά
Κόνραντ Αντενάουερ
Γερμανός ηγέτης, ένας από τους «πατέρες της Ευρώπης»
Γιατί οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες επιδίωξαν την ενοποίηση μετά το 1945;
Ήθελαν να αφήσουν πίσω τους εθνικιστικούς ανταγωνισμούς που είχαν οδηγήσει σε δύο παγκόσμιους πολέμους, να αντιμετωπίσουν μαζί την ανοικοδόμηση, να στηρίξουν τη δημοκρατία και να βρουν νέα θέση ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις. Το Σχέδιο Μάρσαλ είχε ήδη δείξει ότι η κοινή προσπάθεια αποδίδει.
Τι είναι η υπερεθνικότητα και σε τι διαφέρει από τη διακυβερνητική συνεργασία;
Υπερεθνικότητα σημαίνει ότι ένας κοινός φορέας, όπως η ΕΚΑΧ ή σήμερα η Ε.Ε., παίρνει αποφάσεις που δεσμεύουν τα κράτη-μέλη. Οι κλασικοί οργανισμοί (ΟΗΕ, Συμβούλιο της Ευρώπης) αποφασίζουν με ομοφωνία, άρα κάθε κράτος κρατά το βέτο του και δεν οδηγούν σε ενοποίηση.
Τι πρέσβευε ο λειτουργισμός;
Ήταν ο «τρίτος δρόμος» ανάμεσα στην απλή συνεργασία κυβερνήσεων και στην άμεση ομοσπονδία: να ενωθούν πρώτα βασικοί κλάδοι της οικονομίας, όπως ο άνθρακας και ο χάλυβας, και η πολιτική ένωση να έρθει αργότερα, όταν θα υπήρχαν οι πρακτικές βάσεις.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.