Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι αποικιακές αυτοκρατορίες καταρρέουν: η Ινδία το 1947, η Ινδοκίνα το 1954, η Αφρική κυρίως τη δεκαετία του 1960. Τα νέα κράτη σχηματίζουν τον Τρίτο Κόσμο, με το Κίνημα των Αδεσμεύτων, ενώ στη Μέση Ανατολή ξεσπά η αραβοϊσραηλινή διαμάχη.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι μεγάλες αποικιακές αυτοκρατορίες δέχτηκαν σοβαρά πλήγματα στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα: οι παγκόσμιοι πόλεμοι, η κρίση του 1929, οι ιαπωνικές κατακτήσεις και η στάση των δύο υπερδυνάμεων οδήγησαν στην αποαποικιοποίηση.
Στην Ινδία, όπου δρούσε ο Μαχάτμα Γκάντι με τη μη βία, η ανεξαρτησία ήρθε το 1947 με αιματηρό εμφύλιο και διχοτόμηση σε Ινδία και Πακιστάν. Ακολούθησαν Κεϋλάνη, Βιρμανία, Ινδονησία (1949) και η Ινδοκίνα μετά την ήττα των Γάλλων το 1954.
Στη Μέση Ανατολή ο Νάσερ, πρόεδρος της Αιγύπτου από το 1954, ηγήθηκε του αραβικού εθνικισμού· από το 1954 μαινόταν και ο πόλεμος στην Αλγερία. Η αποτυχημένη αγγλογαλλική επέμβαση στο Σουέζ (1956) επιτάχυνε την αποαποικιοποίηση.
Επί Ντε Γκολ ανεξαρτητοποιήθηκαν οι αφρικανικές κτήσεις της Γαλλίας (1960) και η Αλγερία (1962)· το Βέλγιο έφυγε από το Κονγκό το 1960, η Βρετανία από την Αφρική ως το 1965, η Πορτογαλία το 1975. Ροδεσία (1980, Ζιμπάμπουε) και Νότια Αφρική (1990s, Μαντέλα) τερμάτισαν τα ρατσιστικά καθεστώτα.
Η Διακήρυξη Μπάλφουρ (1917) και το Ολοκαύτωμα έφεραν πολλούς Εβραίους στην Παλαιστίνη· μετά την αποχώρηση των Βρετανών (1948) ακολούθησαν οι αραβοϊσραηλινοί πόλεμοι του 1948-49, 1956, 1967 (Έξι Ημερών) και 1973 (Γιομ Κιπούρ), και το 1978 οι συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ.
Τα νέα κράτη της Ασίας και της Αφρικής αποτέλεσαν τον Τρίτο Κόσμο: φτώχεια, γρήγορη αύξηση πληθυσμού, εμφύλιοι· στόχοι τους η πραγματική ανεξαρτησία και η ανάπτυξη. Από τη δεκαετία του 1960 πλειοψηφούσαν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, που όμως δεν αποφασίζει δεσμευτικά.
Το Κίνημα των Αδεσμεύτων (Βελιγράδι 1961) ζήτησε ενεργητική ουδετερότητα και οδήγησε στον διάλογο Βορρά-Νότου. Από τη δεκαετία του 1980 κάποιες χώρες αναπτύχθηκαν ραγδαία (Νότια Κορέα, Σιγκαπούρη, Ταϊβάν, Ινδία, Κίνα), αλλά η εξαθλίωση των περισσοτέρων μένει μεγάλη πρόκληση.
Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, που έγιναν στο όνομα της ελευθερίας, τροφοδότησαν το αίτημα ανεξαρτησίας και οργάνωσαν πολύ καλύτερα τις αποικιακές κοινωνίες. Η κρίση του 1929 έριξε τις τιμές των αγροτικών προϊόντων τους, οι νίκες των Ιαπώνων το 1941-1942 έδειξαν ότι οι αποικιοκράτες νικιούνται, και καμία από τις δύο υπερδυνάμεις δεν ευνοούσε την αποικιοκρατία.
Γιατί ήταν σημαντική η κρίση του Σουέζ (1956);
Βρετανοί και Γάλλοι εισέβαλαν στην Αίγυπτο του Νάσερ αλλά αναγκάστηκαν να φύγουν αμέσως, λόγω της αντίδρασης ΕΣΣΔ και ΗΠΑ. Η αποτυχία έδειξε την παρακμή των δύο παλιών αυτοκρατοριών και επιτάχυνε την αποχώρησή τους από τις αποικίες.
Τι ήταν το Κίνημα των Αδεσμεύτων;
Γεννήθηκε το 1961, στη Διάσκεψη που έγινε στο Βελιγράδι, από χώρες του Τρίτου Κόσμου που ήθελαν ενεργητική ουδετερότητα στον Ψυχρό Πόλεμο, έξω από τους δύο συνασπισμούς. Τα πιο ισχυρά μέλη: Ινδία, Αίγυπτος, Γιουγκοσλαβία (Τίτο)· μετείχε και η Κύπρος. Έθεσε το ζήτημα της ανακατανομής των πόρων, αλλά του έλειπαν δύναμη και συνοχή.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.