Η έναρξη του Ψυχρού Πολέμου, οι επιπτώσεις του στην Ελλάδα και ο Εμφύλιος Πόλεμος
Πώς οι νικητές του 1945 χωρίστηκαν για την Ανατολική Ευρώπη και τη Γερμανία, πώς το Δόγμα Τρούμαν, το Σχέδιο Μάρσαλ και το NATO πάγιωσαν τον Ψυχρό Πόλεμο, και γιατί ο ελληνικός Εμφύλιος (1946-1949) ήταν το πρώτο ένοπλο πεδίο του.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ο αντιφασιστικός συνασπισμός είχε σχηματιστεί βιαστικά το 1941. Στη Γιάλτα και στο Πότσνταμ (1945) δεν έγινε συνολική μοιρασιά του κόσμου, μόνο συζητήσεις για τρέχοντα θέματα· η μόνη συμφωνία σφαιρών επιρροής ήταν η «συμφωνία ποσοστών» Τσόρτσιλ-Στάλιν (Μόσχα, Οκτώβριος 1944), που άφηνε την Ελλάδα στη βρετανική επιρροή.
Στην Ανατολική Ευρώπη ο Ερυθρός Στρατός εγκατέστησε φιλοσοβιετικά καθεστώτα ως το 1947. Η Μόσχα το έβλεπε ως ζήτημα ασφάλειας, η Δύση ως επεκτατισμό.
Η Γερμανία και το Βερολίνο χωρίστηκαν σε τέσσερις ζώνες κατοχής. Επειδή καμία πλευρά δεν ήθελε να αφήσει στην άλλη ολόκληρη τη χώρα, το 1949 σχηματίστηκαν η Δυτική Γερμανία (Βόννη) και η Ανατολική (Ανατολικό Βερολίνο).
Με τον ελληνικό Εμφύλιο σε εξέλιξη και τη Βρετανία να αποσύρει τη στήριξή της, ο Τρούμαν εξήγγειλε στις 12 Μαρτίου 1947 το δόγμα του: βοήθεια σε Ελλάδα και Τουρκία κατά του κομμουνισμού. Η βοήθεια έκρινε τον Εμφύλιο, αλλά έφερε Αμερικανούς συμβούλους στις αποφάσεις της Αθήνας και εξάρτηση από τις ΗΠΑ.
Το Σχέδιο Μάρσαλ (εξαγγελία Ιούνιος 1947, εφαρμογή 1948-1952) έδωσε περίπου 13 δισ. δολάρια στη Δυτική Ευρώπη και οδήγησε στον ΟΕΟΣ (μετέπειτα ΟΟΣΑ). Η ΕΣΣΔ το είδε ως «εξαγορά», έσφιξε τον έλεγχο στην Ανατολή, και ο Τίτο ήρθε σε ρήξη με τον Στάλιν (1948).
Ο σοβιετικός αποκλεισμός του Βερολίνου (από τον Ιούνιο του 1948), που αντιμετωπίστηκε με αμερικανική αερογέφυρα, επιτάχυνε τη σύναψη του NATO στην Ουάσινγκτον (4 Απριλίου 1949). Ελλάδα και Τουρκία μπήκαν το 1952, η Δυτική Γερμανία το 1955.
Ο ελληνικός Εμφύλιος (1946-1949), το πρώτο ένοπλο πεδίο του Ψυχρού Πολέμου, έφερε αντιμέτωπους τον Εθνικό Στρατό των φιλοδυτικών δυνάμεων και τον ΔΣΕ του ΚΚΕ. Το κόμμα αυτό κηρύχθηκε παράνομο στα τέλη του 1947 και έμεινε έτσι ως το 1974. Νίκησαν οι φιλοδυτικοί το καλοκαίρι του 1949.
Τι άλλαξε
Νέα θύματα και καταστροφές, που δυσκόλεψαν την ανασυγκρότηση της χώρας.
Διαψεύστηκαν οι ελπίδες για κοινωνική δικαιοσύνη που είχαν καλλιεργήσει όλες οι αντιστασιακές οργανώσεις.
Βαθιά ψυχολογικά τραύματα στην ελληνική κοινωνία, που άργησαν πολύ να κλείσουν.
Ήταν μεγάλο κράτος με ισχυρή βιομηχανία στο κέντρο της Ευρώπης, οπότε όποιος την έλεγχε θα είχε πλεονέκτημα. Η ΕΣΣΔ φοβόταν την αναβίωση του γερμανικού μιλιταρισμού, ενώ οι Δυτικοί πίστευαν ότι χωρίς γερμανική ανάκαμψη η Ευρώπη θα έπεφτε στα χέρια των Σοβιετικών. Καμία πλευρά δεν δεχόταν να την ελέγξει όλη η άλλη, και το 1949 δημιουργήθηκαν Δυτική και Ανατολική Γερμανία.
Σε τι διέφερε το Δόγμα Τρούμαν από το Σχέδιο Μάρσαλ;
Το Δόγμα Τρούμαν (12 Μαρτίου 1947) έδινε οικονομική και στρατιωτική βοήθεια ειδικά σε Ελλάδα και Τουρκία για να αντισταθούν στον κομμουνισμό, όταν η Βρετανία δεν μπορούσε πια να στηρίξει την Αθήνα. Το Σχέδιο Μάρσαλ (Ιούνιος 1947) πρόσφερε οικονομική βοήθεια σε όλη την Ευρώπη για την ανασυγκρότηση· το δέχτηκαν μόνο οι δυτικές χώρες και πήραν περίπου 13 δισ. δολάρια (1948-1952).
Ποιοι συγκρούστηκαν στον ελληνικό Εμφύλιο;
Στη μία πλευρά βρίσκονταν τα κόμματα του Κέντρου και της Δεξιάς (Κόμμα των Φιλελευθέρων, Λαϊκό Κόμμα), προσανατολισμένα στη Δύση, με τον Εθνικό Στρατό· στην άλλη το ΚΚΕ με τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ). Οι φιλοδυτικοί επικράτησαν το καλοκαίρι του 1949 και ο πόλεμος άφησε βαθιά τραύματα στην κοινωνία.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.