Το κραχ της Νέας Υόρκης το 1929 έφερε πτωχεύσεις, ανεργία και κλονισμό της δημοκρατίας· στη Γερμανία άνοιξε τον δρόμο στον Χίτλερ, και διεθνώς η Κοινωνία των Εθνών αποδείχτηκε ανίσχυρη μπροστά στην Ιαπωνία, την Ιταλία και τη Γερμανία.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Η κατάρρευση του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης (αιτία της κρίσης)
Η ανεργία και η φτώχεια που ενίσχυσαν τους εχθρούς της δημοκρατίας (αιτία της ανόδου του ναζισμού)
Η αδυναμία της συλλογικής ασφάλειας απέναντι στις αυταρχικές δυνάμεις (αιτία της πτώσης της ΚΤΕ)
Τι έγινε
Η μεγάλη κρίση του 1929-1932 άρχισε όταν οι μετοχές στη Wall Street της Νέας Υόρκης έπεσαν ξαφνικά.
Ακολούθησαν χρεοκοπίες τραπεζών στις ΗΠΑ, φυγή αμερικανικών κεφαλαίων από την Ευρώπη, πτώση βιομηχανίας και εμπορίου και διάλυση του νομισματικού συστήματος (υποτίμηση της λίρας το 1931). Το 1932 υπήρχαν πάνω από 30 εκατομμύρια άνεργοι.
Η κρίση πλήγωσε το φιλελεύθερο οικονομικό πρότυπο και την κοινοβουλευτική δημοκρατία, ενώ ενθάρρυνε τους εχθρούς της, τη σταλινική ΕΣΣΔ, τη φασιστική Ιταλία και τους οπαδούς τους σε κάθε χώρα.
Στη Γερμανία οι ναζί του Χίτλερ ανέβηκαν από 2,6% (1928) σε 44% (Μάρτιος 1933), με τη βοήθεια της βίας και της ανοχής των μετριοπαθών. Το 1934 ο Χίτλερ κατάργησε τη δημοκρατία και έγινε πρόεδρος ενός ενιαίου Ράιχ.
Η προπαγάνδα του Γκέμπελς, η ανάκαμψη της οικονομίας, η μείωση της ανεργίας και η τρομοκρατία της Γκεστάπο και των Ες-Ες του Χίμλερ εξηγούν την ολοκληρωτική επικράτηση του ναζισμού.
Κατά τον «Αγών μου» (1924) οι Γερμανοί ως «Άρειοι» έπρεπε να ενώσουν όσους είχαν ίδια γλώσσα και αίμα και να κερδίσουν «ζωτικό χώρο» στην Ανατολή.
Η ΚΤΕ δεν σταμάτησε την Ιαπωνία στη Μαντζουρία (1931), απέτυχε στον αφοπλισμό και δεν τιμώρησε την Ιταλία για την Αιθιοπία. Η αποχώρηση της Ιαπωνίας και της Γερμανίας άνοιξε τον δρόμο προς τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τι άλλαξε
Πάνω από 30 εκατομμύρια άνεργοι το 1932
Κλονισμός της φιλελεύθερης δημοκρατίας στην Ευρώπη
Ναζιστική δικτατορία στη Γερμανία
Κατάρρευση της ΚΤΕ και πορεία προς νέο παγκόσμιο πόλεμο
Πρόσωπα
Αδόλφος Χίτλερ
ηγέτης των ναζί, καγκελάριος, πρόεδρος του Ράιχ 1934
Ξεκίνησε με απότομη κατάρρευση των μετοχών στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Ακολούθησαν χρεοκοπίες τραπεζών στις ΗΠΑ, απόσυρση αμερικανικών κεφαλαίων από την Ευρώπη και κυρίως από τη Γερμανία, πτώση παραγωγής και εμπορίου και νομισματικό χάος, με υποτίμηση της στερλίνας το 1931. Το 1932 οι άνεργοι ξεπερνούσαν τα 30 εκατομμύρια, 5 μόνο στη Γερμανία.
Πώς ανέβηκε ο Χίτλερ στην εξουσία;
Το κόμμα του είχε μόλις 2,6% το 1928, αλλά μετά την κρίση έφτασε στο 44% τον Μάρτιο του 1933. Χρησιμοποίησε και βία ένστολων οπαδών, που τα κρατικά όργανα ανέχονταν, ενώ τα μετριοπαθή κόμματα τον ανέχτηκαν από κοινό φόβο για τον κομμουνισμό. Ως καγκελάριος κατάργησε το 1934, και με δημοψήφισμα, τη δημοκρατία και έγινε πρόεδρος του Ράιχ με όλες τις εξουσίες.
Γιατί απέτυχε η Κοινωνία των Εθνών;
Η συλλογική ασφάλεια δεν μπόρεσε να σταματήσει τις αυταρχικές δυνάμεις: η ΚΤΕ δεν εμπόδισε την ιαπωνική κατάληψη της Μαντζουρίας (1931), τα σχέδια για γενικό αφοπλισμό ναυάγησαν και η ιταλική εισβολή στην Αιθιοπία έμεινε χωρίς τις κυρώσεις που προβλέπονταν. Η Ιαπωνία και έπειτα η Γερμανία αποχώρησαν από τον οργανισμό.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.