Η πρώτη δεκαετία του Μεσοπολέμου: ελπίδες για ειρήνη με την Κοινωνία των Εθνών, το Λοκάρνο και το Σύμφωνο Μπριάν-Κέλογκ, οικονομική ανάκαμψη με κρυφές αδυναμίες, και οι δύο αυταρχικές προκλήσεις κατά της δημοκρατίας, ο σταλινισμός και ο φασισμός.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Αποστροφή της κοινής γνώμης προς νέο πόλεμο (για την αισιοδοξία της δεκαετίας)
Η Ιταλία ένιωθε αδικημένη από τους νικητές (για την άνοδο του φασισμού)
Φόβος για κοινωνική αναταραχή από απεργίες και ταραχές (για την άνοδο του φασισμού)
Τι έγινε
Εισαγωγικό σημείωμα του κεφαλαίου: ο Μεσοπόλεμος χωρίζεται σε μια αισιόδοξη πρώτη δεκαετία και σε μια δεύτερη δεκαετία κρίσης (πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής) που καταλήγει στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ΚΤΕ (1920) απέτυχε, γιατί τα κράτη έβαζαν πρώτα το δικό τους συμφέρον και οι αυταρχικές δυνάμεις εκβίαζαν.
Για την Ελλάδα το κεφάλαιο φτάνει από την αστάθεια μετά το 1922 και την αβασίλευτη δημοκρατία στη σταθερότητα του Βενιζέλου (1928-1932), στην παλινόρθωση της μοναρχίας (1935) και στη δικτατορία της 4ης Αυγούστου (1936).
Στη δεκαετία του 1920 οι περισσότεροι ηγέτες ήθελαν να διατηρήσουν την ειρήνη, αλλά η «συλλογική ασφάλεια» της ΚΤΕ δεν μπόρεσε να αντικαταστήσει τον παλιό ανταγωνισμό των κρατών· ελπιζόταν ότι τα δύο θα συνυπάρξουν.
Με τον Στρέζεμαν η Γερμανία υπέγραψε το 1925 στο Λοκάρνο με Γαλλία, Βέλγιο, Βρετανία και Ιταλία την τήρηση των συνόρων των Βερσαλλιών και μπήκε το 1926 στην ΚΤΕ. Το 1928 το Σύμφωνο Μπριάν-Κέλογκ έθεσε τον πόλεμο εκτός νόμου και το 1929 ο Μπριάν πρότεινε ενωμένη Ευρώπη.
Η οικονομία ανέκαμψε (βιομηχανική παραγωγή +50% σε Ευρώπη και ΗΠΑ), αλλά υπήρχαν νομισματική αστάθεια, χρέη και αποζημιώσεις, έλλειψη αγορών και αγροτική κρίση από τις χαμηλές τιμές.
Μετά τον θάνατο του Λένιν (1924) ο Στάλιν χτίζει τον «σοσιαλισμό σε μία μόνο χώρα» με κρατικοποίηση της γης, γρήγορη εκβιομηχάνιση και κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας.
Ο Μουσολίνι προβάλλει ακραίο εθνικισμό, λατρεία της ισχύος και της βίας και διαστρεβλωμένα συνθήματα κοινωνικής ισότητας. Με την «πορεία στη Ρώμη» (1922) παίρνει την εξουσία· η ταύτιση κόμματος και κράτους καταλύει τη δημοκρατία και γίνεται πρότυπο για άλλους.
Πρόσωπα
Γουστάβος Στρέζεμαν
Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Λοκάρνο 1925
Αριστείδης Μπριάν
Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, πρότεινε ενωμένη Ευρώπη
Γιατί υπήρχε αισιοδοξία για την ειρήνη στη δεκαετία του 1920;
Οι δημοκρατικές κυβερνήσεις, πιεσμένες από μια κοινή γνώμη που δεν ήθελε νέο πόλεμο, απέφευγαν τη βία. Η Γερμανία του Στρέζεμαν αναγνώρισε στο Λοκάρνο (1925) τα σύνορα των Βερσαλλιών και μπήκε στην ΚΤΕ (1926), το Σύμφωνο Μπριάν-Κέλογκ (1928) έθεσε τον πόλεμο εκτός νόμου και το 1929 ο Μπριάν πρότεινε ευρωπαϊκή ένωση.
Ποια προβλήματα είχε η οικονομία της δεκαετίας του 1920;
Παρά την άνοδο της βιομηχανικής παραγωγής κατά 50% σε Ευρώπη και ΗΠΑ, υπήρχαν νομισματική αστάθεια στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, βάρος από πολεμικά χρέη και αποζημιώσεις, δυσκολία να βρεθούν αγορές για τα βιομηχανικά προϊόντα και φτώχεια των αγροτών από την πτώση των τιμών.
Πώς ανέβηκε ο φασισμός στην εξουσία στην Ιταλία;
Ο Μουσολίνι εκμεταλλεύτηκε την αίσθηση πολλών Ιταλών ότι η χώρα αδικήθηκε από τους συμμάχους μετά τον πόλεμο και τον φόβο για τις απεργίες και τις ταραχές. Μετά την «πορεία στη Ρώμη» (Οκτώβριος 1922) το κόμμα του πήρε την εξουσία και σταδιακά ταυτίστηκε με το κράτος, καταργώντας τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.