Από τη μάχη στον ποταμό Μάρνη και τα χαρακώματα έως την ανακωχή της 11ης Νοεμβρίου 1918: πώς διεξήχθη ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, πώς απλώθηκε σε όλο τον κόσμο και τι κόστισε σε ανθρώπους, αξίες και διεθνείς σχέσεις.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η Γερμανία χτύπησε πρώτα τη Γαλλία περνώντας από το ουδέτερο Βέλγιο· οι Γάλλοι τη σταμάτησαν στον ποταμό Μάρνη και το μέτωπο πάγωσε σε γραμμές χαρακωμάτων για τέσσερα χρόνια.
Στο ανατολικό μέτωπο Γερμανοί και Αυστριακοί πολεμούσαν τους Ρώσους με περισσότερη κίνηση, αλλά χωρίς αποφασιστικό αποτέλεσμα ως το 1917.
Για να σπάσει το αδιέξοδο ήρθαν νέα όπλα: αέρια (1915), τανκς (1916), αεροπλάνα, όλμοι, χειροβομβίδες και αυτοκίνητα στις μεταφορές.
Ο πόλεμος απλώθηκε: οι Οθωμανοί με τις Κεντρικές Δυνάμεις (Νοέμβριος 1914), η Ιταλία με τους Συμμάχους (1915) χάρη σε εδαφικές υποσχέσεις, η Βουλγαρία με τις Κεντρικές (φθινόπωρο 1915), η Ελλάδα με τους Συμμάχους μόλις τον Ιούνιο του 1917.
Η Σερβία κατέρρευσε από αυστριακά και βουλγαρικά χτυπήματα, και οι Βρετανοί απέτυχαν στην Καλλίπολη (1915). Ο ανελέητος υποβρυχιακός πόλεμος έφερε τις ΗΠΑ στο πλευρό των Συμμάχων το 1917.
Το 1917 κρίθηκε από τρία γεγονότα: την είσοδο των ΗΠΑ, την άνοδο του Κλεμανσό στη γαλλική πρωθυπουργία και τη Ρωσική Επανάσταση. Η γερμανική επίθεση του καλοκαιριού του 1918 απέτυχε.
Το φθινόπωρο του 1918 υπέκυψαν η Βουλγαρία, οι Οθωμανοί και η διαλυμένη πια Αυστρία· η ανακωχή με τη Γερμανία υπογράφηκε στις 11 Νοεμβρίου.
Από 65 εκατομμύρια επιστρατευμένους σκοτώθηκαν πάνω από 10 και τραυματίστηκαν 20 εκατομμύρια, με ανάλογα θύματα αμάχων. Τα «14 σημεία» του Ουίλσον (Ιανουάριος 1918) έφεραν την αυτοδιάθεση των λαών και επιτάχυναν τη διάλυση των δύο πολυεθνικών αυτοκρατοριών.
Τι άλλαξε
Πάνω από 10 εκατομμύρια νεκροί στρατιώτες, 20 εκατομμύρια τραυματίες και εξίσου πολλά θύματα αμάχων
Υποχώρηση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, των φιλελεύθερων ιδεών και της ελεύθερης οικονομίας
Ενίσχυση του κρατικού παρεμβατισμού και της ανάμειξης των στρατιωτικών στην πολιτική
Διάλυση της Αυστροουγγαρίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ίδρυση νέων εθνικών κρατών
Αντιφατικές υποσχέσεις των Συμμάχων σε Ιταλία, Ελλάδα, Άραβες και Εβραίους, που βάρυναν τις διεθνείς σχέσεις
Πρόσωπα
Γούντροου Ουίλσον
πρόεδρος των ΗΠΑ, διακήρυξε τα «14 σημεία» (1918)
Κλεμανσό
ανένδοτος Γάλλος πρωθυπουργός από το 1917
Όροι
Μάρνη
ποταμός, εκεί ανακόπηκαν οι Γερμανοί
χαρακώματα
αμυντικές τάφροι του στάσιμου πολέμου
δυτικό μέτωπο
Γαλλία και Βέλγιο, στάσιμο επί τέσσερα έτη
ανατολικό μέτωπο
Γερμανοί και Αυστριακοί κατά Ρώσων
δηλητηριώδη αέρια
νέο χημικό όπλο, από το 1915
άρμα μάχης
τεθωρακισμένο όχημα, από το 1916
αεροπλάνο
αναγνωριστικό, βομβαρδιστικό, καταδιωκτικό
Κεντρικές Δυνάμεις
Γερμανία, Αυστροουγγαρία και σύμμαχοί τους
Σύμμαχοι
η Τριπλή Συνεννόηση και όσοι προσχώρησαν
Καλλίπολη
αποτυχημένη συμμαχική επίθεση στα Στενά
πόλεμος υποβρυχίων
επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στους ωκεανούς
μακεδονικό μέτωπο
εκεί ηττήθηκε η Βουλγαρία το 1918
ανακωχή
παύση των εχθροπραξιών, 11 Νοεμβρίου 1918
«14 σημεία»
πρόγραμμα ειρήνης του Ουίλσον
αυτοδιάθεση των λαών
κάθε λαός αποφασίζει για το κράτος του
Κοινωνία των Εθνών
διεθνής οργανισμός, 14ο σημείο
κρατικός παρεμβατισμός
το κράτος κατευθύνει την οικονομία
εθνική εστία των Εβραίων
βρετανική υπόσχεση του 1917
Χρονολογίες
1914
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία με τις Κεντρικές Δυνάμεις (Νοέμβριος)
1915
Αποτυχία των Βρετανών στην Καλλίπολη, πρώτα δηλητηριώδη αέρια
1916
Πρώτα άρματα μάχης, είσοδος της Ρουμανίας
1917
Βρετανική δέσμευση για εθνική εστία των Εβραίων
1918
Ανακωχή στο δυτικό μέτωπο (11 Νοεμβρίου)
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Τι ήταν τα χαρακώματα και γιατί χαρακτήρισαν τον Μεγάλο Πόλεμο;
Ήταν αμυντικές τάφροι που άνοιξαν οι αντίπαλοι όταν σταθεροποιήθηκε το δυτικό μέτωπο μετά τη μάχη στον ποταμό Μάρνη. Ο πόλεμος έγινε στάσιμος για τέσσερα χρόνια, κράτησε πολύ, έδινε την αίσθηση ότι όλα ήταν μάταια και δοκίμασε σκληρά την ψυχική αντοχή των στρατιωτών.
Ποια ήταν η σημασία της τεχνολογίας στον πόλεμο;
Χρησιμοποιήθηκε για να σπάσει το αδιέξοδο: πολυβόλα και πυροβόλα σε μεγάλη κλίμακα, δηλητηριώδη αέρια (1915), άρματα μάχης (1916), χειροβομβίδες, όλμοι, αυτοκίνητα και αεροπλάνα, που από αναγνωριστικά έγιναν βομβαρδιστικά και καταδιωκτικά. Για πρώτη φορά στην Ευρώπη τους περισσότερους νεκρούς τους έφεραν τα όπλα και όχι οι αρρώστιες.
Γιατί η είσοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν σημαντική;
Οι Οθωμανοί προσχώρησαν στις Κεντρικές Δυνάμεις τον Νοέμβριο του 1914 και, λόγω της στρατηγικής τους θέσης, η απόφασή τους άνοιξε τον πόλεμο σε μια τεράστια περιοχή και έσπρωξε κι άλλες χώρες να πάρουν θέση. Οι Σύμμαχοι απέτυχαν το 1915 να πάρουν τα Στενά στην Καλλίπολη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.