απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Α΄ 6

Η Βιομηχανική Επανάσταση

Η Βιομηχανική Επανάσταση αντικαθιστά τα εργαστήρια με το εργοστάσιο, τον άνθρωπο με τη μηχανή και τις παλιές πηγές ενέργειας με τον άνθρακα. Ξεκινά από την Αγγλία, όπου υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες, απλώνεται στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ και στήνει ένα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που καταρρέει το 1914.

Γ΄ Λυκείου · Ιστορία Γενικής Παιδείας · Ενοτητα Α΄ 6 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Γιατί

Τι έγινε

  1. Στις αρχές του 19ου αιώνα η οικονομία της Ευρώπης ήταν κυρίως αγροτική και τα προϊόντα φτιάχνονταν σε μικρά εργαστήρια· λίγες βιομηχανικές μονάδες, κυρίως στην Αγγλία, ήταν η αρχή του εργοστασιακού συστήματος.
  2. Γνωρίσματα του νέου συστήματος: μηχανή στη θέση του ανθρώπου, γαιάνθρακας στη θέση νερού και ανέμου, νέες ανόργανες πρώτες ύλες.
  3. Για πρώτη φορά η ανάπτυξη τροφοδοτεί τον εαυτό της: αυξάνονται παραγωγικότητα και εισόδημα, δημιουργείται πλεόνασμα για επενδύσεις και ο πληθυσμός της Ευρώπης και του κόσμου μεγαλώνει θεαματικά.
  4. Στην Αγγλία η εκβιομηχάνιση αρχίζει από την κλωστοϋφαντουργία στο τέλος του 18ου αιώνα, με την κλώστρια Τζένη και αποκορύφωμα την ατμομηχανή του Βατ. Ακολουθούν οι σιδηρόδρομοι του Στίβενσον.
  5. Η Αγγλία είχε κεφάλαια, εργατικό δυναμικό, αποικίες, στόλο, συγκοινωνίες, άνθρακα, αδύναμες συντεχνίες και πιστωτικό σύστημα· την εκβιομηχάνιση την έκαναν ιδιώτες σε ελεύθερη αγορά.
  6. Οι άλλες χώρες ακολούθησαν για να μη χαθούν οι βιοτεχνίες τους, αλλά αργότερα και με κρατικές παρεμβάσεις. Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, βόρεια Ιταλία, Αγγλία και ΗΠΑ έγιναν ο βιομηχανικός πυρήνας του κόσμου.
  7. Γύρω από αυτόν στήθηκε ένα παγκόσμιο, αυτορρυθμιζόμενο σύστημα με βάση τον χρυσό: αύξηση του πληθυσμού της Ευρώπης (από 266 σε 400 εκατομμύρια, 1850-1900), μετανάστευση ανθρώπων και κεφαλαίων, συγκοινωνίες, τράπεζες και εμπόριο. Προϋπόθεσή του η ειρήνη· κατέρρευσε το 1914.
  8. Μαζί με τη βιομηχανία εμφανίζονται η εργατική τάξη, ο συνδικαλισμός (λουντίτες, συνεταιρισμοί) και το γυναικείο κίνημα για ίσα δικαιώματα και ψήφο.

Τι άλλαξε

Πρόσωπα

Χάργκρεϊβς
εφευρέτης της κλώστριας Τζένης
Τζέιμς Βατ
κατασκεύασε ατμομηχανή για πολλές χρήσεις
Τζορτζ Στίβενσον
κατασκευαστής της πρώτης ατμάμαξας
Ned Ludd (Λουντ)
θρυλικός ηγέτης των λουντιτών
Elizabeth Cady Stanton
συγκάλεσε συνέλευση για τα δικαιώματα γυναικών

Όροι

Βιομηχανική Επανάσταση
πέρασμα στη μηχανική παραγωγή
εργοστασιακό σύστημα
παραγωγή με μηχανές σε εργοστάσια
δευτερογενής τομέας
μεταποίηση, βιοτεχνία και βιομηχανία
γαιάνθρακας
η νέα κύρια πηγή ενέργειας
κλωστοϋφαντουργία
ο πρώτος κλάδος που εκβιομηχανίστηκε
κλώστρια Τζένη
μηχανική ανέμη του Χάργκρεϊβς
ατμομηχανή
μηχανή που κινείται με ατμό
Εμπορική Επανάσταση
πηγή κεφαλαίων για επενδύσεις
περιφράξεις
οι γαιοκτήμονες κλείνουν κοινοτική γη
συντεχνίες
μεσαιωνικές ενώσεις τεχνιτών
πιστωτικό σύστημα
τράπεζες και δάνεια για επενδύσεις
κρατικός παρεμβατισμός
εκβιομηχάνιση με πρωτοβουλία κράτους
χρυσός
το βάθρο του παγκόσμιου συστήματος
λουντίτες
εργάτες που έσπαγαν τις μηχανές
συνδικαλισμός
οργάνωση εργατών σε συνδικάτα
σουφραζέτες
Βρετανίδες που ζητούσαν ψήφο
φεμινισμός
κίνημα για ίσα δικαιώματα των γυναικών

Χρονολογίες

1792
Φυλλάδιο «Η διεκδίκηση των δικαιωμάτων των γυναικών»
1821
Η πρώτη ατμάμαξα του Στίβενσον
1825
Ατμός αντί για άλογα στη γραμμή Στόκτον-Ντάρλιγκτον
1834
Ίδρυση μεγάλου εθνικού συνδικάτου στη Βρετανία
1848
Νέα Υόρκη: πρώτη συνέλευση για γυναικεία δικαιώματα
1850
Ευρώπη: 266 εκατομμύρια κάτοικοι
1869
Εθνική Ένωση για την ψήφο των γυναικών στις ΗΠΑ
1900
Ευρώπη: 400 εκατομμύρια κάτοικοι
1914
Κατάρρευση του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια ήταν τα τρία βασικά γνωρίσματα του εργοστασιακού συστήματος;

Η μηχανή πήρε τη θέση του ανθρώπου σε πολλές φάσεις της παραγωγής, ο γαιάνθρακας αντικατέστησε τις παλιές πηγές ενέργειας (νερό, άνεμο) και χρησιμοποιήθηκαν νέες και άφθονες πρώτες ύλες, κυρίως ανόργανες.

Γιατί η εκβιομηχάνιση ξεκίνησε από την Αγγλία;

Υπήρχε μεγάλη ζήτηση για βαμβακερά και νέες μηχανές (κλώστρια Τζένη, ατμομηχανή). Η χώρα είχε κεφάλαια από την Εμπορική Επανάσταση, εργατικά χέρια από τις περιφράξεις, αποικίες για πρώτες ύλες και αγορές, εμπορικό στόλο, καλές συγκοινωνίες, άφθονο άνθρακα, αδύναμες συντεχνίες, πιστωτικό σύστημα και νόμους φιλικούς στην ελεύθερη αγορά.

Πώς διέφερε η εκβιομηχάνιση της ηπειρωτικής Ευρώπης από της Αγγλίας;

Στην Αγγλία την έκανε ο ιδιωτικός τομέας σε ελεύθερη αγορά. Στην ηπειρωτική Ευρώπη την προώθησαν οι κυβερνήσεις με παρεμβάσεις, που συχνά σπαταλούσαν πόρους σε ευνοούμενους επιχειρηματίες και έδιωχναν κεφάλαια προς την Αγγλία. Γι' αυτό Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία και βόρεια Ιταλία εκβιομηχανίστηκαν αργότερα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.