Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων: η ιταλική και η γερμανική ενοποίηση (1848-1871)

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Το 1848 οι εργάτες και τεχνίτες του Παρισιού ρίχνουν τον Λουδοβίκο Φίλιππο, όμως την εξουσία παίρνει ο Λουδοβίκος Ναπολέων (Ναπολέων Γ΄). Η επανάσταση γίνεται σύνθημα για εξεγέρσεις σε όλη την ηπειρωτική Ευρώπη.
2. Στην αυτοκρατορία των Αψβούργων ο Κοσούτ ζητά Σύνταγμα για την Ουγγαρία, η Βιέννη ταράζεται και ο Μέτερνιχ απομακρύνεται. Μαγυάροι και Τσέχοι (Πάλατσκυ) διεκδικούν αυτονομία, αλλά οι έριδες μεταξύ των λαών βοηθούν την Αυστρία να καταστείλει τα κινήματα.
3. Η Συνέλευση της Φρανκφούρτης (1848) γράφει σύνταγμα για ενωμένη Γερμανία, αλλά αποτυγχάνει επειδή δεν συμβιβάζεται με την πρωσική απολυταρχία.
4. Στην Ιταλία, μια «γεωγραφική έκφραση» κατά τον Μέτερνιχ, την ενοποίηση θέλουν φιλελεύθεροι και αστοί. Μετά την αποτυχία του 1848 (Ματσίνι) πρωταγωνιστεί το Πεδεμόντιο του Καβούρ.
5. Από το 1859 τα ιταλικά κράτη ενώνονται με δημοψηφίσματα· η εθνοσυνέλευση στο Τορίνο ανακηρύσσει βασιλιά τον Βίκτορα Εμμανουήλ Β΄. Η Βενετία προσαρτάται το 1866 (συμμαχία με την Πρωσία) και η Ρώμη το 1870-1871.
6. Στην Πρωσία ο Γουλιέλμος Α΄ (από το 1861) θέλει μεγαλύτερο στρατό και συγκρούεται με τη Βουλή. Ο καγκελάριος Βίσμαρκ βγάζει τη χώρα από το αδιέξοδο και ηγείται της ενοποίησης.
7. Ο αυστροπρωσικός πόλεμος (1866) κρατά επτά εβδομάδες· με τη Συνθήκη της Πράγας η Αυστρία βγαίνει από τα γερμανικά πράγματα και το 1867 γίνεται δυαδική μοναρχία (Αυστροουγγαρία).
8. Η Γαλλία κηρύσσει πόλεμο (Ιούλιος 1870) και ηττάται στο Σεντάν· στο Παρίσι ανακηρύσσεται η Γ΄ Δημοκρατία. Τον Ιανουάριο του 1871 ο Γουλιέλμος γίνεται αυτοκράτορας στις Βερσαλλίες και με τη Συνθήκη της Φρανκφούρτης η Γαλλία χάνει Αλσατία και Λωρραίνη.

Τι άλλαξε

• Δημιουργία ενιαίου ιταλικού κράτους με πρωτεύουσα τη Ρώμη (1871).
• Ίδρυση της Γερμανικής Αυτοκρατορίας υπό την Πρωσία (1871).
• Η Αυστρία αποκλείεται από τη Γερμανία και γίνεται δυαδική μοναρχία (1867).
• Στη Γαλλία πέφτει η Β΄ Αυτοκρατορία και ιδρύεται η Γ΄ Δημοκρατία· χάνει Αλσατία και Λωρραίνη.

Πρόσωπα

Λουδοβίκος Φίλιππος

βασιλιάς της Γαλλίας, ανατράπηκε το 1848

Ναπολέων Γ΄

Λουδοβίκος Ναπολέων, ηττήθηκε στο Σεντάν

Λάγιος Κοσούτ

Μαγυάρος πατριώτης, ζήτησε Σύνταγμα

Μέτερνιχ

απομακρύνθηκε από την εξουσία το 1848

Πάλατσκυ

Τσέχος ιστοριογράφος, ηγέτης του τσεχικού κινήματος

Φρειδερίκος Γουλιέλμος Δ΄

βασιλιάς της Πρωσίας, αρνήθηκε το στέμμα

Ματσίνι

Ιταλός φιλελεύθερος, πανιταλική επανάσταση

Καβούρ

ηγέτης του Πεδεμοντίου, αρχιτέκτονας της ενοποίησης

Γκαριμπάλντι

αρχηγός των «1.000» εθελοντών στη Σικελία

Βίκτωρ Εμμανουήλ Β΄

πρώτος βασιλιάς της ενωμένης Ιταλίας

Γουλιέλμος Α΄

βασιλιάς της Πρωσίας, αυτοκράτορας το 1871

Βίσμαρκ

καγκελάριος, ενοποίησε τη Γερμανία

Κάρολος Μαρξ

στοχαστής, Κομμουνιστικό Μανιφέστο (1848)

Ρόμπερτ Όουεν

Βρετανός σοσιαλιστής, υπέρ συνεργασίας τάξεων

Όροι

Επανάσταση του 1848

εξεγέρσεις σε όλη την Ευρώπη

Μαγυάροι

Ούγγροι

Συνέλευση της Φρανκφούρτης

σύνταγμα για ενωμένη Γερμανία (1848)

«γεωγραφική έκφραση»

η Ιταλία κατά τον Μέτερνιχ

Πεδεμόντιο

το κράτος που ένωσε την Ιταλία

Ιταλική Παλιγγενεσία

ο αγώνας ενοποίησης από το 1859

δημοψήφισμα

ψηφοφορία του λαού για ένωση

Χοχεντσόλερν

η δυναστεία της Πρωσίας

Γιούνκερς

γαιοκτήμονες αριστοκράτες της Πρωσίας

«με σίδερο και αίμα»

η μέθοδος ενοποίησης του Βίσμαρκ

Zollverein

τελωνειακή ένωση γερμανικών κρατών

αυστροπρωσικός πόλεμος

1866, πόλεμος επτά εβδομάδων

Συνθήκη της Πράγας

1866, η Αυστρία έξω από τη Γερμανία

δυαδική μοναρχία

Αυστροουγγαρία από το 1867

μάχη του Σεντάν

ήττα της Γαλλίας, 1 Σεπτεμβρίου 1870

Γ΄ Γαλλική Δημοκρατία

ανακηρύχθηκε το 1870

Συνθήκη της Φρανκφούρτης

10 Μαΐου 1871, τέλος του πολέμου

Αλσατία και Λωρραίνη

επαρχίες που πήρε η Γερμανία

Κομμουνιστικό Μανιφέστο

έργο του Μαρξ (1848)

πάλη των τάξεων

η κινητήρια δύναμη της ιστορίας (Μαρξ)