Το μικρό και φτωχό ελληνικό κράτος του 1830 οργανώνεται από τον Όθωνα και τους Βαυαρούς, ζει με το όραμα της Μεγάλης Ιδέας και κατακτά βήμα βήμα τους κοινοβουλευτικούς θεσμούς: Σύνταγμα το 1844, λαϊκή κυριαρχία το 1864 και αρχή της δεδηλωμένης με τον Τρικούπη.
Γ΄ Λυκείου · Ιστορία Γενικής Παιδείας · Ενοτητα Α΄ 4 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Επανάσταση του 1843: η άρνηση του Όθωνα να δώσει Σύνταγμα.
Επανάσταση του 1843: ο παραγκωνισμός των παλαιών αρχόντων από τους Βαυαρούς.
Επανάσταση του 1843: η δυσαρέσκεια συντηρητικών κληρικών για το αυτοκέφαλο της Εκκλησίας.
Τι έγινε
Το κράτος στηρίχτηκε στην εγγύηση τριών δυνάμεων (Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία). Τα στενά σύνορα έθρεψαν τη Μεγάλη Ιδέα, ενώ η μοναρχία προκάλεσε φιλελεύθερο κίνημα για Σύνταγμα.
Ο αλυτρωτισμός κυριάρχησε στην πολιτική ζωή με ευρεία συναίνεση· οι επικριτές του (Μαυροκορδάτος, Ροΐδης) ήταν λίγοι.
Το 1830 η χώρα έχει περίπου 750.000 κατοίκους και κατεστραμμένη οικονομία: χαμένα πλοία, ελαιώνες, υποζύγια, γέφυρες.
Ο Όθων φέρνει Βαυαρούς συμβούλους και οργανώνει νομοθεσία, διοίκηση, παιδεία και την πρωτεύουσα σε κλασικιστικό πνεύμα. Η διοίκηση πετυχαίνει, όμως οικονομία και ασφάλεια υστερούν: χρέη, υποθηκευμένες εθνικές γαίες, ληστεία, αναλφαβητισμός.
Στις 3 Σεπτεμβρίου 1843 ο στρατός της Αθήνας, με συμμάχους παλιούς άρχοντες, φιλελεύθερους και συντηρητικούς κληρικούς, αναγκάζει τον Όθωνα να δώσει Σύνταγμα: αρχή του κοινοβουλευτικού βίου.
Το Σύνταγμα του 1844 ήταν πολύ φιλελεύθερο αλλά δεν κατοχύρωνε τη λαϊκή κυριαρχία, γιατί έλειπαν σταθερά κόμματα· την εξουσία κράτησαν οι παλιοί άρχοντες.
Με τον Γεώργιο Α΄ (από το 1863) και το Σύνταγμα του 1864 κατοχυρώνεται η λαϊκή κυριαρχία· ο Τρικούπης επιβάλλει την αρχή της δεδηλωμένης και τα κόμματα αποκτούν προγράμματα.
Νέα γενιά ηγετών βγαίνει από το Πανεπιστήμιο (1837)· ο Παπαρρηγόπουλος θεμελιώνει τη συνέχεια του ελληνικού έθνους. Παράλληλα: Επτάνησα (1864), Κρητική Επανάσταση (1866-1869), Θεσσαλία και Άρτα (1881).
Τι άλλαξε
Εθνοσυνέλευση και Σύνταγμα του 1844, αρχή του κοινοβουλευτισμού.
Επιστροφή των παλαιών αρχόντων στην εξουσία με κοινοβουλευτικό μανδύα.
Με το Σύνταγμα του 1864 και τη δεδηλωμένη κατοχυρώθηκε η λαϊκή κυριαρχία.
Πρόσωπα
Όθων
πρώτος βασιλιάς, από τη Βαυαρία
Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος
πολιτικός, επικριτής του αλυτρωτισμού
Εμμανουήλ Ροΐδης
δημοσιογράφος, επικριτής του αλυτρωτισμού
Δημήτριος Καλλέργης
συνταγματάρχης, ηγέτης του κινήματος του 1843
Γεώργιος Α΄
Δανός πρίγκιπας, βασιλιάς 1863-1913
Χαρίλαος Τρικούπης
πολιτικός, επέβαλε την αρχή της δεδηλωμένης
Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος
εθνικός ιστοριογράφος
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
καταδικάστηκε το 1834 και αμνηστεύτηκε
Όροι
εγγυήτριες δυνάμεις
Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία
Μεγάλη Ιδέα
όραμα απελευθέρωσης όλων των Ελλήνων
αλυτρωτισμός
πολιτική για τους αλύτρωτους τόπους
εθνικές γαίες
δημόσια γη, υποθηκευμένη για τα δάνεια
ληστεία
μεγάλη πληγή του κράτους του 19ου αι.
κλασικισμός
πρότυπο της οθωνικής πρωτεύουσας
αυτοκέφαλο της Εκκλησίας
Εκκλησία ανεξάρτητη από το Πατριαρχείο
Επανάσταση 3ης Σεπτεμβρίου
κίνημα του 1843 για Σύνταγμα
Σύνταγμα του 1844
πρώτο Σύνταγμα της μοναρχίας
Σύνταγμα του 1864
κατοχύρωσε τη λαϊκή κυριαρχία
Γλίξμπουργκ (Γλυξβούργοι)
δανική δυναστεία του Γεωργίου Α΄
αρχή της δεδηλωμένης
κυβερνά ο αρχηγός της πλειοψηφίας
«Τις πταίει;»
άρθρο του Τρικούπη (1874)
Πανεπιστήμιο Αθηνών
ιδρύθηκε το 1837
Ένωση της Επτανήσου
προσάρτηση στην Ελλάδα (1864)
Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου
Κρήτη, 8 Νοεμβρίου 1866
Χρονολογίες
1830
Ίδρυση του κράτους, περίπου 750.000 κάτοικοι
1837
Ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών
1841
Εξέγερση στην Κρήτη, καταπνίγεται
1843
Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου
1844
Το πρώτο Σύνταγμα της μοναρχίας
1854
Αγγλογαλλική κατοχή του Πειραιά
1863
Ο Γεώργιος Α΄ βασιλιάς των Ελλήνων
1864
Ένωση της Επτανήσου και νέο Σύνταγμα
1866
Ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου
1874
Άρθρο του Τρικούπη «Τις πταίει;»
1878
Η Κύπρος παραχωρείται στην Αγγλία
1881
Προσάρτηση Θεσσαλίας και Άρτας
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Τι ήταν η Μεγάλη Ιδέα και ο αλυτρωτισμός;
Η Μεγάλη Ιδέα ήταν το εθνικό όραμα να ελευθερωθούν όλοι οι ιστορικοί ελληνικοί τόποι και οι Έλληνες που έμεναν έξω από το κράτος. Αλυτρωτισμός λέγεται η πολιτική που υπηρετούσε αυτό το όραμα. Είχε σχεδόν καθολική αποδοχή· λίγοι, όπως ο Μαυροκορδάτος και ο Ροΐδης, την επέκριναν.
Γιατί έγινε η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843;
Ενώθηκαν ετερόκλητες ομάδες: παλιοί άρχοντες που είχαν παραμεριστεί, φιλελεύθεροι πολιτικοί και διανοούμενοι που ήθελαν Σύνταγμα, και συντηρητικοί κύκλοι της Εκκλησίας δυσαρεστημένοι από το αυτοκέφαλο. Ο στρατός της Αθήνας με τον Καλλέργη ανάγκασε τον Όθωνα να συγκαλέσει εθνοσυνέλευση και να δώσει Σύνταγμα (1844).
Τι είναι η αρχή της δεδηλωμένης;
Ο βασιλιάς αναθέτει τον σχηματισμό κυβέρνησης στον αρχηγό του κόμματος που έχει τη δηλωμένη εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας της Βουλής. Την επέβαλε ο Χαρίλαος Τρικούπης στον Γεώργιο Α΄. Έτσι ο βασιλιάς σέβεται την ψήφο του λαού και τα κόμματα αποκτούν σταθερές αρχές.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.