Α΄ 2

Τα εθνικά και φιλελεύθερα κινήματα στην Ευρώπη

Παρά την παλινόρθωση του 1815, οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης γεννούν εθνικά κινήματα (για ανεξαρτησία ενός έθνους) και φιλελεύθερα κινήματα (για σύνταγμα και δικαιώματα). Οι εξεγέρσεις του 1820-1825 στην Ισπανία, την Ιταλία και τη Ρωσία καταπνίγονται, ενώ ξεσπά η Ελληνική Επανάσταση.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α΄ 215 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Τα 25 χρόνια από το 1789 ως το 1815 (Γαλλική Επανάσταση, πόλεμοι του Ναπολέοντα) άλλαξαν την Ευρώπη· η παλινόρθωση έφερε πίσω θρόνους και ευγενείς, αλλά εθνικισμός, φιλελευθερισμός και ριζοσπαστισμός συγκρούονταν πια με τη συντήρηση.
Εθνικά κινήματα: κοινότητες με κοινή γλώσσα ή θρήσκευμα, παραδόσεις και συνείδηση ταυτότητας που ζητούν ανεξαρτησία. Φιλελεύθερα: αγώνας για σύνταγμα, κοινοβούλιο και πολιτικά δικαιώματα. Τα πρώτα στηρίζονται στην έννοια του έθνους, τα δεύτερα στην έννοια του λαού.
Πρώιμο παράδειγμα η Αμερικανική Επανάσταση (1776). Στη Λατινική Αμερική οι αποικίες ξεσηκώνονται κατά των Ισπανών και το Δόγμα Μονρόε (1823) κλείνει την ήπειρο στις ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις.
Η γαλλική κατοχή προκάλεσε διαφορετικές αντιδράσεις: αντίσταση στην Ισπανία, προβολή των κοινοβουλευτικών θεσμών στη Βρετανία, γέννηση ιταλικής εθνικής ταυτότητας στην Ιταλία, ενώ οι Πολωνοί είδαν θετικά τις γαλλικές αρχές.
Οι Γερμανοί, επηρεασμένοι από τον ρομαντισμό, στράφηκαν και κατά του Διαφωτισμού. Ο Χέρντερ (1784) δίδαξε ότι κάθε λαός έχει τη δική του γλώσσα, έθιμα και πνεύμα (Volksgeist) και άρα δικό του εθνικό πολιτισμό.
1820: επαναστάσεις στην Ισπανία και στην Πορτογαλία· μετά τη βασιλική αντεπανάσταση του 1822 γαλλικός στρατός επεμβαίνει στην Ισπανία με την έγκριση των δυνάμεων που συνεδρίαζαν στη Βερόνα.
Στην Ιταλία οι φιλελεύθεροι διχάζονται (πρώτα ενοποίηση ή πρώτα μεταρρυθμίσεις). Με τους Καρμπονάρους ξεσπούν εξεγέρσεις στις Δύο Σικελίες (1820) και στο Πεδεμόντιο (1821), που τις πνίγει ο αυστριακός στρατός.
Στη Ρωσία η εξέγερση των Δεκεμβριστών (1825) καταστέλλεται από τον Νικόλαο Α΄. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Έλληνες, επηρεασμένοι από τους Γάλλους (Επτάνησα 1797), φτάνουν στην Επανάσταση του 1821.

Τι άλλαξε

Προς το παρόν η Ιερή Συμμαχία επικράτησε και τα φιλελεύθερα και ριζοσπαστικά κινήματα της Ευρώπης ηττήθηκαν.
Το εθνικό κίνημα των Ελλήνων οδήγησε στην Επανάσταση του 1821.

Πρόσωπα

Μονρόε: πρόεδρος των ΗΠΑ, Δόγμα Μονρόε (1823)
Ναπολέων: οι κατακτήσεις του ξύπνησαν εθνικές αντιδράσεις
Χέρντερ: Γερμανός στοχαστής, θεωρία του Volksgeist
Αλέξανδρος Α΄: τσάρος, ο θάνατός του (1825) πυροδότησε την εξέγερση
Νικόλαος Α΄: τσάρος που κατέστειλε τους Δεκεμβριστές
Καρμπονάροι: Ιταλοί ριζοσπάστες, υπέρ αβασίλευτου πολιτεύματος
Δεκεμβριστές: Ρώσοι αξιωματικοί που εξεγέρθηκαν το 1825
Ντελακρουά: ζωγράφος, «Η Ελευθερία οδηγεί τον λαό» (1830)

Όροι

εθνικό κίνημα: κοινότητα που ζητά ανεξαρτησία
φιλελεύθερο κίνημα: αγώνας για σύνταγμα και δικαιώματα
έθνος: πολιτιστική κοινότητα
λαός: πολιτική κοινότητα των πολιτών
Σύνταγμα: καταστατικός χάρτης της πολιτείας
ριζοσπαστισμός: ριζικές αλλαγές, αβασίλευτο πολίτευμα
Δόγμα Μονρόε: η Αμερική κλειστή στους Ευρωπαίους (1823)
ρομαντισμός: ρεύμα που αμφισβήτησε τον ορθολογισμό
ορθολογισμός: πίστη στη λογική, ιδέα του Διαφωτισμού
Volk: ο απλός λαός κατά τον Χέρντερ
Volksgeist: το πνεύμα ενός λαού
αντεπανάσταση: κίνημα για ανατροπή μιας επανάστασης
Καρμπονάροι: Ιταλοί ριζοσπάστες επαναστάτες
Δεκεμβριστές: εξέγερση αξιωματικών στη Ρωσία (1825)
Βασίλειο των Δύο Σικελιών: ιταλικός νότος, επανάσταση του 1820
Ιουλιανή Επανάσταση: Παρίσι 1830, πτώση του Καρόλου Ι΄
Ιουλιανή Μοναρχία: βασιλεία του Λουδοβίκου-Φιλίππου

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Σε τι διαφέρει ένα εθνικό από ένα φιλελεύθερο κίνημα του 19ου αιώνα;

Το εθνικό κίνημα ξεκινά από μια πολιτιστική κοινότητα (έθνος) με κοινή γλώσσα, θρησκεία ή ιστορία, που θέλει να ανεξαρτητοποιηθεί από την εξουσία άλλης κοινότητας. Το φιλελεύθερο κίνημα αφορά τον λαό ως πολιτική κοινότητα και ζητά σύνταγμα, κοινοβούλιο και κατοχυρωμένα δικαιώματα των πολιτών.

Πώς επηρέασε ο ρομαντισμός το εθνικό κίνημα των Γερμανών;

Οι Γερμανοί στράφηκαν όχι μόνο κατά των Γάλλων αλλά και κατά του Διαφωτισμού και του ορθολογισμού. Από τον Χέρντερ πήραν την ιδέα ότι ο γνήσιος πολιτισμός βγαίνει από τον απλό λαό (Volk) και ότι κάθε λαός έχει δικό του πνεύμα (Volksgeist) και εθνικό πολιτισμό.

Τι ζητούσαν οι Καρμπονάροι και οι Δεκεμβριστές;

Οι Καρμπονάροι ήταν Ιταλοί ριζοσπάστες που ήθελαν βαθιές μεταρρυθμίσεις και πολίτευμα χωρίς βασιλιά· στήριξαν τις εξεγέρσεις του 1820 στη Νάπολη και του 1821 στο Πεδεμόντιο. Οι Δεκεμβριστές ήταν Ρώσοι αξιωματικοί που εξεγέρθηκαν τον Δεκέμβριο του 1825 κατά της απολυταρχίας και καταπνίγηκαν από τον Νικόλαο Α΄.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα