Το Συνέδριο Ειρήνης της Βιέννης (1814-1815)

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Εισαγωγικό σημείωμα του κεφαλαίου: μετά το 1815 οι μονάρχες ξαναστήνουν το «παλαιό καθεστώς», όμως φιλελευθερισμός και εθνικισμός οδηγούν σε εξεγέρσεις (1820-1848), σε νέα κράτη (ενοποιήσεις ή αποσχίσεις), ενώ η βιομηχανία φέρνει την εργατική τάξη και ξεκινά η νέα αποικιοκρατία.
2. Τον Νοέμβριο του 1814 οι τέσσερις νικητές του Ναπολέοντα (Αυστρία, Ρωσία, Πρωσία, Βρετανία) συγκαλούν συνέδριο στη Βιέννη για να κλείσουν τον πόλεμο· αργότερα γίνεται δεκτή και η ηττημένη Γαλλία.
3. Τις αποφάσεις τις παίρνουν κυρίως τρεις: ο Κάσλρι (Βρετανία), ο Μέτερνιχ (Αυστρία), που προεδρεύει, και ο Ταλεϋράνδος (Γαλλία). Κοινός τους στόχος: επαναφορά του παλαιού καθεστώτος και μόνιμη ισορροπία ισχύος.
4. Οι ηγέτες θεωρούν πως οι πολυεθνικές αυτοκρατορίες φυλάνε την ειρήνη καλύτερα, γιατί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη οι κοινότητες ήταν ανακατεμένες και δεν είχαν καθαρά όρια· οι λαοί όμως θέλουν εθνική ανεξαρτησία.
5. Γύρω από τη Γαλλία στήνεται «ανάχωμα»: η Ολλανδία παίρνει το Βέλγιο, η Σαρδηνία το Πεδεμόντιο και τη Γένοβα, η Ελβετία γίνεται ουδέτερη, η Πρωσία απλώνεται στον Ρήνο και η Αυστρία κρατά Τοσκάνη, Μιλάνο και Βενετία.
6. Η Ιταλία και η Γερμανία μένουν διασπασμένες σε μικρά κρατίδια για μισό ακόμη αιώνα, η πρώτη με την Αυστρία και η δεύτερη με την Πρωσία να έχουν τον λόγο.
7. Ο Ναπολέων δραπετεύει από την Έλβα (Μάρτιος 1815), ηττάται στο Βατερλό (18 Ιουνίου 1815) και εξορίζεται στην Αγία Ελένη· η Γαλλία υπογράφει νέα, βαρύτερη ειρήνη.
8. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1815 ιδρύεται η Ιερή Συμμαχία. Το σύστημα της Βιέννης (ισορροπία δυνάμεων, αρχή της παρέμβασης, Ευρωπαϊκή Συμφωνία) βρίσκει απέναντί του φιλελεύθερους και ριζοσπάστες.

Τι άλλαξε

• Παλινόρθωση των μοναρχών και των αριστοκρατικών προνομίων.
• Νέα σύνορα χωρίς σεβασμό στην εθνολογική σύνθεση των πληθυσμών.
• Ιταλία και Γερμανία παρέμειναν κατακερματισμένες.
• Καθιέρωση της ισορροπίας των δυνάμεων και της αρχής της παρέμβασης (Ευρωπαϊκή Συμφωνία).

Πρόσωπα

Μέτερνιχ

καγκελάριος της Αυστρίας, πρόεδρος του συνεδρίου

Κάσλρι

υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας

Ταλεϋράνδος

υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας

Ναπολέων Βοναπάρτης

έκπτωτος αυτοκράτορας, ηττήθηκε στο Βατερλό

Ουέλινγκτον

Βρετανός στρατηγός στο Βατερλό

Μπλύχερ

Πρώσος στρατηγός στο Βατερλό

Αλέξανδρος Α΄

τσάρος της Ρωσίας, εμπνευστής της Ιερής Συμμαχίας

Φραγκίσκος Β΄

αυτοκράτορας της Αυστρίας, μέλος της Ιερής Συμμαχίας

Φρειδερίκος Γουλιέλμος Γ΄

βασιλιάς της Πρωσίας, μέλος της Ιερής Συμμαχίας

Όροι

Συνέδριο της Βιέννης

ειρήνη των νικητών του Ναπολέοντα

παλαιό καθεστώς (ancien régime)

μοναρχία και αριστοκρατικά προνόμια

παλινόρθωση

επαναφορά του παλαιού καθεστώτος

αρχή της νομιμότητας

επιστροφή των «νόμιμων» μοναρχών

Ιερή Συμμαχία

Αυστρία, Ρωσία, Πρωσία κατά των κινημάτων

Ευρωπαϊκή Συμφωνία

περιοδικές διασκέψεις των Μεγάλων Δυνάμεων

ισορροπία των δυνάμεων

καμία δύναμη να μην κυριαρχεί

αρχή της παρέμβασης

επέμβαση κατά επαναστάσεων άλλων χωρών

πολυεθνική αυτοκρατορία

κράτος με πολλούς λαούς και γλώσσες

εθνική αυτοδιάθεση

κάθε έθνος αποφασίζει για το κράτος του

λαϊκή κυριαρχία

η εξουσία πηγάζει από τον λαό

φιλελεύθεροι

υπέρ συντάγματος και αντιπροσώπευσης

ριζοσπάστες

υπέρ ανατροπής της μοναρχίας

συντηρητικοί

στυλοβάτες της παλινόρθωσης

Βατερλό

οριστική ήττα του Ναπολέοντα (1815)

Αγία Ελένη

νησί της τελευταίας εξορίας του Ναπολέοντα

«ανάχωμα» γύρω από τη Γαλλία

ισχυρά κράτη στα σύνορά της

Αψβούργοι

δυναστεία της Αυστρίας