Γιατί ένα τεκμήριο πρέπει να είναι ελεγμένο και επεξεργασμένο, πώς ξεχωρίζει ο τεκμηριωμένος από τον ατεκμηρίωτο λόγο, και τι είναι οι παραλογισμοί και τα σοφίσματα, με μια σκηνή από τον «Ρινόκερο» του Ιονέσκο.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ Α515 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Επειδή τα συλλογιστικά σχήματα παραπλανούν εύκολα, απαιτούμε από όποιον μιλά να στηρίζει τις απόψεις του σε επεξεργασμένα στοιχεία (επιστημονικά, στατιστικά).
Τα ανεξέλεγκτα στοιχεία είναι επικίνδυνα, γιατί παρουσιάζονται ως τεκμήρια και φαίνονται αξιόπιστα.
Ο τεκμηριωμένος λόγος στηρίζεται σε ορθά επιχειρήματα και σε εξακριβωμένα στοιχεία· κάθε άλλη «τεκμηρίωση» είναι απόπειρα εξαπάτησης.
Έλεγχος τεκμηρίου: από πού προέρχεται, αν αφορά πράγματι το θέμα, αν λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες και την εποχή του.
Παραλογισμοί: σχήματα που μοιάζουν εξωτερικά με έγκυρους συλλογισμούς αλλά δεν αποδεικνύουν τίποτα· όταν γίνονται σκόπιμα για να εξαπατήσουν, λέγονται σοφίσματα.
Η σκηνή του Ιονέσκο δείχνει πώς ένα σχήμα με σωστή όψη καταλήγει σε παράλογο συμπέρασμα, όταν ένα κοινό γνώρισμα θεωρείται αρκετό για ταύτιση.
Πρόσωπα
Ευγένιος Ιονέσκο
συγγραφέας του «Ρινόκερου», από τον οποίο είναι η σκηνή με τους παράλογους συλλογισμούς
Όταν είναι εξακριβωμένο και επεξεργασμένο: προέρχεται από έγκυρη πηγή, είναι σχετικό με τη θέση και διαβάζεται στο σωστό του πλαίσιο. Ένα στατιστικό που αγνοεί τις συνθήκες του μπορεί να παραπλανήσει όσο κι ένα λογικό λάθος.
Ποια η διαφορά παραλογισμού και σοφίσματος;
Και τα δύο μοιάζουν με έγκυρο συλλογισμό χωρίς να είναι. Ο παραλογισμός μπορεί να είναι απλό λογικό λάθος· το σόφισμα είναι παραλογισμός με πρόθεση, μια παγίδα που στήνει ο πομπός για να εξαπατήσει.
Τι κάνει μια πρόταση ατεκμηρίωτη;
Όταν δηλώνει κάτι χωρίς να δίνει λόγους ή στοιχεία, ή όταν στηρίζεται μόνο σε προκατάληψη, σε χαρακτηρισμούς ή στο «δεν χρειάζεται απόδειξη». Στην έκθεση κάθε ισχυρισμός θέλει έναν λόγο και ένα στοιχείο.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.