Πώς οργανώνεται ένα δοκίμιο: λογική, ελεύθερη ή συνειρμική δομή, μέσα από το «Πάντα πλήρη θεών» του Σεφέρη, κείμενα για τα γλυπτά του Παρθενώνα, το εξομολογητικό δοκίμιο του Ελύτη, ένα λογοτεχνικό δοκίμιο και ένα απόσπασμα του Σβάιτσερ.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Τρεις τύποι οργάνωσης: αυστηρά λογική (Παπανούτσος), πιο ελεύθερη (Τερζάκης) και συνειρμική (Σεφέρης).
Το λογικά οργανωμένο δοκίμιο πλησιάζει τον επιστημονικό λόγο: πρόλογος με θέμα και κύρια ιδέα, κύριο μέρος με υλικό που τη στηρίζει, επίλογος με σύνοψη ή επαναδιατύπωση της θέσης.
Το ελεύθερα οργανωμένο πλησιάζει τη λογοτεχνία: οι ιδέες δένονται συνειρμικά γύρω από ένα κεντρικό θέμα και προσέχουμε περισσότερο την ύφανση του λόγου παρά ένα καθαρό διάγραμμα.
Σεφέρης, «Πάντα πλήρη θεών»: από μια διαφήμιση με τον Παρθενώνα φτάνει στην ιδέα ότι τα μνημεία τα πλησιάζουμε με συμμετοχή και διάλογο, όχι μόνο με τεχνικές γνώσεις· χρησιμοποιεί και ένα παραμύθι για να δείξει ότι οι ναοί ανήκουν στο τοπίο τους.
Με αφορμή τον Σεφέρη η σελίδα φέρνει κείμενα από τον Τύπο και ένα ποίημα για τα γλυπτά του Παρθενώνα και ζητά επιχειρήματα για την επιστροφή τους.
Το δοκίμιο μπορεί να πλησιάζει το ημερολόγιο ή την επιστολή: α΄ πρόσωπο, οικείος τόνος, ελεύθερη μετάβαση από θέμα σε θέμα, εξομολόγηση· έτσι αναδύεται η προσωπικότητα του συγγραφέα, όπως στο κείμενο του Ελύτη για τα πρώτα του γραπτά.
Ένα λογοτεχνικό δοκίμιο με σύμβολα (αυγό, κάρβουνο, φωτιά) και ένα απόσπασμα του Σβάιτσερ για τον σεβασμό της ζωής δείχνουν δοκίμια με αφηγηματικό και στοχαστικό μέρος.
Ασκήσεις: διάγραμμα δοκιμίου, συνδετικές λέξεις ανάμεσα σε παραγράφους, κυριολεξία μεταφορών, σύντομο προσωπικό δοκίμιο.
Πρόσωπα
Γ. Σεφέρης
το δοκίμιο «Πάντα πλήρη θεών» από τις «Δοκιμές»
Οδυσσέας Ελύτης
εξομολογητικό δοκίμιο από τα «Ανοιχτά χαρτιά» για τα πρώτα του κείμενα
Άλμπερτ Σβάιτσερ
απόσπασμα δοκιμίου για τον σεβασμό της ζωής ως αρχή της ηθικής
Μελίνα Μερκούρη
κατά τον Τύπο, ξεκίνησε τη διεκδίκηση των γλυπτών του Παρθενώνα στη δεκαετία του '80
Στον πρόλογο παρουσιάζει το θέμα και τη θέση του συγγραφέα, στο κύριο μέρος φέρνει τα επιχειρήματα και τα τεκμήρια για να την αποδείξει, και στον επίλογο συμπυκνώνει όσα απέδειξε ή επαναλαμβάνει τη θέση με νέο βάρος. Είναι η δομή που ακολουθείς στο Θέμα Δ.
Τι είναι η συνειρμική οργάνωση;
Οι ιδέες δεν δένονται με σχέση απόδειξης αλλά γεννούν η μία την άλλη γύρω από ένα κεντρικό θέμα. Στο δοκίμιο του Σεφέρη μια διαφήμιση με τον Παρθενώνα οδηγεί σταδιακά στην άποψή του για το πώς πλησιάζουμε τα αρχαία μνημεία.
Ποια επιχειρήματα δίνει η σελίδα για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα;
Από τον Σεφέρη, ότι οι ναοί είναι ριζωμένοι στο τοπίο τους και δεν αποσπώνται. Από τον Τύπο, ότι τα γλυπτά υπέστησαν ζημιές στο Λονδίνο και ότι τα μέρη ενός μνημείου συμπληρώνουν το ένα το άλλο και πρέπει να είναι μαζί, χωρίς εθνικισμό αλλά με κοινή λογική.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.