Τα γλωσσικά γνωρίσματα του δοκιμίου: λογιότερη γραμματική, συνοχή με συνδετικές λέξεις, δείκτες στάσης του συγγραφέα, υπόταξη και αφηρημένο λεξιλόγιο, μαζί με μια προφορικότητα που φέρνει τον αναγνώστη κοντά.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Η γλώσσα του δοκιμίου, σε αντίθεση με την ποίηση ή την αφήγηση, ακολουθεί τους κανόνες του επιστημονικού και στοχαστικού λόγου.
Συνοχή: συνδετικά μόρια και εκφράσεις, φράσεις-γέφυρες ανάμεσα σε παραγράφους, για ομαλή μετάβαση από ιδέα σε ιδέα.
Δείκτες στάσης: λέξεις που δείχνουν πόσο βέβαιος είναι ο συγγραφέας (πιθανώς, ενδεχομένως, βεβαίως) ή από ποια σκοπιά βλέπει το θέμα (κοινωνικά, πολιτικά, νομικά).
Σύνταξη πιο σύνθετη, με περισσότερο υποτακτικό λόγο παρά παρατακτικό, και εκτεταμένο αφηρημένο λεξιλόγιο.
Ταυτόχρονα, συχνή προφορικότητα και οικειότητα στο ύφος, από την επιθυμία του δοκιμιογράφου να μιλήσει άμεσα στον αναγνώστη.
Το ύφος διαφέρει από συγγραφέα σε συγγραφέα: ο Παπανούτσος γράφει πιο επιστημονικά και λογοκρατικά, ενώ ο Τερζάκης, ο Θεοτοκάς και ο Σεφέρης πιο λογοτεχνικά, με εικόνες και μεταφορές.
Πρόσωπα
Θ. Νάκας
από κείμενό του, σε διασκευή, προέρχεται η περιγραφή της γλώσσας του δοκιμίου
Συνδετικές λέξεις και φράσεις-γέφυρες για ομαλή μετάβαση, μόρια που δείχνουν τη στάση του συγγραφέα (πιθανώς, βεβαίως), επιρρήματα οπτικής (κοινωνικά, νομικά), σύνθετη σύνταξη με υπόταξη και αφηρημένο λεξιλόγιο. Συχνά όμως και προφορικότητα, οικειότητα, ερωτήσεις προς τον αναγνώστη.
Γιατί το δοκίμιο έχει και στοιχεία προφορικού λόγου;
Επειδή ο δοκιμιογράφος θέλει να επικοινωνήσει άμεσα με τον αναγνώστη σαν σε συζήτηση. Το α΄ πρόσωπο, οι ερωτήσεις και ο οικείος τόνος κάνουν τον στοχασμό πιο ζωντανό.
Πώς το χρησιμοποιώ στις εξετάσεις;
Όταν σε ρωτούν για το ύφος ή τη γλώσσα ενός κειμένου, εντοπίζεις συγκεκριμένους δείκτες: λέξεις βεβαιότητας ή επιφύλαξης, υπόταξη ή παράταξη, κυριολεξία ή μεταφορές, πρόσωπο των ρημάτων. Για καθένα λες τι πετυχαίνει σε σχέση με τον σκοπό του συγγραφέα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.