Πώς ο νους φτάνει σε ένα συμπέρασμα: ο παραγωγικός, ο επαγωγικός και ο αναλογικός συλλογισμός, και η διαίρεση σε κατηγορικούς, υποθετικούς και διαζευκτικούς, με τη διαφορά ανάμεσα στον τυπικό συλλογισμό και στο επιχείρημα ενός κειμένου.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ Α215 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ο συλλογισμός είναι η διαδικασία με την οποία ο νους στήνει ένα επιχείρημα.
Παραγωγικός: από κάτι γενικό (αρχή, ορισμό, κανόνα) σε κάτι ειδικό. Αν ο κανόνας ισχύει, το συμπέρασμα είναι βέβαιο.
Επαγωγικός: από τις επιμέρους περιπτώσεις στον γενικό κανόνα. Το συμπέρασμα είναι συνήθως πιθανολογικό.
Αναλογικός: από επιμέρους σε επιμέρους, με βάση μια ομοιότητα. Είναι ο πιο αδύναμος και θέλει προσοχή.
Με βάση τη μορφή των προκειμένων: κατηγορικοί (απλές διαπιστώσεις), υποθετικοί (με «αν»), διαζευκτικοί (με «ή ... ή»).
Ο τυπικός συλλογισμός της λογικής είναι σύντομος και στεγνός· το επιχείρημα σε ένα κείμενο απλώνεται, στολίζεται με παραδείγματα και δεν δείχνει πάντα καθαρά τις προκείμενες.
Στην ανάλυση κειμένου δεν κυνηγάς τον τέλειο τυπικό συλλογισμό· παρακολουθείς τη συλλογιστική πορεία του συγγραφέα για να κρίνεις πόσο αποδεικνύει.
Κοιτάς την πορεία: αν ξεκινά από έναν γενικό κανόνα και καταλήγει σε μια ειδική περίπτωση, είναι παραγωγικός. Αν ξεκινά από πολλές ειδικές περιπτώσεις και βγάζει γενικό κανόνα, είναι επαγωγικός. Στην παράγραφο, ο παραγωγικός βάζει τη θεματική περίοδο στην αρχή, ο επαγωγικός στο τέλος.
Γιατί ο επαγωγικός συλλογισμός δίνει συνήθως πιθανό και όχι βέβαιο συμπέρασμα;
Επειδή γενικεύει από όσες περιπτώσεις εξετάσαμε σε όλες, υποθέτοντας ότι ό,τι ισχύει για ένα μέρος θα ισχύει και για το σύνολο. Μια νέα περίπτωση μπορεί να το ανατρέψει.
Χρειάζεται στις εξετάσεις να ονομάσω το είδος του συλλογισμού;
Οι οδηγίες του ΙΕΠ λένε ότι δεν τίθενται ερωτήματα που ζητούν αναπαραγωγή όρων, όπως ο χαρακτηρισμός συλλογισμών. Η γνώση όμως σε βοηθά να δεις πώς οργανώνει ο συγγραφέας τη σκέψη του και να το εξηγήσεις με απλά λόγια.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.