απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Α1

Τρόποι πειθούς: επιχειρήματα και τεκμήρια

Η εισαγωγή στην πειθώ: πώς η οπτική γωνία του πομπού χρωματίζει κάθε κείμενο, οι τρεις τρόποι πειθούς κατά τον Αριστοτέλη και τα δύο μέσα της επίκλησης στη λογική, τα επιχειρήματα και τα τεκμήρια.

Γ΄ Λυκείου · Έκφραση-Έκθεση · Ενοτητα Α1 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Σε κάθε επικοινωνία (πληροφόρηση, ερμηνεία, ανάλυση έννοιας, υποστήριξη άποψης) μπαίνει η οπτική γωνία του πομπού· άλλοτε φαίνεται αχνά, άλλοτε λέγεται καθαρά.
  2. Ο κριτικός αναγνώστης ξεχωρίζει πρώτα τον σκοπό του πομπού. Όταν ο σκοπός είναι να πείσει, ελέγχει τη συλλογιστική του πορεία, την ισχύ των επιχειρημάτων και την αξιοπιστία των τεκμηρίων.
  3. Τρεις τρόποι πειθούς: επίκληση στη λογική, πρόκληση συναισθημάτων στον δέκτη, επίκληση στην αυθεντία ή στο ήθος του ομιλητή.
  4. Η επίκληση στη λογική στοχεύει να αποδείξει μια θέση και χρησιμοποιεί επιχειρήματα και τεκμήρια.
  5. Επιχείρημα: προκείμενες προτάσεις που δικαιολογούν ένα συμπέρασμα που βγαίνει λογικά από αυτές. Η διαδικασία που το χτίζει λέγεται συλλογισμός.
  6. Τεκμήρια: παραδείγματα, γεγονότα, γενικά παραδεκτές αλήθειες, αυθεντίες, στατιστικά. Είναι το υλικό που κάνει ένα επιχείρημα πειστικό.
  7. Για την έκθεση: κάθε παράγραφος-επιχείρημα έχει θέση, αιτιολόγηση και τουλάχιστον ένα τεκμήριο· για την κατανόηση κειμένου, εντοπίζεις θέση, επιχειρήματα, τεκμήρια και συμπέρασμα.

Πρόσωπα

Αριστοτέλης
ορίζει στη «Ρητορική» τους βασικούς τρόπους πειθούς

Όροι

πειθώ
η προσπάθεια να αποδεχτεί ο δέκτης μια άποψη
οπτική γωνία του πομπού
η ματιά του πομπού που χρωματίζει τον λόγο
επίκληση στη λογική
πείθω με επιχειρήματα και τεκμήρια
επίκληση στο συναίσθημα
πείθω αγγίζοντας τα συναισθήματα του δέκτη
επίκληση στο ήθος
ο πομπός δείχνει ότι είναι αξιόπιστος
επίκληση στην αυθεντία
στηρίζομαι στο κύρος ενός ειδικού
επιχείρημα
προκείμενες που οδηγούν σε συμπέρασμα
προκείμενες
οι προτάσεις που δίνουν τη βάση του συμπεράσματος
συμπέρασμα
η πρόταση που προκύπτει από τις προκείμενες
συλλογισμός
η πορεία του νου που χτίζει ένα επιχείρημα
τεκμήρια
στοιχεία εμπειρίας που στηρίζουν μια θέση

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιοι είναι οι τρόποι πειθούς;

Κατά τον Αριστοτέλη είναι τρεις: η επίκληση στη λογική (με επιχειρήματα και τεκμήρια), η επίκληση στο συναίσθημα του δέκτη και η επίκληση στο ήθος του πομπού ή σε μια αυθεντία, για να φανεί αξιόπιστος.

Ποια η διαφορά επιχειρήματος και τεκμηρίου;

Το επιχείρημα είναι λογική πορεία: προκείμενες που οδηγούν σε συμπέρασμα. Το τεκμήριο είναι συγκεκριμένο στοιχείο από την εμπειρία (παράδειγμα, γεγονός, στατιστική, γνώμη ειδικού) που στηρίζει τη θέση. Στο γραπτό συνήθως τα συνδυάζεις: λες τον λόγο και τον δένεις με ένα στοιχείο.

Πώς βρίσκω τον τρόπο πειθούς σε ένα κείμενο των εξετάσεων;

Ρωτάς τι κάνει ο συγγραφέας για να σε κερδίσει: αν αποδεικνύει με λόγους και στοιχεία, απευθύνεται στη λογική· αν σε συγκινεί ή σε φοβίζει, στο συναίσθημα· αν προβάλλει την εμπειρία του ή ειδικούς, στο ήθος ή στην αυθεντία. Πάντα δείχνεις και το σημείο του κειμένου που το αποδεικνύει.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.