Πώς πείθει ο πολιτικός λόγος και πότε γίνεται προπαγάνδα: ο λόγος του Ελευθερίου Βενιζέλου (1910), ο λόγος του Κ. Καραμανλή για την ένταξη στην ΕΟΚ (1979), ένα απόσπασμα ναζιστικής ιδεολογίας για ανασκευή, η μαζική υστερία κατά τον Ιονέσκο και δύο αντίθετες συνεντεύξεις για τον ίδιο πόλεμο.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ Γ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ο πολιτικός λόγος θέλει να οδηγήσει τον δέκτη σε απόφαση ή πράξη, πείθοντάς τον ότι συμφέρει και τον ίδιο και το σύνολο· συνδυάζει επιχειρήματα με συναισθηματική φόρτιση και ρητορεία.
Επειδή συνδέεται με την εξουσία, μπορεί να στοχεύει σε παραπλάνηση ή εκφοβισμό· τότε γίνεται προπαγάνδα.
Βενιζέλος (1910): απαριθμεί χωρίς συνδέσμους τα κακά της διοίκησης, της δικαιοσύνης και της παιδείας και καταλήγει στα αποτελέσματα, για να δείξει την ανάγκη ανόρθωσης· το α΄ πρόσωπο δείχνει προσωπική δέσμευση.
Καραμανλής (1979, ένταξη στην ΕΟΚ): υποστηρίζει ότι η ενωμένη Ευρώπη υπηρετεί την ειρήνη, την ελευθερία και τον πολιτισμό· παρουσιάζει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό ως σύνθεση ελληνικού, ρωμαϊκού και χριστιανικού πνεύματος και επικαλείται αυθεντίες.
Ένα απόσπασμα από το «Ο Αγών μου» δίνεται για αξιολόγηση και ανασκευή: παρουσιάζει την κυριαρχία του «ισχυρότερου» ως φυσικό νόμο, δηλαδή το λογικό σφάλμα που είδαμε και στο δίκαιο της πυγμής.
Ο Ιονέσκο αφηγείται την εμπειρία ενός συγγραφέα μέσα στο πλήθος μιας ναζιστικής συγκέντρωσης και εξηγεί τον «Ρινόκερο» ως έργο κατά κάθε μαζικής υστερίας που ντύνεται με ιδέες.
Λεκτικός πληθωρισμός στον πολιτικό λόγο: πλεονασμοί, συνώνυμα, βεβαιωτική και θαυμαστική διατύπωση, μεγαλοστομία· και λέξεις-αξίες που μπλοκάρουν τη λογική.
Ασκήσεις: νοηματικές ενότητες με πλαγιότιτλους, μετατροπή ονοματικών συνόλων σε ρηματικές φράσεις, από μεταφορά σε κυριολεξία, από λόγιο σε σύγχρονο ύφος.
Πρόσωπα
Ελευθέριος Βενιζέλος
ο λόγος του 1910 για τα αίτια της εξέγερσης του 1909 και την ανόρθωση της χώρας
Κ. Καραμανλής
ο λόγος του στην υπογραφή της ένταξης της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (28 Μαΐου 1979)
Ευγένιος Ιονέσκο
στον πρόλογο του «Ρινόκερου» εξηγεί το έργο ως αντίσταση στη μαζική υστερία
Α. Φραγκουδάκη
περιγράφει τον λεκτικό πληθωρισμό και τις λέξεις-αξίες του πολιτικού λόγου
Όταν στη θέση των αποδείξεων μπαίνουν έννοιες που θεωρούνται αυταπόδεικτες ή λέξεις με μεγάλο ηθικό βάρος (έθνος, λαός, σωτηρία), ώστε ο δέκτης να μην ελέγχει λογικά. Με την παραποίηση των εννοιών και τη στρέβλωση των αξιών στοχεύει σε άκριτη αποδοχή ή σε εκφοβισμό.
Τι είναι οι λέξεις-αξίες κατά τη Φραγκουδάκη;
Λέξεις τόσο φορτισμένες ηθικά και συναισθηματικά που λειτουργούν ως εξουσία και όχι ως σημασία· αρκεί να ειπωθούν και το μήνυμα δεν χρειάζεται πια αιτιολόγηση ή τεκμήρια, οπότε μπορεί να περάσει ακόμη και μια αντίφαση.
Τι δείχνουν οι δύο συνεντεύξεις των πρεσβευτών;
Ότι το ίδιο γεγονός, ποιος επιτέθηκε σε ποιον, παρουσιάζεται εντελώς αντίθετα ανάλογα με την οπτική του ομιλητή, με τις ίδιες λέξεις (άμυνα, εισβολή, ειρήνη). Ο αναγνώστης χρειάζεται ανεξάρτητες πηγές πριν κρίνει.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.