Πώς πείθει ο λόγος στο δικαστήριο, μέσα από την αγόρευση του Γεωργίου Παπανδρέου ως συνηγόρου στη Δίκη της Λαμίας (1922): επιχειρήματα για την ελευθερία της σκέψης, επίκληση στο ήθος των κατηγορουμένων και έντονη συγκινησιακή κορύφωση.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ Β15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ο δικανικός λόγος εκφωνείται ή γράφεται στο δικαστήριο· οι συντελεστές μιας δίκης προσπαθούν να φωτίσουν τα αμφισβητούμενα και να πείσουν, με λογική, συναίσθημα και ήθος.
Αφορμή της δίκης: η διακήρυξη πολιτικών του 1922 για τη δημοκρατία, για την οποία κατηγορήθηκαν για εξύβριση του βασιλιά· ο Παπανδρέου ήταν συνήγορος.
Πρώτο σκέλος: ο ομιλητής διευρύνει το θέμα στην ελευθερία της σκέψης, με ιστορική αναδρομή από την αρχαιότητα ως τη Γαλλική Επανάσταση.
Κεντρικό επιχείρημα: κανείς δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια, άρα δεν μπορεί να απαγορεύσει τις «ψευδείς» γνώμες· η ελευθερία της σκέψης υπηρετεί και το άτομο και το σύνολο.
Αντίκρουση ένστασης: η ελευθερία δεν φέρνει αναρχία, αλλά ειρηνική μεταρρύθμιση· η καταστολή ανοίγει τον δρόμο της βίας.
Δεύτερο σκέλος: ανασκευή της κατηγορίας, με επίκληση στο ήθος των κατηγορουμένων και στη θέση ότι η πολιτική κριτική είναι καθήκον του πολίτη.
Κατακλείδα με έντονη συγκινησιακή φόρτιση: αναλογία με τον Πιλάτο, προσφωνήσεις στους ενόρκους, η δίκη ως δίκη της Ελλάδας και της ιστορίας.
Οι ασκήσεις ζητούν διάκριση νοηματικών ενοτήτων, αξιολόγηση της αναλογίας και μετασχηματισμό του λόγου σε ύφος άρθρου.
Πρόσωπα
Γεώργιος Παπανδρέου
συνήγορος των κατηγορουμένων στη Δίκη της Λαμίας (1922)
Αλέξανδρος Παπαναστασίου
ένας από τους υπογράφοντες τη διακήρυξη, τον οποίο εγκωμιάζει ο συνήγορος
Σωκράτης
το παράδειγμα του φιλοσόφου που καταδικάστηκε και δικαιώθηκε από την ιστορία
Πιλάτος
η αναλογία για τον δικαστή που καταδικάζει ενώ ξέρει ότι ο κατηγορούμενος είναι αθώος
Ποια είναι η βασική συλλογιστική του συνηγόρου για την ελευθερία της σκέψης;
Αν απαγορεύαμε μόνο τις ψευδείς γνώμες, θα έπρεπε να ξέρουμε ποια είναι η αλήθεια· η ιστορία όμως δείχνει ότι κανείς δεν την κατέχει οριστικά (π.χ. η καταδίκη του Σωκράτη). Άρα η ελευθερία της γνώμης πρέπει να είναι απεριόριστη. Προσθέτει ότι η ελευθερία οδηγεί ειρηνικά στη μεταρρύθμιση, ενώ η καταστολή στη βία.
Ποιους τρόπους πειθούς συνδυάζει;
Επίκληση στη λογική (συλλογισμός για την αλήθεια, ιστορικά παραδείγματα), στην αυθεντία (παράθεμα του Λασάλ), στο ήθος (εγκώμιο των κατηγορουμένων και δήλωση της δικής του ειλικρίνειας) και στο συναίσθημα (αναλογία με τον Πιλάτο, ρητορικές ερωτήσεις, κατακλείδα για την κρίση της ιστορίας).
Πώς μετατρέπω έναν ρητορικό λόγο σε άρθρο;
Κρατάς τη συλλογιστική πορεία αλλά αλλάζεις το ύφος: γ΄ πρόσωπο, νηφάλιος τόνος, κυριολεξία, σαφήνεια, λιγότερες προσφωνήσεις, θαυμαστικά και ρητορικές ερωτήσεις. Είναι ακριβώς το είδος μετασχηματισμού που ζητά το Θέμα Β.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.