Ο τρίτος τρόπος πειθούς: πώς ο ομιλητής κερδίζει την εμπιστοσύνη του δέκτη μέσα από τον ίδιο του τον λόγο, πότε η προσωπική επίθεση στον αντίπαλο γίνεται αθέμιτη και πότε η επίκληση στην αυθεντία στηρίζει ή υποκαθιστά τα επιχειρήματα.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ Γ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Η πειθώ πετυχαίνει μόνο αν ο πομπός κερδίσει την εμπιστοσύνη του δέκτη· η αξιοπιστία του πρέπει να φαίνεται μέσα στον ίδιο τον λόγο.
Ένα πολιτικό κείμενο του Ελευθερίου Βενιζέλου δίνεται για σχολιασμό του ήθους: ο ομιλητής δηλώνει ότι βάζει το κοινό συμφέρον πάνω από το κόμμα και βλέπει την εξουσία ως μέσο, όχι ως σκοπό.
Επίθεση στο ήθος του αντιπάλου: αντί να ανασκευάσει τα επιχειρήματα, ο ομιλητής επιτίθεται στον χαρακτήρα ή στην ιδιωτική ζωή του άλλου· η τακτική συγγενεύει με τη λασπολογία.
Διαφορετική είναι η κριτική στο δημόσιο ήθος των αντιπάλων, όπως όταν ο Βενιζέλος περιγράφει τη συναλλαγή βουλευτών και κυβέρνησης πριν από το 1909.
Επίκληση στην αυθεντία: ο πομπός παραθέτει έναν ειδικό που συμφωνεί μαζί του· στον επιστημονικό λόγο δείχνει γνώση της βιβλιογραφίας.
Κατάχρηση της αυθεντίας: καλύπτει την έλλειψη επιχειρημάτων ή επικαλείται δημοφιλή πρόσωπα έξω από την ειδικότητά τους· η Α. Φραγκουδάκη επισημαίνει ότι η αυθεντία κάνει το μήνυμα δύσκολο να αμφισβητηθεί.
Για τις εξετάσεις: όταν ρωτούν πώς ο συγγραφέας γίνεται πειστικός, ψάχνεις και για δείκτες ήθους (μετριοπάθεια, αναγνώριση ορίων, προσωπική εμπειρία) και για παραθέματα ειδικών.
Πρόσωπα
Ελευθέριος Βενιζέλος
τα πολιτικά του κείμενα δίνονται για σχολιασμό του ήθους του ομιλητή και των αντιπάλων
Α. Φραγκουδάκη
στο «Γλώσσα και Ιδεολογία» επισημαίνει τη δύναμη και τον κίνδυνο της αυθεντίας
Γ. Παπανδρέου
στη Δίκη της Λαμίας επικαλείται τον Λασάλ για την ελευθερία της σκέψης
Ο πομπός δείχνει μέσα από τον λόγο του ότι είναι έντιμος, μετριοπαθής, ειλικρινής και ενδιαφέρεται για το κοινό καλό, ώστε ο δέκτης να τον εμπιστευτεί. Η εντύπωση πρέπει να προκύπτει από τον ίδιο τον λόγο, όχι από όσα ήξερε ο δέκτης από πριν.
Πότε η επίκληση στην αυθεντία είναι θεμιτή;
Όταν η αυθεντία είναι πραγματικά ειδική στο θέμα και συμπληρώνει τα επιχειρήματα, όπως στον επιστημονικό λόγο που παραπέμπει στη βιβλιογραφία. Γίνεται κατάχρηση όταν καλύπτει την έλλειψη επιχειρημάτων ή όταν επικαλείται διάσημα πρόσωπα που δεν είναι ειδικοί στο συγκεκριμένο θέμα.
Γιατί η προσωπική επίθεση δεν είναι επιχείρημα;
Γιατί κρίνει τον χαρακτήρα ή την ιδιωτική ζωή του αντιπάλου αντί για τις θέσεις του. Ακόμη κι αν ο αντίπαλος έχει ελαττώματα, αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι απόψεις του είναι λάθος· συχνά καταλήγει σε λασπολογία.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.