Ο δεύτερος τρόπος πειθούς: πότε και πώς ο πομπός προκαλεί συναισθήματα στον δέκτη για να τον οδηγήσει σε απόφαση, με ποια μέσα (περιγραφή, αφήγηση, χιούμορ, ειρωνεία) και πού αρχίζει η κατάχρηση.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗΕΝΟΤΗΤΑ Β15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Όταν η πειθώ θέλει να οδηγήσει σε απόφαση ή ενέργεια, συχνά δεν αρκεί η λογική· χρειάζεται να ξυπνήσουν συναισθήματα που θα κινητοποιήσουν τον δέκτη.
Ο Αριστοτέλης στη «Ρητορική» εξετάζει τα πάθη (οργή, φόβο, οίκτο, αγανάκτηση, ντροπή κ.ά.) και ζητά από τον ρήτορα να σκέφτεται τη διάθεση του ακροατηρίου, σε ποιους απευθύνεται και τι προκαλεί το συναίσθημα.
Συνήθη μέσα είναι η περιγραφή και η αφήγηση: ένας πολιτικός περιγράφει έναν κίνδυνο για να προκαλέσει φόβο, ένας συνήγορος αφηγείται τη ζωή του κατηγορουμένου για να προκαλέσει οίκτο.
Η κατάχρηση εκμεταλλεύεται φόβους, προκαταλήψεις και όνειρα του κοινού· τυπικό παράδειγμα η κινδυνολογία για επικείμενη καταστροφή.
Το χιούμορ και η ειρωνεία κατά των θέσεων του αντιπάλου είναι ισχυρά μέσα, γιατί ο δέκτης που τα συμμερίζεται γίνεται ευνοϊκός· σε υπερβολή όμως στρέφονται κατά του ομιλητή.
Η σελίδα φέρνει απόσπασμα από δικανικό λόγο του Γ. Παπανδρέου (Δίκη της Λαμίας, 1922) για να εντοπιστούν τα συναισθήματα που προκαλεί ο ομιλητής.
Πρόσωπα
Αριστοτέλης
στη «Ρητορική» διδάσκει πώς ο ρήτορας διεγείρει τα πάθη
Γ. Παπανδρέου
η αγόρευσή του στη Δίκη της Λαμίας (1922) δίνεται ως παράδειγμα
Κυρίως με παραστατική περιγραφή και αφήγηση που προκαλούν φόβο, οίκτο, αγανάκτηση ή ενθουσιασμό. Γλωσσικά βοηθούν το α΄ πληθυντικό πρόσωπο, οι ρητορικές ερωτήσεις, τα επίθετα με φόρτιση, οι εικόνες, το χιούμορ και η ειρωνεία.
Είναι κακό να πείθεις με το συναίσθημα;
Όχι από μόνο του· συχνά μια απόφαση θέλει και κίνητρο, όχι μόνο απόδειξη. Γίνεται όμως χειραγώγηση όταν αντικαθιστά τα επιχειρήματα ή εκμεταλλεύεται φόβους και προκαταλήψεις, όπως στην κινδυνολογία.
Πώς απαντώ σε ερώτηση «με ποιους τρόπους επιχειρεί ο συγγραφέας να ευαισθητοποιήσει;»
Εντοπίζεις συγκεκριμένα σημεία: μια αφήγηση, μια ζωντανή εικόνα, μια ερώτηση προς τον αναγνώστη, λέξεις με έντονη φόρτιση. Για καθένα λες ποιο συναίσθημα προκαλεί και πώς αυτό υπηρετεί τον σκοπό του.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.