Τι είναι το δοκίμιο: ορισμοί από Έλληνες και ξένους δοκιμιογράφους, η διαφορά του από την πραγματεία, αποσπάσματα από τον Μονταίνι και τον Χιουμ, και ένα ολόκληρο δοκίμιο του Ε. Π. Παπανούτσου για τη «δύναμη της μάζας» και τον κοινωνικό κομφορμισμό.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Οι δοκιμιογράφοι δεν συμφωνούν σε έναν ορισμό· συμφωνούν όμως ότι το δοκίμιο είναι σύντομο, ευπρόσιτο, προσωπικό και καλογραμμένο, μια απόπειρα προσέγγισης και όχι εξάντληση ενός θέματος.
Η λέξη αποδίδει το γαλλικό essai (απόπειρα, δοκιμή)· πατέρας του είδους θεωρείται ο Μονταίνι, ενώ ο Χιουμ το καθιέρωσε στην Αγγλία.
Στο δοκίμιο η προσωπικότητα του συγγραφέα δίνει κύρος, παραδείγματα και ύφος· η πραγματικότητα περνά μέσα από τα βιώματά του.
Ο δοκιμιογράφος άλλοτε στοχάζεται ελεύθερα για τη ζωή και άλλοτε αναλύει και εκλαϊκεύει θέματα αισθητικής, ηθικής, κοινωνίας ή επιστήμης· τα όρια του είδους είναι ρευστά.
Το δοκίμιο του Παπανούτσου: η ομάδα (γλώσσα, θρησκεία, ανατροφή, επάγγελμα) καθορίζει σε βάθος τις απόψεις μας, κάτι που ο εγωισμός μας αρνείται.
Τεκμήριο: το πείραμα του Asch (1951) για τη συμμόρφωση με τη λάθος γνώμη της πλειονότητας· επιπλέον παραδείγματα από ομαδικές πλάνες και φήμες που πιστεύονται επειδή «λέγονται».
Μέσα που κάνουν το δοκίμιο ζωντανό: ερωτήσεις στην αρχή παραγράφων, α΄ πληθυντικό πρόσωπο, ευθύς λόγος, παρενθέσεις, εναλλαγή μακριών και σύντομων περιόδων.
Ασκήσεις: θέμα, θέση, μέσα πειθούς, περίληψη 20-25 στίχων, ανάπτυξη φράσης σε κείμενο 250 λέξεων για τις θετικές και αρνητικές επιδράσεις της ομάδας.
Πρόσωπα
Ε. Π. Παπανούτσος
δοκιμιογράφος· γράφει για τη φύση του δοκιμίου και το δοκίμιο «Η δύναμη της μάζας»
Μονταίνι
θεωρείται πατέρας του δοκιμίου
Ντέιβιντ Χιουμ
εισηγητής του είδους στην Αγγλία
S. E. Asch
ψυχολόγος· το πείραμά του (1951) δείχνει τη δύναμη της ομάδας στην κρίση μας
Πεζό κείμενο μέσης συνήθως έκτασης, όπου ο συγγραφέας προσεγγίζει ένα θέμα χωρίς να το εξαντλεί, με προσωπική ματιά και προσεγμένο ύφος, για να πληροφορήσει, να διδάξει, να τέρψει και συχνά να πείσει. Βρίσκεται ανάμεσα στην επιστήμη ή τη φιλοσοφία και στη λογοτεχνία.
Σε τι διαφέρει το δοκίμιο από την πραγματεία;
Η πραγματεία είναι εκτενής, συστηματική και εξαντλητική και απευθύνεται σε ειδικούς. Το δοκίμιο είναι σύντομο, ευπρόσιτο στο ευρύ κοινό, προσωπικό και καλογραμμένο, και απευθύνεται και στη λογική και στο συναίσθημα του αναγνώστη.
Τι υποστηρίζει ο Παπανούτσος για τη δύναμη της μάζας;
Ότι οι κρίσεις μας είναι λιγότερο «δικές μας» από όσο νομίζουμε, γιατί η ομάδα καθορίζει πώς βλέπουμε τα πράγματα. Το τεκμηριώνει με το πείραμα του Asch, όπου πολλοί συμφωνούσαν με μια λάθος απάντηση της πλειονότητας, και καλεί τον αναγνώστη να ελέγχει με θάρρος τις δικές του πεποιθήσεις.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.