Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η αλογονοφορμική αντίδραση δίνει προϊόν με ένα άτομο άνθρακα λιγότερο: οξείδωση της αλκοόλης, υποκατάσταση των τριών H του μεθυλίου με αλογόνο και απόσπαση του -CX₃ ως αλογονοφόρμιο CHX₃.
Με ιώδιο σχηματίζεται κίτρινο ίζημα CHI₃, γι' αυτό η αντίδραση χρησιμεύει και για διακρίσεις.
Διάκριση είναι η δοκιμασία που δείχνει ποια από δύο ή περισσότερες ενώσεις έχουμε, με ορατό αποτέλεσμα: αέριο, αλλαγή χρώματος ή ίζημα. Ταυτοποίηση είναι ο καθορισμός μιας ένωσης από τον μοριακό τύπο και τις ιδιότητές της.
Υδρογονάνθρακες: το διάλυμα Br₂ σε CCl₄ αποχρωματίζεται από ακόρεστες ενώσεις, και τα αλκίνια RC≡CH δίνουν ίζημα με αμμωνιακό CuCl ή H₂ με Na.
Αλκοόλες: αντιδρούν με Na, σε αντίθεση με τους αιθέρες. Οι τριτοταγείς δεν αποχρωματίζουν το όξινο KMnO₄.
Αλδεΰδες και κετόνες: μόνο οι αλδεΰδες αντιδρούν με φελίγγειο υγρό (κεραμέρυθρο Cu₂O) και με Tollens (άργυρος).
Οξέα: αλλάζουν το χρώμα των δεικτών και διασπούν τα ανθρακικά άλατα, σε αντίθεση με τους εστέρες. Το μυρμηκικό και το οξαλικό οξύ οξειδώνονται. Η φαινόλη αντιδρά με NaOH αλλά όχι με ανθρακικά.
Όροι
οργανική σύνθεση
η παρασκευή οργανικής ουσίας από μία ή περισσότερες οργανικές ενώσεις, ή από ανόργανες ουσίες, με όποια ανόργανα αντιδραστήρια χρειάζονται
αλογονοφορμική αντίδραση
αντίδραση ορισμένων αλκοολών και καρβονυλικών ενώσεων με Cl₂, Br₂ ή I₂ και NaOH ή KOH, που δίνει αλογονοφόρμιο CHX₃
ιωδοφόρμιο
το CHI₃, κίτρινο χαρακτηριστικό ίζημα της αλογονοφορμικής αντίδρασης με ιώδιο
διάκριση
δοκιμασία που δείχνει ποια από δύο ή περισσότερες ενώσεις είναι αυτή που εξετάζουμε, με παρατηρήσιμο αποτέλεσμα
ταυτοποίηση
ο καθορισμός μιας ένωσης όταν δίνονται ο μοριακός τύπος και ορισμένες χαρακτηριστικές ιδιότητές της
αμμωνιακό διάλυμα CuCl
δίνει ίζημα RC≡CCu με τα αλκίνια της μορφής RC≡CH
φελίγγειο υγρό
ανάγεται από τις αλδεΰδες σε κεραμέρυθρο ίζημα Cu₂O, ενώ οι κετόνες δεν αντιδρούν
αντιδραστήριο Tollens
αμμωνιακό AgNO₃, που με αλδεΰδη αποβάλλει άργυρο, συχνά ως κάτοπτρο
σαπωνοποίηση εστέρα
αντίδραση εστέρα με θερμό NaOH ή KOH: RCOOR' + NaOH → RCOONa + R'OH
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Πώς διακρίνω αλκένιο από αλκάνιο;
Με διάλυμα βρωμίου. Το αλκένιο το αποχρωματίζει με προσθήκη στον διπλό δεσμό, το αλκάνιο όχι.
Πώς διακρίνω αλδεΰδη από κετόνη;
Με αντιδραστήριο Fehling ή Tollens. Μόνο η αλδεΰδη οξειδώνεται και δίνει κεραμέρυθρο ίζημα ή κάτοπτρο αργύρου.
Πώς διακρίνω καρβοξυλικό οξύ από αλκοόλη;
Με NaHCO₃. Μόνο το οξύ είναι αρκετά όξινο ώστε να ελευθερώσει CO₂.
Γιατί είναι τα καρβοξυλικά οξέα ισχυρότερα από τις αλκοόλες;
Γιατί το καρβοξυλικό ανιόν σταθεροποιείται με συντονισμό, οπότε η αποβολή του πρωτονίου είναι ευνοϊκότερη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.