Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι ιοντικές ενώσεις διαλύονται στο νερό επειδή τα πολικά μόρια του νερού αποσπούν τα ιόντα από το κρυσταλλικό πλέγμα. Τα ιόντα στο διάλυμα περιβάλλονται από μόρια νερού (εφυδάτωση) και η διάσταση είναι πλήρης.
Ορισμένες ομοιοπολικές ενώσεις αντιδρούν με το νερό και δίνουν ιόντα: το HCl ιοντίζεται πλήρως σε H₃O⁺ και Cl⁻, ενώ η NH₃ μερικώς σε NH₄⁺ και OH⁻.
Κατά Arrhenius οξέα είναι όσα δίνουν H⁺ στο νερό και βάσεις όσα δίνουν OH⁻. Η θεωρία αυτή απαιτεί το νερό ως διαλύτη.
Κατά Brönsted - Lowry οξύ είναι ο δότης και βάση ο δέκτης πρωτονίων, οπότε ο όξινος χαρακτήρας εμφανίζεται μόνο παρουσία βάσης. Το ξηρό αέριο HCl δεν δείχνει όξινο χαρακτήρα.
Ένα οξύ που χάνει πρωτόνιο γίνεται η συζυγής του βάση. Όσο ισχυρότερο το οξύ, τόσο ασθενέστερη η συζυγής του βάση.
Το νερό είναι αμφιπρωτική ουσία. Οξέα και βάσεις μπορεί να είναι και ιόντα, και η θεωρία Brönsted - Lowry ισχύει σε οποιονδήποτε διαλύτη.
Κατά Lewis οξύ είναι ο δέκτης και βάση ο δότης ζεύγους ηλεκτρονίων.
Πρόσωπα
Svante Arrhenius
Σουηδός χημικός, βραβείο Νόμπελ χημείας 1903 για τη θεωρία της ηλεκτρολυτικής διάστασης
Cleve
ο καθηγητής του Arrhenius στην Ουψάλα, που αρχικά θεώρησε ανόητες τις ιδέες του
Johanes Brönsted
Δανός χημικός, καθηγητής στην Κοπεγχάγη, διατύπωσε με τον Lowry τη θεωρία οξέων και βάσεων
Thomas Lowry
Άγγλος χημικός, καθηγητής στο Λονδίνο, διατύπωσε ανεξάρτητα την ίδια θεωρία με τον Brönsted
Lapworth
καθηγητής στο Manchester, δάσκαλος του Lowry, πρώτος διατύπωσε ότι τα οξέα είναι δότες πρωτονίων
Lewis
όρισε το οξύ ως δέκτη και τη βάση ως δότη ζεύγους ηλεκτρονίων
Όροι
ηλεκτρολυτική διάσταση
στις ιοντικές ενώσεις, η απομάκρυνση των ιόντων του κρυσταλλικού πλέγματος
ιοντισμός
η αντίδραση των μορίων μιας ομοιοπολικής ένωσης με τα μόρια του διαλύτη, ώστε να σχηματιστούν ιόντα
εφυδάτωση
η σύνδεση των ιόντων στο διάλυμα με μόρια νερού μέσω ισχυρών ηλεκτροστατικών έλξεων
οξύ κατά Arrhenius
υδρογονούχα ένωση που στο νερό δίνει H⁺ λόγω διάστασης
βάση κατά Arrhenius
ένωση που στο νερό δίνει OH⁻ λόγω διάστασης
οξύ κατά Brönsted - Lowry
ουσία που μπορεί να δώσει ένα ή περισσότερα πρωτόνια
βάση κατά Brönsted - Lowry
ουσία που μπορεί να δεχτεί ένα ή περισσότερα πρωτόνια
συζυγές ζεύγος
ένα οξύ και η βάση που διαφέρουν κατά ένα πρωτόνιο, π.χ. HA και A⁻
αμφιπρωτικές ουσίες (αμφολύτες)
ουσίες που δρουν άλλοτε ως οξέα και άλλοτε ως βάσεις, π.χ. το νερό
οξύ και βάση κατά Lewis
οξύ ο δέκτης ζεύγους ηλεκτρονίων (π.χ. AlCl₃), βάση ο δότης (π.χ. NH₃)
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Τι καλύπτει αυτή η επανάληψη;
Τον ιοντισμό οξέων και βάσεων, το pH, την επίδραση κοινού ιόντος, τα ρυθμιστικά διαλύματα, την ογκομέτρηση και το γινόμενο διαλυτότητας.
Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη του κεφαλαίου;
Να μπερδεύεις ισχυρό με πυκνό, να νομίζεις ότι το ισοδύναμο σημείο είναι πάντα στο pH 7, και να ξεχνάς ότι οι σταθερές εξαρτώνται μόνο από τη θερμοκρασία.
Πόσο μετράει στις Πανελλήνιες;
Είναι διαχρονικά το κεφάλαιο με τη μεγαλύτερη βαρύτητα. Αξίζει να το ξέρεις μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.