Αριστοτέλης, Πολιτικά Γ 6.3-4, 1281a39-b10: Η αρχή της πλειοψηφίας

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Γιατί

• Οι σχέσεις στην πόλη διαμορφώνονται από την εξουσία και το συμφέρον, που αποτυπώνονται στο πολίτευμα· το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος έχει την εξουσία.

Τι έγινε

1. Αφήνοντας άλλα ζητήματα, ο Αριστοτέλης εξετάζει την άποψη ότι κύριο πρέπει να είναι το πλήθος και όχι οι λίγοι άριστοι.
2. Η άποψη έχει κάποια δυσκολία, ίσως όμως και αλήθεια.
3. Οι πολλοί, αν και χωριστά ο καθένας δεν είναι σπουδαίος, ενωμένοι μπορεί να είναι καλύτεροι ως σύνολο.
4. Παράδειγμα: τα δείπνα με συνεισφορά πολλών είναι καλύτερα από όσα πληρώνει ένας.
5. Ο καθένας έχει ένα μόριο αρετής και φρόνησης· ενωμένοι γίνονται σαν ένας άνθρωπος με πολλά πόδια, χέρια και αισθήσεις, και ανάλογο ήθος και νου.
6. Γι’ αυτό οι πολλοί κρίνουν καλύτερα τα έργα της μουσικής και των ποιητών: άλλος κρίνει ένα μέρος, όλοι μαζί το σύνολο.

Τι άλλαξε

• Κατά τα σχόλια, ο Αριστοτέλης υπερασπίζεται ως αποτελεσματικότερη την εξουσία των πολλών· η σύνδεση πλειονότητας και δημοκρατίας λέγεται σήμερα «αρχή της πλειοψηφίας».

Πρόσωπα

Αριστοτέλης

ο Σταγειρίτης· διατυπώνει τη θέση, την τεκμηριώνει με παράδειγμα και αναλογία και καταλήγει σε συμπέρασμα

Το πλήθος

ο δήμος, η μεγάλη πλειονότητα των φτωχότερων πολιτών

Οι άριστοι

οι λίγοι, πλουσιότεροι και συνήθως ευγενούς καταγωγής πολίτες

Όροι

πλῆθος

ο δήμος, το σύνολο των πολλών και φτωχότερων πολιτών

ἄριστοι / ὀλίγοι

οι πλουσιότεροι πολίτες, συνήθως ευγενούς καταγωγής, αντίπαλοι του δήμου

κύριος

όποιος έχει και ασκεί την εξουσία· αυτό καθορίζει τη μορφή του πολιτεύματος

δημοκρατία

το πολίτευμα όπου κύριο είναι το πλήθος

ἀριστοκρατία

το πολίτευμα όπου την εξουσία έχουν οι λεγόμενοι άριστοι

αρχή της πλειοψηφίας

η σύνδεση της πλειονότητας των πολιτών με τη δημοκρατία, θεμέλιο της άμεσης αθηναϊκής δημοκρατίας

συμφορητὰ δεῖπνα

συνεστίαση όπου ο καθένας φέρνει τη συνεισφορά του· από το φορητός με την πρόθεση σύν

χορηγέω-ῶ

αρχικά πληρώνω τη δαπάνη ενός χορού σε δραματική παράσταση· μεταφορικά παρέχω τα μέσα

Ετυμολογικά συγγενή

πλῆθος

πλήθος · πληθώρα · πληθυσμός · πληθαίνω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἄριστος (ἀρίστους)

άριστος · αριστοκρατία · αριστοκράτης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κύριος (κύριον)

κύριος · κυριότητα · κυριολεξία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δεῖπνον (δεῖπνα)

δείπνο · δειπνώ Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δαπάνη (δαπάνης)

δαπάνη · δαπανώ · δαπανηρός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

χορηγέω-ῶ (χορηγηθέντων)

χορηγώ · χορηγός · χορηγία · χορήγηση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μόριον

μόριο · μοριακός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

αἴσθησις (αἰσθήσεις)

αίσθηση · αίσθημα · αισθησιακός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

διάνοια (διάνοιαν)

διάνοια · διανόηση · διανοητής · διανοητικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

σπουδαῖος

σπουδαίος · σπουδαιότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη