Πλούταρχος, Περὶ Ἀλεξάνδρου τύχης καὶ ἀρετῆς 6, 329A-D: Η νέα οικουμένη

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Η πολυθαύμαστη Πολιτεία του Ζήνωνα, ιδρυτή της Στωικής σχολής, αποβλέπει σε έναν σκοπό: να μη ζούμε χωρισμένοι σε πόλεις και δήμους με ξεχωριστό δίκαιο.
2. Αντίθετα, να θεωρούμε όλους τους ανθρώπους δημότες και πολίτες, με έναν τρόπο ζωής και μία τάξη, σαν αγέλη που τρέφεται μαζί κάτω από κοινό νόμο.
3. Ο Ζήνων το έγραψε σαν όνειρο ή εικόνα μιας εύνομης πολιτείας· ο Αλέξανδρος έδωσε στη θεωρία το έργο.
4. Ο Αλέξανδρος δεν ακολούθησε τη συμβουλή του Αριστοτέλη να κυβερνά τους Έλληνες ως ηγεμόνας και τους βαρβάρους ως δεσπότης, πράγμα που θα γέμιζε την εξουσία του με πολέμους, εξορίες και εξεγέρσεις.
5. Θεωρώντας τον εαυτό του σταλμένο από τον θεό ως ρυθμιστή και συμφιλιωτή όλων, ένωσε με τον λόγο ή με τα όπλα τους ανθρώπους και ανακάτεψε, σαν σε κούπα φιλίας, τρόπους ζωής, ήθη, γάμους και συνήθειες.
6. Όρισε να θεωρούν όλοι πατρίδα την οικουμένη, ακρόπολη το στρατόπεδο, συγγενείς τους αγαθούς και ξένους τους κακούς.
7. Έλληνα και βάρβαρο δεν θα τους ξεχώριζε το ρούχο ή τα όπλα αλλά η αρετή και η κακία· ενδύματα, τραπέζια και γάμοι θα ήταν κοινά, με δεσμούς αίματος και παιδιά.

Τι άλλαξε

• Κατά τα σχόλια, ο νέος ελληνιστικός κόσμος ανέδειξε αξίες που υπονόμευσαν τις αξίες της πόλης-κράτους, ενώ η ηθική του Αριστοτέλη αντιστοιχούσε στη μικρή κλίμακα της πόλης.

Πρόσωπα

Πλούταρχος

συγγραφέας (περ. 45-περ. 125 μ.Χ.)· συνδέει την Πολιτεία του Ζήνωνα με την πολιτική του Αλεξάνδρου

Ζήνων

ιδρυτής της Στωικής σχολής (333-περ. 264 π.Χ.)· έγραψε Πολιτεία που δεν σώθηκε

Αλέξανδρος

ο Μέγας Αλέξανδρος· κατά τον Πλούταρχο έκανε πράξη τη θεωρία του Ζήνωνα

Αριστοτέλης

δάσκαλος του Αλεξάνδρου· τον συμβούλευε να είναι ηγεμόνας των Ελλήνων και δεσπότης των βαρβάρων

Όροι

πολιτεία (Ζήνωνος)

το χαμένο έργο του Ζήνωνα, μια εναλλακτική πρόταση ιδανικής πολιτείας, ίσως κοινότητα σοφών και ενάρετων

εὐνομία

η καλή τάξη με νόμους· για τους Στωικούς η πόλη είναι πλήθος ανθρώπων που διοικούνται από τον φυσικό νόμο

πατρίς

εδώ διευρύνεται ώστε να περιλαμβάνει όλο τον κόσμο· βάση του στωικού κοσμοπολιτισμού

οἰκουμένη

ο νέος μεγάλος κόσμος που προέκυψε από την εκστρατεία του Αλεξάνδρου

ἁρμοστὴς καὶ διαλλακτής

ρυθμιστής και συμφιλιωτής (μετάφραση Γ. Ζωγραφίδη)

κρατὴρ φιλοτήσιος

κούπα φιλίας, όπου ανακατεύονται οι τρόποι ζωής

ἀλλόφυλοι

ξένοι· έτσι πρέπει να θεωρούνται οι κακοί

ἀκινάκης

περσικό ξίφος

κάνδυς

μανδύας

πέλτη

ασπίδα

Ετυμολογικά συγγενή

δημότης (δημότας)

δημότης · δημοτικός · δημοτολόγιο Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀγέλη (ἀγέλης)

αγέλη · αγελαίος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

εὐνομία (εὐνομίας)

ευνομία · ευνομούμαι Λεξικό Τριανταφυλλίδη

εἴδωλον

είδωλο · ειδωλολατρία · ειδώλιο Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δεσποτικῶς (δεσπότης)

δεσποτικός · δεσπότης · δεσποτισμός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἁρμοστής

αρμοστής · αρμοστεία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

οἰκουμένη (οἰκουμένην)

οικουμένη · οικουμενικός · οικουμενικότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πατρίς (πατρίδα)

πατρίδα · πατριδογνωσία · πατριδολάτρης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

στρατόπεδον

στρατόπεδο · στρατοπεδεύω · στρατοπέδευση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

συγγενής (συγγενεῖς)

συγγενής · συγγένεια · συγγενικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη