Αριστοτέλης, Προτρεπτικὸς πρὸς Θεμίσωνα, αποσπάσματα 8-9: Η πρακτική και πολιτική διάσταση της φιλοσοφίας

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Γιατί

• Αν η φιλοσοφία είναι θεωρητική γνώση χωρίς άμεση χρησιμότητα, πρέπει να δείξει γιατί αξίζει να ασχολούμαστε μαζί της.

Τι έγινε

1. Το σώμα και ό,τι σχετίζεται με αυτό μάς δίνονται σαν εργαλεία για τη ζωή.
2. Η χρήση τους είναι επικίνδυνη: σε όσους τα χρησιμοποιούν λάθος φέρνουν το αντίθετο αποτέλεσμα.
3. Χρειάζεται λοιπόν να επιθυμούμε, να αποκτήσουμε και να χρησιμοποιούμε σωστά τη γνώση που μας κάνει να τα χειριζόμαστε καλά.
4. Άρα πρέπει να φιλοσοφούμε, αν θέλουμε να πολιτευόμαστε ορθά και να ζούμε ωφέλιμα.
5. Οι γνώσεις χωρίζονται: άλλες παράγουν και υπηρετούν, άλλες χρησιμοποιούν και διατάζουν· στις δεύτερες βρίσκεται το κυρίως αγαθό.
6. Μόνη η φιλοσοφία κρίνει ορθά, χρησιμοποιεί τον λόγο και θεωρεί το αγαθό ως σύνολο· γι’ αυτό πρέπει με κάθε τρόπο να φιλοσοφούμε.

Τι άλλαξε

• Η φιλοσοφία έχει διπλό όφελος: για το κοινωνικό σύνολο (ορθή πολιτική ζωή) και για το άτομο (ωφέλιμος βίος).

Πρόσωπα

Αριστοτέλης

γράφει τον Προτρεπτικό, πρώιμο έργο του, για να παρακινήσει στη φιλοσοφία

Θεμίσων

βασιλιάς της Κύπρου, πολιτικός ηγέτης στον οποίο απευθύνεται το έργο

Όροι

βίος

ο τρόπος της ζωής, το πώς ζει κανείς· η ζωή είναι μία, οι βίοι που μπορεί να διαλέξει πολλοί

πολιτεύομαι

η σχέση του ελεύθερου πολίτη με την κοινωνία του, η ένταξή του στη δημόσια ζωή

πολιτεία

ο τρόπος ζωής μέσα στην πόλη

κυρίως ἀγαθόν / ὅλον ἀγαθόν

το αγαθό που δεν είναι μέσο για άλλο σκοπό αλλά ο απώτατος σκοπός της ζωής

εὐδαιμονία

κατά τον Αριστοτέλη το κατεξοχήν αγαθό, η ζωή σπουδαία

ὄργανα

εργαλεία· έτσι χαρακτηρίζονται το σώμα και όσα έχουμε για τη ζωή

ὑπηρετοῦσαι / ἐπιτάττουσαι ἐπιστῆμαι

οι βοηθητικές και οι καθοδηγητικές γνώσεις (μετάφραση Λ. Μπενάκη)

φιλοσοφητέον

πρέπει να φιλοσοφούμε

Ετυμολογικά συγγενή

σῶμα

σώμα · σωματείο · σωματίδιο Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ὄργανον (ὄργανα)

όργανο · οργανικός · οργανισμός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐπικίνδυνος

επικίνδυνος · επικινδυνότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πολιτεύομαι (πολιτεύσεσθαι)

πολιτεύομαι · πολίτευμα · πολιτευτής Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ὠφέλιμος (ὠφελίμως)

ωφέλιμος · ωφέλεια · ωφελώ · ωφελιμότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κρίσις (κρίσιν, κρίνειν)

κρίση · κρίσιμος · κρισιμότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φρόνησις (φρόνησιν)

φρόνηση · φρόνημα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἡγεμονικός (ἡγεμονικωτέραις)

ηγεμονικός · ηγεμονία · ηγεμόνας Λεξικό Τριανταφυλλίδη

βίος (βίον)

βίος · βιος · βιόσφαιρα Λεξικό Τριανταφυλλίδη