Αριστοτέλης, Μετὰ τὰ φυσικά Α 2, 982b12-28: Γιατί φιλοσοφεί ο άνθρωπος;

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Οι άνθρωποι, τότε όπως και τώρα, αρχίζουν να φιλοσοφούν επειδή κάτι τους προκαλεί θαυμασμό.
2. Πρώτα απορούν για τα παράξενα που έχουν μπροστά τους και σιγά σιγά για μεγαλύτερα ζητήματα: τα φαινόμενα της σελήνης, του ήλιου και των άστρων, τη γένεση του σύμπαντος.
3. Όποιος απορεί και θαυμάζει συνειδητοποιεί την άγνοιά του· γι’ αυτό και ο φιλόμυθος είναι κατά κάποιον τρόπο φιλόσοφος.
4. Αφού φιλοσόφησαν για να φύγουν από την άγνοια, επιδίωξαν τη γνώση για την ίδια τη γνώση και όχι για κάποια χρήση.
5. Το επιβεβαιώνει η ιστορία: αυτή η αναζήτηση άρχισε όταν είχαν καλυφθεί σχεδόν όλες οι ανάγκες, η άνεση και η διασκέδαση.
6. Όπως ελεύθερος είναι όποιος υπάρχει για τον εαυτό του, έτσι και η φιλοσοφία είναι η μόνη ελεύθερη επιστήμη.

Τι άλλαξε

• Η φιλοσοφία ξεχωρίζει από τις άλλες μορφές γνώσης: δεν υπηρετεί άλλον σκοπό, υπάρχει για τον εαυτό της.

Πρόσωπα

Αριστοτέλης

εξηγεί με εμπειρικό τρόπο πώς και γιατί άρχισαν οι άνθρωποι να φιλοσοφούν

Πλάτων

κατά τα σχόλια του Φακέλου, θεωρεί κι αυτός το θαυμάζειν αρχή της φιλοσοφίας (Θεαίτητος 155d)

Ο φιλόμυθος

όποιος αγαπά τους μύθους· είναι κατά κάποιον τρόπο και φιλόσοφος

Όροι

θαυμάζω

μένω έκθαμβος· περιλαμβάνει την έκπληξη, την περιέργεια και τον θαυμασμό

φιλοσοφῶ

αρχικά «αγαπώ τη σκέψη και τη γνώση» (φιλῶ + σοφία)· αργότερα στοχάζομαι και ερευνώ σε βάθος τη φύση και την αλήθεια

ἀπορῶ

βρίσκομαι σε αδιέξοδο, δεν μπορώ να εξηγήσω κάτι, ρωτώ να μάθω (στερ. α- + πόρος)

φρόνησις

εδώ ισοδύναμη με τη σοφία ή την επιστήμη

ἐπιστήμη

ακριβής γνώση, τεκμηριωμένη και συνδεδεμένη με τη λογική

ἐπίσταμαι

γνωρίζω καλά, με βεβαιότητα

τὰ πρόχειρα τῶν ἀτόπων

τα παράξενα της καθημερινής ζωής (μετάφραση Β. Κάλφα)

ῥᾳστώνη καὶ διαγωγή

η άνεση και η απόλαυση της ζωής (μετάφραση Β. Κάλφα)

Ετυμολογικά συγγενή

θαυμάζω (θαυμάζειν, θαυμάσαντες)

θαυμάζω · θαυμασμός · θαυμαστός · θαυμάσιος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἄγνοια (ἀγνοεῖν)

άγνοια · αγνοώ · αγνόηση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

σελήνη (σελήνης)

σελήνη · σεληνιακός · σεληνόφως Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἄστρον (ἄστρα)

άστρο · αστρολογία · αστρολόγος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γένεσις (γενέσεως)

γένεση · γενεσιουργός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μῦθος (φιλόμυθος, μῦθος)

μυθολογία · μυθογράφος · μυθοπλασία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐλεύθερος (ἐλεύθερος, ἐλευθέραν)

ελεύθερος · ελευθερία · ελευθερόστομος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φιλοσοφέω-ῶ (φιλοσοφεῖν, φιλόσοφος)

φιλοσοφώ · φιλοσοφία · φιλόσοφος · φιλοσοφικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀπορέω-ῶ (ἀπορῶν)

απορία · άπορος · απορηματικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐπιστήμη (ἐπιστημῶν)

επιστήμη · επιστήμονας · επιστημονικός · επιστημολογία Λεξικό Τριανταφυλλίδη