Πρωταγόρας: Η πολιτική αρετή, κοινό δώρο του Δία στους ανθρώπους, απαραίτητη ιδιότητα για τη συγκρότηση κοινωνιών
Πλάτων, Πρωταγόρας 322A-323A: οι άνθρωποι αποκτούν θρησκεία, λόγο και τεχνικές, αλλά χωρίς πολιτική τέχνη δεν μπορούν να ζήσουν σε πόλεις, ώσπου ο Δίας στέλνει σε όλους αιδώ και δίκη.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΑΡΧΑΙΑΕΝΟΤΗΤΑ Ενότητα 415 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Επειδή ο άνθρωπος πήρε μερίδιο από θεϊκό δώρο, πρώτος από τα ζώα πίστεψε σε θεούς και άρχισε να στήνει βωμούς και αγάλματα.
Με την τέχνη του άρθρωσε γρήγορα φωνή και λέξεις και βρήκε κατοικίες, ρούχα, υποδήματα, στρώματα και την τροφή από τη γη.
Στην αρχή ζούσαν σκόρπιοι, χωρίς πόλεις, και τους αφάνιζαν τα θηρία: η τέχνη των τεχνιτών αρκούσε για την τροφή, όχι όμως για τον πόλεμο με τα θηρία, γιατί δεν είχαν την πολιτική τέχνη, μέρος της οποίας είναι η πολεμική.
Όταν μαζεύονταν για να σωθούν χτίζοντας πόλεις, αδικούσαν ο ένας τον άλλον και σκόρπιζαν πάλι.
Ο Δίας, φοβούμενος μην αφανιστεί όλο το γένος, στέλνει τον Ερμή να φέρει στους ανθρώπους αιδώ και δίκη, για να υπάρχει τάξη στις πόλεις και δεσμοί φιλίας.
Ο Ερμής ρωτά αν θα τις μοιράσει όπως τις τέχνες, σε λίγους, ή σε όλους· ο Δίας απαντά σε όλους, και ορίζει νόμο να θανατώνεται σαν αρρώστια της πόλης όποιος δεν μπορεί να μετέχει σε αυτές.
Γι' αυτό, λέει ο Πρωταγόρας στον Σωκράτη, οι Αθηναίοι ακούνε λίγους για τις τέχνες, αλλά κάθε άνθρωπο όταν συζητούν για την πολιτική αρετή.
Τι άλλαξε
Η πολιτική αρετή, που περνά μέσα από τη δικαιοσύνη και τη σωφροσύνη, αφορά όλους και είναι προϋπόθεση για να υπάρχουν πόλεις.
Πρόσωπα
Δίας
στέλνει την αιδώ και τη δίκη και ορίζει να μοιραστούν σε όλους
Ερμής
ο αγγελιοφόρος που τις φέρνει και ρωτά πώς να τις μοιράσει
Πρωταγόρας
αφηγείται τον μύθο και εξηγεί από αυτόν τη στάση των Αθηναίων
Σωκράτης
ο συνομιλητής στον οποίο απευθύνεται ο Πρωταγόρας
Αθηναίοι
δέχονται συμβουλή από κάθε πολίτη για την πολιτική αρετή
Προμηθέας
κατά τα σχόλια, χάρη στην παρέμβασή του οι άνθρωποι πήραν τη φωτιά, το θεϊκό μερίδιο
Όροι
μοῖρα
το μερίδιο που αναλογεί σε κάποιον, ο κλήρος, η τύχη
θεία μοῖρα
κατά τα σχόλια, η φωτιά, το θεϊκό μερίδιο που πήραν οι άνθρωποι
ἄγαλμα
ό,τι προξενεί ευχαρίστηση· ομοίωμα που απεικονίζει θεό και του προσφέρεται
διαρθρόω-ῶ
προφέρω έναρθρο λόγο
σποράδην
διασκορπισμένα, εδώ κι εκεί
δημιουργική τέχνη
η τέχνη των τεχνιτών· δημιουργός είναι όποιος παράγει έργο χρήσιμο στον δήμο
αἰδώς
εντροπή, συναίσθηση της τιμής, σεβασμός
κόσμος
εδώ: πειθαρχία, τάξη, ευπρέπεια
σωφροσύνη
φρόνηση, κοσμιότητα, μετριοπάθεια
ἰδιώτης
ο πολίτης ως άτομο, ο κοινός ή ο αδίδακτος άνθρωπος
Γιατί ο Δίας δίνει την αιδώ και τη δίκη σε όλους τους ανθρώπους;
Γιατί δεν θα υπήρχαν πόλεις αν μετείχαν σε αυτές λίγοι, όπως συμβαίνει με τις τέχνες, όπου ένας γιατρός αρκεί για πολλούς. Γι' αυτό ορίζει και νόμο να θανατώνεται σαν αρρώστια της πόλης όποιος δεν μπορεί να μετέχει σε αυτές.
Ποια είναι η πρώτη συνέπεια του δώρου της φωτιάς;
Κατά τα σχόλια, η εμφάνιση της θρησκείας: επειδή ο άνθρωπος πήρε μερίδιο από το θεϊκό δώρο, πρώτος από τα ζώα πίστεψε σε θεούς και έστησε βωμούς και αγάλματα. Ακολουθούν ο έναρθρος λόγος, οι κατοικίες, τα ρούχα και η τροφή από τη γη.
Πώς εξηγεί ο Πρωταγόρας ότι οι Αθηναίοι ακούνε όλους στα πολιτικά θέματα;
Για τις τέχνες, όπως η οικοδομική, δέχονται συμβουλή μόνο από λίγους ειδικούς. Για την πολιτική αρετή, που στηρίζεται στη δικαιοσύνη και στη σωφροσύνη, ακούνε κάθε πολίτη, γιατί όλοι πρέπει να μετέχουν σε αυτήν, αλλιώς δεν θα υπήρχαν πόλεις.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.