Πολιτεία: Η αλληγορία του σπηλαίου. Ο ηθικός εξαναγκασμός των φιλοσόφων

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο Γλαύκων διαμαρτύρεται: θα αδικήσουμε τους φιλοσόφους, αν τους κάνουμε να ζουν χειρότερα ενώ μπορούν να ζουν καλύτερα;
2. Ο Σωκράτης του θυμίζει ότι ο νόμος δεν νοιάζεται να ευτυχήσει ξεχωριστά μία ομάδα της πόλης, αλλά επιδιώκει την ευτυχία ολόκληρης της πόλης.
3. Για αυτό ταιριάζει τους πολίτες μεταξύ τους με πειθώ και με ανάγκη και τους κάνει να μοιράζονται την ωφέλεια που ο καθένας μπορεί να προσφέρει στο κοινό.
4. Ο νόμος δημιουργεί τέτοιους άνδρες στην πόλη όχι για να τους αφήσει να πηγαίνουν όπου θέλει ο καθένας, αλλά για να τους χρησιμοποιεί για να δένει την πόλη σε ενότητα.
5. Ο Γλαύκων παραδέχεται ότι το είχε ξεχάσει, και ο Σωκράτης καταλήγει ότι δεν αδικούμε τους φιλοσόφους της πόλης μας, αλλά τους λέμε δίκαια όταν τους αναγκάζουμε να φροντίζουν και να φυλάνε τους άλλους.

Τι άλλαξε

• Κατά το εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου, οι φιλόσοφοι έχουν ηθική υποχρέωση, αφού η πόλη τους ανέθρεψε και τους μόρφωσε σωστά, να κατέβουν ξανά στο σπήλαιο και να βοηθήσουν τους δεσμώτες της άγνοιας.

Πρόσωπα

Γλαύκων

διαμαρτύρεται ότι οι φιλόσοφοι θα αδικηθούν και έπειτα συμφωνεί

Σωκράτης

εξηγεί τον σκοπό του νόμου και το χρέος των φιλοσόφων

Οι φιλόσοφοι

όσοι αναδεικνύονται στην ιδεώδη πόλη και οφείλουν να φροντίζουν τους άλλους

Ο νόμος

προσωποποιείται, αλλά μένει ανεπηρέαστος από συμπάθειες και αντιπάθειες

Όροι

γένος

κοινωνική ομάδα, φυλή, άθροισμα ομοειδών

διαφερόντως

εξόχως, υπερβολικά

ἀφίημι

ελευθερώνω, αφήνω

καταχράομαι-ῶμαι

κάνω πλήρη χρήση, εφαρμόζω

σύνδεσμος

δεσμός που κρατά την πόλη ενωμένη

προσαναγκάζω

αναγκάζω κάποιον να κάνει κάτι, πείθω με επιχειρήματα

ἔπειτα

εδώ εκφράζει διαμαρτυρία: «Μα πώς; Τι είπες;»

πειθοῖ τε καὶ ἀνάγκῃ

με πειθώ και με ανάγκη: ο άριστος νομοθέτης συνδυάζει την πειθώ με τη βία

ὠφελία

το όφελος που φέρνει σε όλους ο καταμερισμός της εργασίας, αφού κανείς δεν είναι αυτάρκης

εὖ πράττειν

η ευδαιμονία, όχι όμως η απόλυτη

Ετυμολογικά συγγενή

σύνδεσμος

σύνδεσμος · συνδεσμολογία · συνδέσμωση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

καταχράομαι (καταχρῆται)

καταχρώμαι · κατάχρηση · καταχραστής Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πειθώ (πειθοῖ)

πειθώ · πειθήνιος · πειθαναγκάζω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ὠφελία, ὠφελέω

ωφέλεια · ωφελώ · ωφέλιμος · ωφελιμότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀνάγκη (ἀνάγκῃ)

ανάγκη · αναγκαίος · αναγκαιότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐπιμελέομαι (ἐπιμελεῖσθαι)

επιμελούμαι · επιμέλεια · επιμελητής · επιμελής Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀδικέω (ἀδικήσομεν)

αδικία · αδίκημα · άδικο Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φιλόσοφος

φιλόσοφος · φιλοσοφία · φιλοσοφώ · φιλοσοφικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη