Πολιτεία: Η αλληγορία του σπηλαίου. Η απροθυμία των φιλοσόφων

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Από όσα ειπώθηκαν προκύπτει ότι δεν μπορούν να κυβερνήσουν καλά μια πόλη ούτε οι απαίδευτοι και άπειροι της αλήθειας ούτε όσοι αφήνονται να ασχολούνται με την παιδεία ως το τέλος της ζωής τους.
2. Οι πρώτοι αποτυγχάνουν γιατί δεν έχουν έναν σκοπό στη ζωή, στον οποίο να αποβλέπουν σε ό,τι κάνουν ιδιωτικά και δημόσια.
3. Οι δεύτεροι δεν θα θέλουν να δράσουν, γιατί θεωρούν ότι έχουν ήδη εγκατασταθεί ζωντανοί στα νησιά των μακάρων.
4. Έργο των οικιστών της πόλης είναι να αναγκάσουν τις καλύτερες φύσεις να φτάσουν στο μέγιστο μάθημα: να δουν το αγαθό και να κάνουν την ανάβαση.
5. Όταν δουν αρκετά, δεν πρέπει να τους επιτραπεί ό,τι επιτρέπεται τώρα: να μένουν εκεί και να μη θέλουν να ξανακατέβουν στους δεσμώτες και να μετέχουν στους κόπους και στις τιμές τους.

Τι άλλαξε

• Κατά τα σχόλια, οι φύλακες, αφού εκπαιδευτούν και φιλοσοφήσουν, οφείλουν να κατεβούν στο σπήλαιο, δηλαδή στην πρακτική πολιτική: στα 35 να άρχουν στον πόλεμο και σε αξιώματα για νέους, στα 50 να μοιράζουν τον χρόνο τους ανάμεσα στη φιλοσοφία και στην εξουσία.

Πρόσωπα

Σωκράτης

μιλά («ἦν δ' ἐγώ») και ορίζει το έργο των θεμελιωτών της πόλης

Γλαύκων

συμφωνεί και ρωτά ποιο πράγμα δεν πρέπει να επιτραπεί

Οι οικισταί

οι θεμελιωτές της ιδεώδους πολιτείας, δηλαδή ο Σωκράτης και οι συνομιλητές του

Φύλακες, άρχοντες-βασιλείς

όσοι πήραν την ορθή παιδεία και ανέβηκαν στον κόσμο των Ιδεών, απρόθυμοι να επιστρέψουν

Δεσμώτες

οι άνθρωποι του σπηλαίου, στους οποίους οι φιλόσοφοι πρέπει να ξανακατέβουν

Όροι

ἐπιτροπεύω

κυβερνώ, διοικώ

διατρίβω διὰ τέλους

απασχολούμαι ως το τέλος της ζωής μου

στοχάζομαι

σκοπεύω, καταβάλλω προσπάθεια

ἀπῳκίσθαι

να είναι εγκατεστημένος σε μακρινή χώρα

οἰκιστής

ιδρυτής πόλης

μακάρων νῆσοι

νησιά στη Δύση, πέρα από τις στήλες του Ηρακλή, όπου κατά τις λαϊκές δοξασίες ζούσαν οι ήρωες και οι ευσεβείς

παιδεία

η γενική καλλιέργεια· για τον Πλάτωνα βάση της είναι η μουσική και η γυμναστική

φύσις

ό,τι ο άνθρωπος βρίσκει να προϋπάρχει: τα χαρίσματα και τα ελαττώματά του

τὸ ἀγαθόν

η ύψιστη αρχή και πηγή του όντος και της γνώσης

φαῦλος

ανάξιος λόγου, ταπεινός

Ετυμολογικά συγγενή

ἐπιτροπεύω (ἐπιτροπεῦσαι)

επιτροπεύω · επιτρόπευση · επιτροπεία · επίτροπος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

στοχάζομαι (στοχαζομένους)

στοχάζομαι · στοχασμός · στοχαστής · στόχαστρο Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀποικίζω (ἀπῳκίσθαι)

αποικίζω · αποικισμός · αποικία · αποικιοκρατία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

οἰκιστής

οικιστής · οικιστικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φαῦλος (φαυλότερα)

φαύλος · φαυλότητα · φαυλοκρατία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μάκαρ (μακάρων)

μακάριος · μακαρίζω · μακαριότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μάθημα

μάθημα · μαθηματικός · μαθηματικά Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀναγκάζω (ἀναγκάσαι)

αναγκάζω · αναγκασμός · αναγκαστικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη