Λυσίας: ο βίος, το έργο και η αξία του

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο νόμος υποχρέωνε τους διαδίκους να μιλούν οι ίδιοι στο δικαστήριο· όσοι δεν μπορούσαν, αγόραζαν λόγο από λογογράφο. Το επάγγελμα ξεκίνησε στη Σικελία και άνθησε στην Αθήνα τον 4ο αι. π.Χ.
2. Ο καλός λογογράφος χρειαζόταν γνώση του δικαίου, των συνθηκών της εποχής και κυρίως της ανθρώπινης ψυχολογίας, για να ταιριάξει τον λόγο στον πελάτη.
3. Ο Λυσίας γεννήθηκε στην Αθήνα γύρω στο 445 π.Χ., γιος του Κέφαλου από τις Συρακούσες, που εγκαταστάθηκε εκεί ως μέτοικος με προτροπή του Περικλή.
4. Νέος πήγε με τον αδελφό του Πολέμαρχο στους Θουρίους της Κάτω Ιταλίας και σπούδασε ρητορική· επέστρεψε στην Αθήνα μετά την αποτυχία της σικελικής εκστρατείας.
5. Το 404 π.Χ. οι Τριάκοντα θανάτωσαν τον Πολέμαρχο και δήμευσαν την περιουσία· ο Λυσίας κατέφυγε στα Μέγαρα και βοήθησε τους δημοκρατικούς με χρήματα, όπλα και μισθοφόρους.
6. Η πρόταση του Θρασύβουλου να γίνει πολίτης ακυρώθηκε· έμεινε ισοτελής και έγινε λογογράφος. Ο μόνος λόγος που εκφώνησε ο ίδιος ήταν ο Κατά Ερατοσθένους. Πέθανε μετά το 380 π.Χ.
7. Έγραψε λόγους και των τριών ειδών, κυρίως δικανικούς· από τους 35 της συνηθισμένης συλλογής, ένας είναι συμβουλευτικός και δύο επιδεικτικοί.
8. Η αξία του: ιστορική πηγή για την Αθήνα του 404-393 π.Χ. και για τους Τριάκοντα, αρτιότητα στη δομή, ηθοποιία, απλό και καθαρό ύφος, βραχυλογία και χάρη.

Τι άλλαξε

• Ο Λυσίας θεωρήθηκε πρότυπο της αττικής γλώσσας και ο διαπρεπέστερος λογογράφος της αρχαιότητας.

Πρόσωπα

Λυσίας

ο διασημότερος λογογράφος, ισοτελής μέτοικος

Κέφαλος

ο πατέρας του, Συρακούσιος ασπιδοποιός

Πολέμαρχος

ο αδελφός του, θανατώθηκε από τους Τριάκοντα

Περικλής

έπεισε τον Κέφαλο να μείνει στην Αθήνα

Τεισίας και Νικίας

οι δάσκαλοί του στη ρητορική

Θρασύβουλος

πρότεινε να γίνει ο Λυσίας πολίτης

Αρχίνος

κατήγγειλε το ψήφισμα ως παράνομο

Ερατοσθένης

ένας των Τριάκοντα, κατηγορούμενος του Λυσία

Διονύσιος Αλικαρνασσεύς

κριτικός που επαινεί την τέχνη του

Όροι

λογογράφος (λογοποιός)

γράφει λόγους για άλλους με αμοιβή

μέτοικος

ελεύθερος ξένος κάτοικος της Αθήνας

ισοτελής

μέτοικος με τους φόρους του πολίτη

μετοίκιον

ειδικός φόρος των μετοίκων

ἀπροβούλευτον ψήφισμα

ψήφισμα χωρίς έγκριση της Βουλής

οἱ Τριάκοντα

η ολιγαρχία του 404-403 π.Χ.

ηθοποιία

λόγος ταιριαστός στο ήθος του πελάτη

έντεχνες πίστεις

λογικά επιχειρήματα, ήθος και πάθος

βραχυλογία

σύντομη και περιεκτική φράση

χάρις

η γλυκύτητα και κομψότητα του ύφους

κανών τῆς Ἀττικῆς γλώττης

πρότυπο της αττικής γλώσσας

Τέχναι Ρητορικαί

διδακτικά εγχειρίδια ρητορικής

Ετυμολογικά συγγενή

λογογράφος (λόγος + γράφω)

λογογράφος · λογοτεχνία · λογικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μέτοικος (μετὰ + οἶκος)

μέτοικος · μετοίκηση · μετοικεσία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ψῆφος

ψήφος · ψηφίζω · ψηφοφορία · ψήφισμα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δημεύω (δῆμος)

δήμευση · δημεύω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

χάρις

χάρη · χαριτωμένος · χαρίζω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἦθος

ήθος · ηθικός · ηθοποιός Λεξικό Τριανταφυλλίδη