Γ. Ρίτσος, Ανυπόταχτη πολιτεία

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Γιατί

• Ο Ρίτσος γύρισε από την εξορία στον Αϊ-Στράτη και βρήκε μια πόλη που ζούσε σαν να μην είχαν γίνει οι αγώνες και οι θυσίες.

Τι έγινε

1. Το ποίημα έχει είκοσι ενότητες· το απόσπασμα είναι η δεύτερη.
2. Η πόλη περιγράφεται τρυφερά με καθημερινές εικόνες: φώτα, ψημένο καλαμπόκι, εκδρομές της Κυριακής, ρόζοι στα χέρια.
3. Ο ποιητής της μιλά σε δεύτερο πρόσωπο, με αποστροφή, και τη θυμάται ανυπόταχτη, γεμάτη κρυμμένη οργή.
4. Οι άνθρωποι περπατούν σκυφτοί, φτωχοί, σαν να ψάχνουν το σπίτι και την καρδιά τους.
5. Ειρωνεύεται την ξενοκρατία: οι πινακίδες δεν είναι πια γερμανικές αλλά αμερικάνικες.
6. Ο στίχος για το τρίξιμο της πόρτας επανέρχεται σαν κάλεσμα για αλλαγή.
7. Στο τέλος ταυτίζει το «εσύ» με το «εγώ» και το «εμείς» και αναλαμβάνει μαζί με όλους την ευθύνη για το τραγούδι που λείπει.

Τι άλλαξε

• Παρά την πίκρα, κυριαρχεί μια ηρωική αισιοδοξία: ο πόνος θα νικηθεί και η πόλη θα γεννήσει έναν καινούριο κόσμο.

Πρόσωπα

Γιάννης Ρίτσος

ποιητής (1909-1990), εξόριστος στον Αϊ-Στράτη

η πολιτεία

η Αθήνα, που ο ποιητής προσφωνεί

οι συμβιβασμένοι

οι βολεμένοι που ειρωνεύεται

οι έμποροι

οι άπληστοι της πόλης

Όροι

αποστροφή

ο ποιητής μιλά στην πόλη σαν σε πρόσωπο

επαναφορά

ο στίχος για την πόρτα επανέρχεται

προσωποποίηση

η πόλη ανάβει, μοσκοβολάει, κοιλοπονά

ειρωνεία

οι πινακίδες, πια αμερικάνικες

ξενοκρατία

κυριαρχία ξένων σε μια χώρα

ηρωική αισιοδοξία

πίστη στη νίκη παρά τον πόνο

πολυφωνική ποίηση

ποίηση με πολλές φωνές και μορφές

λυρισμός

έκφραση του συναισθήματος

αλληλεγγύη

ο δεσμός με τους άλλους στον αγώνα

φουφού

μικρό μαγκάλι με κάρβουνα

χτικιό

φυματίωση

Αϊ-Στράτης

το νησί της εξορίας του ποιητή