απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
1.2.2

Α. Παπαδιαμάντης, Ο Αλιβάνιστος

Πασχαλινό διήγημα του Παπαδιαμάντη (1903): σε ένα έρημο ξωκλήσι της Σκιάθου, βοσκοί και χωρικοί φέρνουν στην Ανάσταση τον μπαρμπα-Κόλια, έναν ερημίτη που χρόνια δεν πατούσε σε εκκλησία, και μια γριά ζητά τη συγχώρεσή του.

Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 1 · 20 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Μεγάλο Σάββατο σε ένα ερημικό μοναστηράκι, τον Αϊ-Γιάννη στον Ασέληνο· τρεις γυναίκες περιμένουν τον παπα-Γαρόφαλο που θα κάνει Ανάσταση στους αιγοβοσκούς.
  2. Στη βρύση του Δασκαλειού ο Σταμάτης το Τρυγονάκι, ένα ορφανό και πειραχτήρι παλικάρι, τις τρομάζει με έναν κάβουρα και τους λέει ότι συνάντησε τον Αλιβάνιστο.
  3. Η θεια Μολώτα, γριά που τραυλίζει και κόβει τις συλλαβές, ταράζεται μόλις ακούει το όνομα.
  4. Τα μεσάνυχτα ο παπάς έχει χαθεί στο δάσος· τον βρίσκουν με φανάρι, και μαζί του έρχεται ο μπαρμπα-Κόλιας που τον έβγαλε στο δρόμο.
  5. Ο Μπαρέκος και οι βοσκοί πιάνουν μισοπαίζοντας τον Κόλια και τον φέρνουν στην εκκλησία, ενώ ο παπάς τον καλεί με όλο και πιο επίσημες προσφωνήσεις.
  6. Η Μολώτα κρύβεται και εξομολογείται στην Αφέντρα την παλιά ιστορία: ο Κόλιας την ήθελε γυναίκα, ο πατέρας της αρνήθηκε, κι εκείνος αγρίεψε στα βουνά.
  7. Με τη συμβουλή της Αφέντρας ζητά συγχώρεση από τον Κόλια και μεταλαμβάνει.
  8. Στο τέλος ο Κόλιας ανταποδίδει το «Χριστός ανέστη» και δηλώνει ότι δεν είναι πια αλιβάνιστος.

Πρόσωπα

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
ο συγγραφέας, κύριος εκπρόσωπος της ηθογραφίας
μπαρμπα-Κόλιας
ο Αλιβάνιστος, ερημίτης βοσκός στο βουνό
θεια Μολώτα
γριά που τραυλίζει, παλιά αγάπη του Κόλια
Σταμάτης το Τρυγονάκι
ορφανό, πειραχτήρι παλικάρι που κάνει θελήματα
Αφέντρα της Σταματρίζενας
νέα γυναίκα που συμβουλεύει τη Μολώτα
Φωλιώ της Πέρδικας
μία από τις τρεις γυναίκες στη βρύση
παπα-Γαρόφαλος
ο ιερέας που χάνεται στο δάσος
Γιάννης ο Μπαρέκος
ο μεγαλοβοσκός που φέρνει τον Κόλια στην εκκλησία

Όροι

αλιβάνιστος
όποιος δεν θυμιάστηκε ποτέ με λιβάνι
φελόνιον
ιερατικό άμφιο χωρίς μανίκια
νάμα
το νερό ή το κρασί της μετάληψης
μινύρισμα
σιγανό κελάηδημα
ορμάνι
δάσος (τουρκική λέξη)
εκολάφισεν
χτύπησε, χαστούκισε
ημισπουδάζοντες
μισοσοβαρά
ανένευσε
αρνήθηκε
Ασπασμός
φίλημα του Ευαγγελίου στην Ανάσταση
ευτράπελο
αστείο, διασκεδαστικό στοιχείο
κλιμάκωση
λέξεις που ανεβαίνουν σε ένταση
ηθογραφικό διήγημα
διήγημα με ήθη και έθιμα ενός τόπου

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιος είναι ο Αλιβάνιστος;

Είναι ο μπαρμπα-Κόλιας, ένας γέρος που ζει τριάντα χρόνια μόνος σε μια σπηλιά στο βουνό με λίγες κατσίκες και δεν πατά σε εκκλησία. Το παρατσούκλι σημαίνει πως κανείς δεν τον έχει θυμιάσει, δηλαδή ότι μένει έξω από τη ζωή της Εκκλησίας.

Γιατί η θεια Μολώτα κρύβεται όταν βλέπει τον Κόλια;

Γιατί, όταν ήταν κορίτσι, ο Κόλιας ήθελε να την παντρευτεί και την είχε φιλήσει, αλλά ο πατέρας της τον απέρριψε. Εκείνος από τον καημό του έφυγε στα βουνά, και η Μολώτα νιώθει ότι το κρίμα βαραίνει εκείνη. Με τη συμβουλή της Αφέντρας του ζητά συγχώρεση και μεταλαμβάνει.

Ποια είναι τα δύο επίπεδα του διηγήματος;

Οι ερωτήσεις του βιβλίου ζητούν να ξεχωρίσουμε ένα ευτράπελο επίπεδο, με τα αστεία του Σταμάτη και τη γλώσσα της Μολώτας, και ένα δραματικό, με τη μοναξιά του Κόλια και τις τύψεις της Μολώτας, που λύνεται στη χαρά της Ανάστασης.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.