απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Μάθημα IX

Η εγκαθίδρυση της δημοκρατίας στη Ρώμη

Lectio nona: πώς ο Ταρκύνιος ο Υπερήφανος, ο τελευταίος βασιλιάς, έχασε την εξουσία μετά την προσβολή της Λουκρητίας. Το μάθημα διδάσκει τον ενεστώτα, το απαρέμφατο και τον παρατατικό της γ΄ και δ΄ συζυγίας και τις αντωνυμίες hic, ille, ipse.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ IX15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

  1. Ο Ταρκύνιος ο Υπερήφανος, έβδομος και τελευταίος βασιλιάς της Ρώμης, χάνει την εξουσία με τον εξής τρόπο.
  2. Ο γιος του Σέξτος προσβάλλει την τιμή της Λουκρητίας, γυναίκας του Κολλατίνου.
  3. Ο άντρας της, ο πατέρας της και ο Ιούνιος Βρούτος τη βρίσκουν βυθισμένη στη θλίψη· τους αποκαλύπτει την αδικία και σκοτώνεται με μαχαίρι.
  4. Ο Βρούτος βγάζει το μαχαίρι από την πληγή, ξεσηκώνει τον λαό και παίρνει από τον Ταρκύνιο την εξουσία.
  5. Ο ρωμαϊκός λαός, ελεύθερος πια, αποφασίζει να εκλέξει δύο υπάτους, τον Βρούτο και τον Κολλατίνο.
  6. Γραμματική: ενεστώτας γ΄ συζυγίας με συνδετικό φωνήεν (lego, legunt) και δ΄ με θέμα σε -i- (audio, audiunt)· απαρέμφατα legere και audire.
  7. Ο παρατατικός γ΄ και δ΄ συζυγίας βάζει -ē- πριν από το -ba-: legebam, audiebam.
  8. Οι δεικτικές hic (κοντά), ille (μακριά) και η οριστική ipse (ο ίδιος).

Πρόσωπα

Ταρκύνιος ο Υπερήφανος
έβδομος και τελευταίος βασιλιάς της Ρώμης, Ετρούσκος
Σέξτος Ταρκύνιος
γιος του βασιλιά, προσβάλλει τη Λουκρητία
Λουκρητία
γυναίκα του Κολλατίνου, υπόδειγμα γυναικείας αρετής για τους Ρωμαίους
Ταρκύνιος Κολλατίνος
σύζυγος της Λουκρητίας, ένας από τους δύο πρώτους υπάτους
Ιούνιος Βρούτος
ξεσηκώνει τον λαό και γίνεται ένας από τους πρώτους υπάτους

Όροι

rex, regis
ο βασιλιάς
imperium, -ii
η εξουσία
perdo, 3
χάνω
uxor, -oris
η σύζυγος
maritus, -i
ο σύζυγος
maestus, -a, -um
λυπημένος
culter, -tri
το μαχαίρι
vulnus, -eris
το τραύμα
punio, 4
τιμωρώ
consul, -is
ο ύπατος
deligo, 3
εκλέγω
constituo, 3
αποφασίζω
Ενεστώτας γ΄ συζυγίας
θέμα + συνδετικό φωνήεν + καταλήξεις: lego, legis
Ενεστώτας δ΄ συζυγίας
θέμα σε -i- + καταλήξεις: audio, audis

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί έπεσε η βασιλεία στη Ρώμη κατά την παράδοση;

Ο Σέξτος, γιος του βασιλιά Ταρκυνίου, προσέβαλε τη Λουκρητία, γυναίκα του Κολλατίνου. Εκείνη αποκάλυψε την αδικία στον άντρα της, στον πατέρα της και στον Βρούτο και αυτοκτόνησε. Ο Βρούτος ξεσήκωσε τον λαό, που πήρε την εξουσία από τον Ταρκύνιο και εξέλεξε δύο υπάτους.

Πώς ξεχωρίζουμε τη γ΄ από τη δ΄ συζυγία στον ενεστώτα;

Η γ΄ βάζει βραχύ συνδετικό φωνήεν ανάμεσα σε θέμα και κατάληξη (lego, legis, legunt, απαρέμφατο legere), η δ΄ έχει θέμα σε μακρό -i- (audio, audis, audiunt, απαρέμφατο audire). Γι' αυτό τονίζουμε légimus αλλά audímus.

Ποια η διαφορά ανάμεσα σε hic, ille και ipse;

Το hic δείχνει κάτι κοντά σε αυτόν που μιλά, όπως το οὗτος, και μπορεί να δείχνει και σε όσα ακολουθούν. Το ille δείχνει κάτι μακρινό, όπως το ἐκεῖνος. Το ipse σημαίνει «ο ίδιος» και ενισχύει άλλες αντωνυμίες: se ipsam.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.