Μάθημα X

Η προφητεία του Δία

Lectio decima: στην Αινειάδα ο Δίας καθησυχάζει την Αφροδίτη και προλέγει όλη την πορεία από τον Αινεία ως τον Αύγουστο. Το μάθημα διδάσκει τον μέλλοντα της γ΄ και δ΄ συζυγίας και του sum, την κλίση του fero και τις αλλαγές των προθέσεων στα σύνθετα.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ X15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Ο Δίας λέει στην Αφροδίτη ότι ο Αινείας θα κάνει μεγάλο πόλεμο στην Ιταλία, θα συντρίψει άγριους λαούς, θα τους δώσει θεσμούς και θα χτίσει τείχη· εκείνη θα τον ανεβάσει στον ουρανό.
Ο γιος του ο Ίουλος θα μεταφέρει το βασίλειο από το Λαβίνιο και θα οχυρώσει την Άλβα Λόγγα.
Τριακόσια χρόνια μετά η Ιλία θα γεννήσει τον Ρωμύλο και τον Ρώμο, που θα τους αναθρέψει μια λύκαινα· ο Ρωμύλος θα χτίσει την πόλη του Άρη και θα δώσει στους Ρωμαίους το όνομά του.
Οι Ρωμαίοι θα έχουν εξουσία χωρίς τέλος· ο Αύγουστος, απόγονος του Ιούλου, θα κλείσει τις πύλες του πολέμου και θα φέρει πίσω τη χρυσή εποχή του Κρόνου.
Η ιδέα ότι η πορεία της Ρώμης ήταν γραμμένη από τη μοίρα (fatum) προβάλλεται πολύ στη λογοτεχνία των χρόνων του Αυγούστου.
Γραμματική: μέλλοντας γ΄ και δ΄ συζυγίας με -a-/-e- (legam, audiam) και μέλλοντας του sum (ero).
Το fero έχει θεματικούς και αθέματους τύπους· σε ενεστώτα, παρατατικό και μέλλοντα κάνει fero, ferebam, feram.
Οι προθέσεις ως πρώτο συνθετικό αλλάζουν ανάλογα με τον φθόγγο που ακολουθεί, συχνά με αφομοίωση: in-pono γίνεται impono, ad-capio γίνεται accipio· υπάρχουν και διπλοί τύποι (conloco, colloco).

Πρόσωπα

Δίας (Iuppiter): προλέγει στην Αφροδίτη το μέλλον των απογόνων του Αινεία
Αφροδίτη (Venus): κόρη του Δία και μητέρα του Αινεία
Ήρα (Iuno): η θεά που καταδιώκει τον Αινεία
Αινείας: θα πολεμήσει στην Ιταλία και θα αποθεωθεί
Ίουλος (Ασκάνιος): γιος του Αινεία, θα χτίσει την Άλβα Λόγγα
Ιλία (Ρέα Σίλβια): ιέρεια, μητέρα του Ρωμύλου και του Ρώμου
Ρωμύλος και Ρώμος: δίδυμοι γιοι του Άρη· ο Ρωμύλος ιδρύει τη Ρώμη
Αύγουστος: απόγονος του Ιούλου, κλείνει τις πύλες του πολέμου
Άλβα Λόγγα: η πόλη που οχυρώνει ο Ίουλος
Λαβίνιο: πόλη στο Λάτιο από όπου μεταφέρεται το βασίλειο

Όροι

ingens, -ntis: πελώριος, τεράστιος
gero, 3: διεξάγω (bellum gero: κάνω πόλεμο)
mores, -um: τα ήθη, οι θεσμοί
moenia, -ium: τα τείχη
condo, 3: χτίζω, ιδρύω
caelum, -i: ο ουρανός
fero, ferre: φέρνω
munio, 4: οχυρώνω
lupa, -ae: η λύκαινα
nomen, -inis: το όνομα
claudo, 3: κλείνω
Μέλλοντας γ΄ και δ΄ συζυγίας: -am, -es, -et, -emus, -etis, -ent
Αθέματοι τύποι του fero: χωρίς θεματικό φωνήεν: fers, fert, ferre
Αφομοίωση πρόθεσης: in + pono > impono, ad + capio > accipio

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι προλέγει ο Δίας για το μέλλον της Ρώμης;

Ότι ο Αινείας θα νικήσει στην Ιταλία και θα χτίσει πόλη, ο Ίουλος θα χτίσει την Άλβα Λόγγα, η Ιλία θα γεννήσει τον Ρωμύλο και τον Ρώμο που θα θρέψει η λύκαινα, ο Ρωμύλος θα ιδρύσει τη Ρώμη, οι Ρωμαίοι θα έχουν εξουσία χωρίς τέλος και ο Αύγουστος θα κλείσει τις πύλες του πολέμου.

Πώς σχηματίζεται ο μέλλοντας της γ΄ και δ΄ συζυγίας;

Με χαρακτηριστικό φωνήεν -a- στο α΄ ενικό και -e- στα υπόλοιπα: legam, leges, leget, legemus, legetis, legent· audiam, audies. Ο μέλλοντας του sum είναι ero, eris, erit, erimus, eritis, erunt.

Γιατί το fero λέγεται ανώμαλο;

Γιατί σε ορισμένους τύπους λείπει το θεματικό φωνήεν, μπροστά σε καταλήξεις που αρχίζουν από s, t, r: fers, fert, fertis και απαρέμφατο ferre. Οι υπόλοιποι τύποι κλίνονται όπως στη γ΄ συζυγία.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα