Lectio septima: ο Καίσαρας στον Γαλατικό Πόλεμο μοιράζει τις λεγεώνες σε χειμερινά στρατόπεδα και προειδοποιεί τους στρατιώτες. Το μάθημα διδάσκει το απαρέμφατο ενεστώτα, το τελικό και το ειδικό απαρέμφατο, τα φωνηεντόληκτα της γ΄ κλίσης, το vis και το possum.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑΜΑΘΗΜΑ VII15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Λόγω έλλειψης σιταριού ο Καίσαρας εγκαθιστά τις λεγεώνες σε πολλά χειμερινά στρατόπεδα: τέσσερις στους Νερβίους, τρεις στους Βέλγους.
Διατάζει όλους τους διοικητές να μεταφέρουν σιτάρι στο στρατόπεδο.
Προειδοποιεί τους στρατιώτες: οι ανιχνευτές αναφέρουν ότι οι εχθροί πλησιάζουν· πρέπει να φυλάγονται, γιατί οι εχθροί συνηθίζουν να ορμούν από τους λόφους και να σφάζουν.
Γραμματική: το απαρέμφατο ενεστώτα λήγει σε -re (amare, delere) από παλιότερο *-se με ρωτακισμό· του sum είναι esse.
Τα λατινικά δεν έχουν ειδική πρόταση όπως τα ελληνικά, γι' αυτό χρησιμοποιούν πολύ το ειδικό και το τελικό απαρέμφατο.
Τα φωνηεντόληκτα αρσενικά και θηλυκά της γ΄ κλίσης (auris, caedes, collis) είναι ισοσύλλαβα, με γενική πληθυντικού σε -ium· μερικά κάνουν αιτιατική -im και αφαιρετική -i (turris, vis, Neapolis).
Το vis είναι ελλειπτικό στον ενικό (vis, vim, vi) με πληθυντικό vires, virium.
Το possum κλίνεται pos- μπροστά σε σύμφωνο και pot- μπροστά σε φωνήεν: possum, potes, potest· παρατατικός poteram.
Πρόσωπα
Καίσαρας
Gaius Iulius Caesar, πολιτικός, στρατηγός και συγγραφέας του De Bello Gallico
Νέρβιοι
λαός της Γαλατίας όπου ξεχειμωνιάζουν τέσσερις λεγεώνες
Βέλγοι
λαός της Γαλατίας όπου μένουν τρεις λεγεώνες
Γαλατία
η χώρα όπου πολέμησε ο Καίσαρας από το 58 ως το 52 π.Χ.
legati
οι διοικητές των λεγεώνων
speculatores
οι ανιχνευτές που φέρνουν νέα για τον εχθρό
Όροι
frumentum, -i
το σιτάρι, τα σιτηρά
inopia, -ae
η έλλειψη
legio, -onis
η λεγεώνα
hiberna, -orum
το χειμερινό στρατόπεδο
iubeo, 2
διατάζω
castra, -orum
το στρατόπεδο
miles, -itis
ο στρατιώτης
hostis, -is
ο εχθρός
caveo, 2
προσέχω, φυλάγομαι
debeo, 2
οφείλω, πρέπει
soleo, 2
συνηθίζω
Τελικό απαρέμφατο
μετά από ρήματα βούλησης, δυνατότητας, διαταγής
Ειδικό απαρέμφατο
μετά από λεκτικά και δοξαστικά, υποκείμενο σε αιτιατική
Γιατί ο Καίσαρας σκορπίζει τις λεγεώνες σε πολλά χειμερινά στρατόπεδα;
Επειδή υπάρχει έλλειψη σιταριού. Βάζει τέσσερις λεγεώνες να ξεχειμωνιάσουν στη χώρα των Νερβίων και τρεις στους Βέλγους, και διατάζει τους διοικητές να φέρουν σιτάρι στο στρατόπεδο.
Ποια η διαφορά τελικού και ειδικού απαρεμφάτου;
Το τελικό εξαρτάται από ρήματα όπως θέλω, μπορώ, πρέπει, συνηθίζω, διατάζω, είναι πάντα σε ενεστώτα και αποδίδεται με «να». Το ειδικό εξαρτάται από ρήματα λεκτικά, δοξαστικά ή αισθήσεως, μπορεί να είναι σε κάθε χρόνο και αποδίδεται με «ότι».
Πού βρίσκεται το υποκείμενο του απαρεμφάτου;
Στο τελικό απαρέμφατο, αν το υποκείμενο είναι ίδιο με του ρήματος, εννοείται στην ονομαστική· αν είναι άλλο, μπαίνει σε αιτιατική. Στο ειδικό απαρέμφατο το υποκείμενο μπαίνει κανονικά σε αιτιατική και δεν παραλείπεται: puto me errare.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.