Lectio sexta: ο Κικέρωνας, στον λόγο Pro Cluentio, εξηγεί γιατί οι νόμοι κρατούν όρθια την πολιτεία. Το μάθημα ανοίγει τα συμφωνόληκτα της γ΄ κλίσης, την αναφορική qui, quae, quod και τη γενική αντικειμενική και υποκειμενική.
Β΄ Λυκείου · Λατινικά · Μάθημα VI · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Σε μια πολιτεία που τη στεριώνουν οι νόμοι, οι καλοί πολίτες τηρούν τους νόμους πρόθυμα.
Ο νόμος είναι θεμέλιο της ελευθερίας και πηγή της δικαιοσύνης· σε αυτόν βρίσκεται ο νους και η κρίση της πολιτείας.
Όπως το σώμα χωρίς νου, έτσι και η πολιτεία χωρίς νόμο δεν μπορεί να σταθεί.
Οι άρχοντες εφαρμόζουν τους νόμους, οι δικαστές τους ερμηνεύουν, και όλοι είμαστε υπηρέτες τους για να μείνουμε ελεύθεροι.
Γραμματική: η γ΄ κλίση έχει συμφωνόληκτα (περιττοσύλλαβα) και φωνηεντόληκτα· τα ουδέτερα διαφέρουν στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική.
Φθογγικές αλλαγές: lex από *leg-s, generis από *genes-is με ρωτακισμό.
Το γένος των τριτοκλίτων βρίσκεται από την κατάληξη της ονομαστικής, με αρκετές εξαιρέσεις: -or, -os, -er αρσενικά· -x, -as, -do, -go, -io θηλυκά· -c, -a, -l, -e, -n, -t, -ar, -ur ουδέτερα.
Η αναφορική qui, quae, quod παίρνει τύπους και από τις τρεις κλίσεις και δεν έχει κλητική· η γενική με ουσιαστικό μπορεί να είναι αντικειμενική (legum servus) ή υποκειμενική.
Πρόσωπα
Κικέρωνας
Ρωμαίος ρήτορας, πολιτικός και φιλόσοφος, έγραψε και το De legibus
Pro Cluentio
ο δικανικός λόγος του 66 π.Χ. από όπου προέρχεται το κείμενο
magistratus
οι άρχοντες της πολιτείας, που εφαρμόζουν τους νόμους
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Τι λέει ο Κικέρωνας για τους νόμους σε αυτό το κείμενο;
Ότι ο νόμος είναι θεμέλιο της ελευθερίας και πηγή της δικαιοσύνης. Όπως το σώμα δεν στέκει χωρίς νου, έτσι και η πολιτεία δεν στέκει χωρίς νόμο. Άρχοντες, δικαστές και όλοι οι πολίτες υπηρετούν τους νόμους, και ακριβώς έτσι μπορούν να είναι ελεύθεροι.
Πώς κλίνεται ένα συμφωνόληκτο τριτόκλιτο όπως το lex;
Ενικός: lex, legis, legi, legem, lege. Πληθυντικός: leges, legum, legibus, leges, legibus. Τα ουδέτερα (genus, generis) έχουν ίδια ονομαστική, αιτιατική και κλητική και πληθυντικό σε -a.
Γιατί οι mens και fons κάνουν γενική πληθυντικού σε -ium;
Γιατί πολλά μονοσύλλαβα σε -ns, -rs, -bs είναι στην ουσία φωνηεντόληκτα, όπως mons από *montis, οπότε η γενική πληθυντικού βγαίνει σε -ium: fontium, mentium.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.