απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Μάθημα XII

Ο ύπατος Αιμίλιος Παύλος και το σκυλάκι της κόρης του

Lectio duodecima: ο Αιμίλιος Παύλος παίρνει για καλό οιωνό τα λόγια της κόρης του ότι πέθανε ο σκύλος της, ο Πέρσης. Το μάθημα διδάσκει τους τέσσερις τρόπους σχηματισμού του παρακειμένου της γ΄ συζυγίας.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ XII15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

  1. Στον Αιμίλιο Παύλο, ύπατο για δεύτερη φορά, έπεσε ο κλήρος να πολεμήσει τον βασιλιά Περσέα.
  2. Όταν γύρισε σπίτι το βράδυ, η μικρή του κόρη Τερτία έτρεξε στην αγκαλιά του· εκείνος τη φίλησε και πρόσεξε ότι ήταν λυπημένη.
  3. Τη ρώτησε τι έχει, και εκείνη απάντησε ότι πέθανε ο Πέρσης, το αγαπημένο της σκυλάκι.
  4. Ο πατέρας δέχτηκε τα λόγια ως οιωνό και από την τυχαία φράση πήρε ελπίδα για λαμπρό θρίαμβο.
  5. Οι Ρωμαίοι πίστευαν στα θεόσταλτα σημάδια· ο ιστορικός Λίβιος καταγράφει χρόνο με χρόνο οιωνούς και θαύματα.
  6. Γραμματική: ο παρακείμενος της γ΄ συζυγίας σχηματίζεται με -v-, με -s-, με έκταση του ριζικού φωνήεντος ή με αναδιπλασιασμό.
  7. Στα σύνθετα ο αναδιπλασιασμός συνήθως χάνεται: cado, cecidi αλλά accido, accidi.
  8. Οι καταλήξεις -ulus, -olus, -culus φτιάχνουν υποκοριστικά: filiola, parvulus, tristiculus.

Πρόσωπα

Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος
Ρωμαίος ύπατος που πολέμησε τον Περσέα της Μακεδονίας
Τερτία
η μικρή κόρη του Αιμίλιου Παύλου
Περσέας (Perses)
βασιλιάς της Μακεδονίας, αντίπαλος των Ρωμαίων
Πέρσης (Persa)
το σκυλάκι της Τερτίας
Τίτος Λίβιος
Ρωμαίος ιστορικός που καταγράφει πλήθος οιωνών

Όροι

iterum
για δεύτερη φορά
redeo, -ire
επιστρέφω
filiola, -ae
η κορούλα
curro, cucurri, cursum, -ere
τρέχω
osculum, -i
το φιλί
do, dedi, datum, dare
δίνω
animadverto, -verti, 3
παρατηρώ, προσέχω
tristis, -e
λυπημένος
pereo, -ii, -ire
χάνομαι, πεθαίνω
dico, dixi, dictum, -ere
λέω
omen, -inis
ο οιωνός
spes, spei
η ελπίδα
Παρακείμενος γ΄ συζυγίας
με -v-, με -s-, με έκταση ή με αναδιπλασιασμό
Αναδιπλασιασμός
επανάληψη αρχικού συμφώνου: curro, cucurri

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο Αιμίλιος Παύλος είπε «omen accipio»;

Είχε μόλις αναλάβει τον πόλεμο κατά του Περσέα, βασιλιά της Μακεδονίας. Η μικρή του κόρη Τερτία του είπε λυπημένη ότι πέθανε ο Πέρσης, ο σκύλος της. Ο πατέρας πήρε την τυχαία φράση ως σημάδι ότι θα χαθεί ο βασιλιάς Περσέας και πρόγευσε έναν λαμπρό θρίαμβο.

Με ποιους τρόπους σχηματίζεται ο παρακείμενος της γ΄ συζυγίας;

Με -v- (peto, petivi), με -s- όπως ο ελληνικός αόριστος (dico, dixi από *dic-si), με έκταση του φωνήεντος της ρίζας (lego, legi) και με αναδιπλασιασμό (curro, cucurri). Οι καταλήξεις είναι οι ίδιες με των άλλων συζυγιών.

Τι ήταν οι οιωνοί (omina) για τους Ρωμαίους;

Σημάδια που πίστευαν ότι στέλνουν οι θεοί. Πριν από κάθε σοβαρή απόφαση ρωτούσαν τη βούληση των θεών, κυρίως με την πτήση και τη φωνή των πουλιών, αλλά έδιναν σημασία και σε απρόσκλητα σημάδια, όπως μια τυχαία κουβέντα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.