Ο Διαφωτισμός ή Αιώνας των Φώτων (1688-1789) στηρίζει την κοινωνία στον ορθό λόγο: οι φιλόσοφοι ζητούν ανεξιθρησκία, διάκριση των εξουσιών, ελευθερία και ισότητα. Οι ιδέες του φτάνουν στις επαναστάσεις της Αμερικής και της Γαλλίας και, μέσω των παροικιών, στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 715 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Εισαγωγικό σημείωμα του κεφαλαίου 7 (1648-1815): ο 18ος αιώνας είναι εποχή ορθολογισμού και φιλελευθερισμού· έρχονται η Βιομηχανική Επανάσταση, ο κεφαλαιοκρατισμός, οι επαναστάσεις σε Αμερική και Γαλλία και το Ανατολικό ζήτημα.
Η δυτική Ευρώπη αναπτύσσεται γρήγορα. Η Αγγλία, μετά την Ένδοξη Επανάσταση (1688), έχει συνταγματική μοναρχία και κοινοβούλιο και γίνεται πρότυπο ελευθερίας· στη Γαλλία η απόλυτη μοναρχία φρενάρει την αστική τάξη ως την κρίση του 1789.
Οι φιλόσοφοι στηρίζονται στον ορθό λόγο και στην επιστήμη για να βελτιώσουν άνθρωπο και κοινωνία. Ο Βολταίρος παλεύει κατά του φανατισμού, για ανεξιθρησκία και ανεκτικότητα.
Ο Λοκ διατυπώνει το κοινωνικό συμβόλαιο και το δικαίωμα αντίστασης. Ο Μοντεσκιέ προτείνει τη διάκριση των εξουσιών. Ο Ρουσσό υπερασπίζεται γενική βούληση, ελευθερία, ισότητα και μια παιδεία που σέβεται το παιδί («Αιμίλιος»).
Ο Μπεκαρία ζητά ανθρωπινότερη ποινική δικαιοσύνη (1764) και άλλοι την κατάργηση της δουλείας. Οι ιδέες απλώνονται με εφημερίδες, βιβλία, σαλόνια, ακαδημίες, λέσχες και την Εγκυκλοπαίδεια του Ντιντερό (1751-1772)· φωτισμένοι δεσπότες καλούν τους φιλοσόφους.
Επιδράσεις: μόρφωση, λιγότερος φανατισμός, αίτημα ισότητας. Ο Λοκ εμπνέει τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (1776), ο Μοντεσκιέ το Αμερικανικό Σύνταγμα (1787), ο Ρουσσό τη Γαλλική Επανάσταση (1789).
Νεοελληνικός Διαφωτισμός (1750-1821): Βούλγαρις, Μοισιόδακας, Καταρτζής, Φιλιππίδης και Κωνσταντάς, Ελληνική Νομαρχία. Ο Ρήγας (Χάρτα, Θούριος, παμβαλκανική δημοκρατία) εκτελείται το 1798· ο Κοραής ακολουθεί τη μέση οδό και τη μετακένωση.
Συντηρητική αντίδραση με τον Αθανάσιο Πάριο (1802). Παρά τις διαφορές ωριμάζει η ιδέα της απελευθέρωσης με ελληνικές δυνάμεις· ο Διαφωτισμός φτάνει και στη Μολδοβλαχία.
Τι πρότεινε ο Μοντεσκιέ με τη διάκριση των εξουσιών;
Στο «Πνεύμα των Νόμων» χώρισε την εξουσία του κράτους σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική, ώστε να μη συγκεντρώνεται σε ένα πρόσωπο και να αποφεύγεται η τυραννία. Η ιδέα πέρασε στα βασικά κείμενα της εποχής, όπως το Αμερικανικό Σύνταγμα (1787) και τη γαλλική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων.
Τι είναι η γενική βούληση κατά τον Ρουσσό;
Στο «Κοινωνικό Συμβόλαιο» (1762) ο Ρουσσό δέχεται ως μόνη κυρίαρχη τη θέληση του συνόλου του λαού· η κυβέρνηση πρέπει να την εκφράζει και να της υπακούει. Αυτό σημαίνει δημοκρατία με σεβασμό στους νόμους, αλλά και ισότητα, που χάθηκε όταν γεννήθηκαν η ιδιοκτησία και η εξουσία.
Τι ήταν ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός;
Πνευματικό κίνημα των Ελλήνων (περίπου 1750-1821), ανάλογο του ευρωπαϊκού, που ήρθε μέσω των παροικιών. Ίδρυσε σχολεία, εξέδωσε βιβλία, καλλιέργησε τις θετικές επιστήμες και τη σχέση με την αρχαιότητα, ώστε οι υπόδουλοι να φωτιστούν και να διεκδικήσουν την ελευθερία τους. Κορυφαίοι ήταν ο Ρήγας και ο Κοραής.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.