απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
6.8

Ο πολιτισμός της Αναγέννησης (15ος-16ος αι.)

Η Αναγέννηση έδωσε τα μεγαλύτερα έργα της στα γράμματα και στις τέχνες. Οι εθνικές γλώσσες παίρνουν τη θέση της λατινικής, η επιστήμη ανοίγει νέους δρόμους με την παρατήρηση και το πείραμα, και η τέχνη γίνεται ανθρωποκεντρική, με προοπτική, λάδι και πρότυπα από την αρχαιότητα.

Β΄ Λυκείου · Ιστορία · Ενοτητα 6 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Τον 16ο αιώνα η λογοτεχνία ανθίζει στις εθνικές γλώσσες. Ιταλία: Μακιαβέλι («Ο Ηγεμόνας»), Αριόστο, Τάσσο. Γαλλία: Ραμπελαί, Μονταίνι. Ισπανία: Θερβάντες («Δον Κιχώτης»), Λόπε ντε Βέγκα, Καλντερόν.
  2. Πορτογαλία: Καμόενς («Λουζιτανοί»). Αγγλία: Σαίξπηρ με 37 θεατρικά έργα και Τόμας Μουρ με την «Ουτοπία». Ολλανδία: Έρασμος, που στο «Μωρίας εγκώμιον» χτυπά την αμάθεια και τον σχολαστικισμό.
  3. Στην επιστήμη η παρατήρηση κερδίζει έδαφος, αλλά αλχημεία και αστρολογία επιβιώνουν. Ο Λεονάρντο, ιδανικός «καθολικός άνθρωπος», είναι και εφευρέτης.
  4. Κοπέρνικος: ηλιοκεντρικό σύστημα (ιδέα του Αρίσταρχου του Σάμιου). Παράκελσος: χημεία, ιατρική, φαρμακευτική. Βεζάλ: ανατομία. Ακολουθούν Κέπλερ, Γαλιλαίος και Βάκων.
  5. Κουατροτσέντο (15ος αι.): Μπρουνελέσκι (τρούλος της Santa Maria del Fiore), Αλμπέρτι, Γκιμπέρτι (πόρτες του Βαπτιστηρίου), Ντονατέλλο, Φρα Αντζέλικο, Μποτιτσέλι («Γέννηση της Αφροδίτης»).
  6. Η αναγεννησιακή αρχιτεκτονική παίρνει από την κλασική αναλογίες και αρμονία: Μπραμάντε και Μιχαήλ Άγγελος στον Άγιο Πέτρο της Ρώμης, Παλλάντιο.
  7. Τέσσερις κορυφές στην Ιταλία: Λεονάρντο ντα Βίντσι (Τζοκόντα, Μυστικός Δείπνος), Μιχαήλ Άγγελος (Καπέλα Σιξτίνα, Δαβίδ, Πιετά), Ραφαήλ (Σχολή των Αθηνών), Τιτσιάνο. Βόρεια: Ντύρερ, Μπος, Μπρέγκελ.
  8. Μανιερισμός στο τέλος της εποχής: Τιντορέτο και Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (El Greco), πρόδρομος του εξπρεσιονισμού. Στη μουσική γεννιούνται η πολυφωνία και η οργανική μουσική· το 1600 το πρώτο μελόδραμα.

Πρόσωπα

Νικολό Μακιαβέλι
«Ο Ηγεμόνας», μακιαβελισμός
Μιχαήλ Θερβάντες
Ισπανός, «Δον Κιχώτης»
Ουίλιαμ Σαίξπηρ
Άγγλος δραματουργός (1564-1616)
Έρασμος
Ολλανδός ανθρωπιστής, «Μωρίας εγκώμιον»
Νικόλαος Κοπέρνικος
Πολωνός, ηλιοκεντρική θεωρία
Αντρέ Βεζάλ
Φλαμανδός ανατόμος (1514-1564)
Γαλιλαίος
επιβεβαίωσε τον Κοπέρνικο, Ιερά Εξέταση
Λεονάρντο ντα Βίντσι
ζωγράφος, εφευρέτης, «καθολικός άνθρωπος»
Μιχαήλ Άγγελος
γλύπτης και ζωγράφος, Καπέλα Σιξτίνα
Ραφαήλ
«Η Σχολή των Αθηνών», Μαντόνες
Σάντρο Μποτιτσέλι
ζωγράφος του Κουατροτσέντο
Δομήνικος Θεοτοκόπουλος
El Greco, μανιεριστής στην Ισπανία

Όροι

εθνικές λογοτεχνίες
γραμμένες στις εθνικές γλώσσες
μακιαβελισμός
πολιτική που δέχεται και αθέμιτα μέσα
Ουτοπία
έργο του Τόμας Μουρ για κοινωνικά ζητήματα
ερασμική προφορά
προφορά της αρχαίας ελληνικής κατά Έρασμο
καθολικός άνθρωπος
άνθρωπος πολλών τεχνών και επιστημών
αλχημεία
πρόδρομος της χημείας με μαγικά στοιχεία
ηλιοκεντρικό σύστημα
η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο
ανατομία
μελέτη της κατασκευής του σώματος
νόμοι του Κέπλερ
νόμοι της κίνησης των πλανητών
Κουατροτσέντο
ο 15ος αιώνας στην ιταλική τέχνη
αναγεννησιακός ρυθμός
αρχιτεκτονική με κλασικά στοιχεία
ανθρωποκεντρική τέχνη
ο άνθρωπος στο κέντρο, όχι ο Θεός
προοπτική
απόδοση της τρίτης διάστασης
ελαιογραφία
ζωγραφική με λάδι, πιο φωτεινά έργα
μανιερισμός
ρεύμα με εκζήτηση και ελεύθερα χρώματα
πολυφωνική μουσική
πολλές φωνές μαζί, γεννήθηκε στην Ιταλία
μελόδραμα
λυρικό μουσικό θέατρο, πρώτο το 1600

Χρονολογίες

1473
Ο Μποτιτσέλι αρχίζει την «Αλληγορία της Άνοιξης»
1500
Αυτοπροσωπογραφία του Ντύρερ
1512
Ο Ραφαήλ ζωγραφίζει «Τον θρίαμβο της Γαλάτειας»
1524
Αρχίζει η Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη του Μιχαήλ Αγγέλου
1536
Παλαιά Βιβλιοθήκη της Βενετίας του Σανσαβίνο
1543
Ο Βεζάλ εκδίδει το έργο του για το ανθρώπινο σώμα
1600
Το πρώτο μελόδραμα
1608
Ο Θεοτοκόπουλος αρχίζει «Το όραμα του Αγίου Ιωάννη»

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι ο μακιαβελισμός;

Όρος που βγήκε από τον «Ηγεμόνα» του Μακιαβέλι. Το βιβλίο εξηγεί πώς ένας αρχηγός κράτους κρατά την εξουσία απέναντι στους εχθρούς του και δέχεται ακόμη και ανήθικα μέσα για τον σκοπό αυτό. Μακιαβελισμός λέγεται έτσι η πολιτική που αγνοεί την ηθική.

Ποιοι άνοιξαν τον δρόμο της νεότερης επιστήμης;

Ο Κοπέρνικος με την ηλιοκεντρική θεωρία, ο Παράκελσος με νέες ιδέες για χημεία, ιατρική και φάρμακα, και ο Βεζάλ με την ανατομία του ανθρώπινου σώματος. Τους συνέχισαν ο Κέπλερ με τους νόμους κίνησης των πλανητών, ο Γαλιλαίος, που δικάστηκε από την Ιερά Εξέταση, και ο Βάκων, που τόνισε το πείραμα και την εμπειρία.

Σε τι διαφέρει η τέχνη της Αναγέννησης από τη μεσαιωνική;

Είναι ανθρωποκεντρική και όχι θεοκεντρική: μελετά τα αρχαία γλυπτά, δείχνει το γυμνό σώμα, παίρνει θέματα από Βίβλο, μυθολογία και ιστορία και βάζει τα πρόσωπα μέσα στο τοπίο. Με το λάδι τα έργα γίνονται φωτεινότερα και με την προοπτική αποδίδεται η τρίτη διάσταση.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.