απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
6.7

Ο ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών δυνάμεων και ο Τριακονταετής Πόλεμος (1618-1648)

Ο Τριακονταετής Πόλεμος ξεκινά ως σύγκρουση Καθολικών και Διαμαρτυρομένων στη Γερμανία και γίνεται πανευρωπαϊκός πόλεμος συμφερόντων. Η Ειρήνη της Βεστφαλίας (1648) αλλάζει τον χάρτη και φέρνει την αρχή της ισορροπίας.

Β΄ Λυκείου · Ιστορία · Ενοτητα 6 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Γιατί

Τι έγινε

  1. Στο ξεκίνημα του 17ου αιώνα η διαμάχη των δογμάτων μένει ζωντανή· η Ειρήνη της Αυγούστας (1555) αποδεικνύεται εύθραυστη.
  2. Ο πόλεμος (1618-1648) είναι η κορύφωση των θρησκευτικών πολέμων και γίνεται πανευρωπαϊκός: Γερμανοί ηγεμόνες, Γαλλία, Ισπανία, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, ιταλικά και ελβετικά κράτη.
  3. Πίσω από τη θρησκεία κρύβονται τοπικά συμφέροντα, η επιθυμία των ηγεμόνων να απαλλαγούν από τους Αψβούργους και ο αγώνας για ηγεμονία στην Ευρώπη.
  4. Αφετηρία η εκπαραθύρωση της Πράγας (1618) και η ήττα των Βοημών στο Λευκό Όρος (1620). Μπαίνουν η Δανία (1625) και η Σουηδία του Γουσταύου Αδόλφου (1630), που νικά στο Βράιτενφελντ (1631) και σκοτώνεται στο Λύτσεν (1632)· η Γαλλία μπαίνει το 1635.
  5. Πόλεμος εξαιρετικά βίαιος: πολιορκίες, σφαγές αμάχων, λεηλασίες από μισθοφόρους, πείνα και πανούκλα.
  6. Ο αυτοκράτορας Φερδινάνδος Γ΄ υπογράφει την Ειρήνη της Βεστφαλίας (1648): ισοτιμία του Καλβινισμού, εδάφη σε Σουηδία και Γαλλία, κυριαρχία των ηγεμόνων, ανεξαρτησία Ολλανδίας και Ελβετίας.
  7. Η Γερμανία μένει εξουθενωμένη για έναν αιώνα, η Γαλλία γίνεται η πρώτη δύναμη, η Ισπανία υποχωρεί, η Σουηδία κυριαρχεί στη Βαλτική. Γεννιέται η αρχή της ισορροπίας και η ιδέα της ανεκτικότητας.

Τι άλλαξε

Πρόσωπα

Φερδινάνδος Γ΄
αυτοκράτορας, υπέγραψε την Ειρήνη του 1648
Γουσταύος Αδόλφος
βασιλιάς της Σουηδίας, σκοτώθηκε το 1632
Βαλλενστάιν
αρχηγός των αυτοκρατορικών, δολοφονήθηκε 1634
Μαξιμιλιανός Α΄
δούκας της Βαυαρίας, πήρε το Παλατινάτο

Όροι

Τριακονταετής Πόλεμος
πανευρωπαϊκός πόλεμος 1618-1648
εκπαραθύρωση της Πράγας
το έναυσμα του πολέμου (1618)
μάχη του Λευκού Όρους
ήττα των Βοημών (1620)
Liga
η συμμαχία των Καθολικών
μάχη του Βράιτενφελντ
νίκη των Σουηδών (1631)
μάχη του Λύτσεν
νίκη και θάνατος του Γουσταύου (1632)
διάταγμα αποκατάστασης
επιστροφή καθολικών κτημάτων (1629)
μισθοφόροι
στρατιώτες με πληρωμή, χωρίς ιδεολογία
Ειρήνη της Βεστφαλίας
η συνθήκη που τερμάτισε τον πόλεμο (1648)
ισοτιμία δογμάτων
Καθολικισμός, Λουθηρανισμός, Καλβινισμός
κυριαρχικά δικαιώματα
οι ηγεμόνες κάνουν δικές τους συνθήκες
Ολλανδική Ομοσπονδία
ανεξάρτητη από το 1648
Ελβετική Ομοσπονδία
ανεξάρτητη από το 1648
αρχή της ισορροπίας
καμία δύναμη να μην κυριαρχεί

Χρονολογίες

1618
Εκπαραθύρωση της Πράγας, αρχή του πολέμου
1620
Μάχη του Λευκού Όρους
1625
Η Δανία μπαίνει στον πόλεμο
1629
Διάταγμα αποκατάστασης των εκκλησιαστικών κτημάτων
1630
Η Σουηδία μπαίνει στον πόλεμο
1631
Μάχη του Βράιτενφελντ
1632
Μάχη του Λύτσεν, θάνατος του Γουσταύου Αδόλφου
1634
Δολοφονία του Βαλλενστάιν
1635
Η Γαλλία μπαίνει στον πόλεμο κατά των Αψβούργων
1648
Ειρήνη της Βεστφαλίας

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ήταν ο Τριακονταετής Πόλεμος μόνο θρησκευτικός;

Όχι. Τα στρατόπεδα ήταν Καθολικοί και Διαμαρτυρόμενοι, αλλά τον πόλεμο τον τροφοδότησαν πολιτικά συμφέροντα: οι Γερμανοί ηγεμόνες ήθελαν να ξεφύγουν από τους Αψβούργους αυτοκράτορες και κράτη μεγάλα και μικρά ήθελαν να επικρατήσουν στην Ευρώπη. Γι' αυτό η καθολική Γαλλία μπήκε το 1635 κατά των Αψβούργων.

Γιατί ο πόλεμος ήταν τόσο καταστροφικός;

Έγιναν λίγες μάχες σε παράταξη και πολλές μακριές πολιορκίες, σφαγές αμάχων, λεηλασίες και πυρπολήσεις από μισθοφόρους χωρίς πειθαρχία. Οι αρχηγοί τους κοίταζαν το προσωπικό τους όφελος και δεν υπήρχε σχέδιο, οπότε ο πόλεμος κράτησε τριάντα χρόνια και ερήμωσε τη Γερμανία.

Τι όρισε η Ειρήνη της Βεστφαλίας;

Ο Καλβινισμός έγινε ισότιμος με τον Καθολικισμό και τον Λουθηρανισμό, οι Διαμαρτυρόμενοι κράτησαν εκκλησιαστικά εδάφη, η Σουηδία και η Γαλλία πήραν γερμανικά εδάφη, οι Γερμανοί ηγεμόνες έγιναν κυρίαρχοι απέναντι στον αυτοκράτορα και αναγνωρίστηκαν ανεξάρτητες η Ολλανδία και η Ελβετία.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.